ГИМНАСТИКАЧИ ҚИЗЛАРНИНГ ЖИСМОНИЙ ТАРБИЯ ВА СПОРТ МАКТАБИ ТАЪЛИМИДА ТИББИЙ ТАЪМИНОТНИНГ АҲАМИЯТИ

Аннотация

Спортчилар жисмоний ривожланишларини такрорий текширишлар, уларнинг организмига жисмоний юкламаларнинг таъсирини кандай даражада бўлганлигини аниқлаб беради. Текширишлар натижаларига қараб, танлашда спорт мутахассислигини ва машғулотларнинг тўғри тақсимланишига аҳамият берилади. Педагогдан жисмоний ривожланишни аниқлаш ва уни тўғри баҳолаш талаб этилади, чунки унинг шуғулланувчидаги ўзгариш динамикаси ўқув-педагогик жараённинг тўғри ташкиллантирилиши ҳақида баҳо беради. Калит сўзлар: жисмоний ривожланиш, соматоскопия, анамнез, пульсометрия. Аннотация. Повторные тесты физического развития спортсменов показывают степень их физической активности. В зависимости от результатов проверок важна выбор спортивной специальности. От преподавателя требуется определить и правильно оценить физическое развитие, поскольку динамика изменений в его или ее профессии дает оценку правильной организации процесса преподавания и обучения. Ключевые слова: физическое развитие, соматоскопия, анамнез, пульсометрия. Annotation. Repeated tests of physical development of athletes show the degree of their physical activity. Depending on the results of the checks, the choice of a sports specialty is important. The teacher is required to determine and correctly assess physical development, since the dynamics of changes in his or her profession provide an assessment of the correct organization of the teaching and learning process. Key words: physical development, somatoscopy, history, pulsometry. Долзарблиги. Спорт амалиёти тажрибаси шуни кўрсатадики, спортчиларни тайёрлашда қўлланиладиган анъанавий услуб ва воситалар кўп йиллик тайёргарлик жараёнининг муайян босқичида ўз самарадорлигини йўқотиши ёки сустлаштириши мумкин. Натижада, спорт натижалари ҳам, 188 International scientific journal “Interpretation and researches” Volume 1 issue 2 (48) | ISSN: 2181-4163 | Impact Factor: 8.2 жисмоний ва функционал имкониятлар ҳам тараққиётдан тўхташи эҳтимолдан ҳоли эмас. Бундай вазиятнинг келиб чиқиши табиий ҳолатдир. Чунки организмнинг юкламаларга мослашиш имконияти чексиз бўлмайди, анъанавий юкламаларга кўникма ҳосил бўлади, ихтисослаштирилган махсус машқларнинг спорт маҳоратини ўстиришига «қудрати» етмай қолади. Гимнастика кўп муаммоларини ҳал қилувчи, кўпқиррали воситадир. Унинг машқлари орқали жисмоний физилатларни ривожлантириш, тўғри қомат шакллантириш, соғлиқни мустаҳкамлаш, иродавий физилатларни тарбиялаш, ҳаракатларни моҳирона, енгил ижро этишга ўргатиш каби вазифалар муваффаққиятли ҳал этилади. Тадқиқотнинг мақсади. Спорт маҳоратини ошириш машқ машғулотлари жараёнида гимнастикачиларни жисмоний тайёрлигини ривожлантиришда уларнинг жисмоний ривожланишларини аниқлаш самарадорлигини ошириш. Тадқиқот вазифалари: Гимнастика спорт турлари билан шуғулланувчиларни жисмоний ривожланиш даражасини тестлар ва услублар ёрдамида аниқлаш; Тадқиқот ўтказилаётган гуруҳлардаги гимнастикачилардаги текшириш даврида жисмоний ривожланиш даражасини аниқлаб таҳлил этиш, натижалар асосида тренировка жараёнини хусусийлаштириш ва такомиллаштириш. Тадқиқот натижалари ва унинг муҳокамаси. Қўйилган вазифаларни ечиш учун қуйидаги услублар қўлланилди: Адабиётлар таҳлил этилди; Анамнез кўрсаткичларини йиғилди; Соматоскопия; Антропомерия; Антропометрик профилни тузиш, индекс усуллари ёрдамида жисмоний ривожланишни баҳолаш; Пульсометрия ва тонометрия негизида ЮҚТСнинг жисмоний юкламага жавоб реакциясини ўрганиш. Анамнестик тадқиқотлар – анкеталаштириш ёрдамида берилган саволларга жавоблар олинди. 20% гимнастикачи қизларда Нейро-циркулятор дистонияга монанд шикоятлари бўлиб, ухлаш жараёнининг турли фазаларида ўзгаришлар кузатилмоқда. 10% ида эса, камқонлик ва камқувватлилиги туфайли тренировка жараёнидаги жисмоний юкламаларга уларининг чарчаш даражаси оғир эканлигини кўрсатди. Тадқиқотнинг бошланғич даврида 30% гимнастикачиларда саломатлиги томонидан шикоятлари бўлиб, 25%ида уйқунинг, 15%ида иштаҳанинг бузилиши, 35%ида эса машқ машғулотида чарчаш даражасининг оғир ва ўрта хиллари аниқланди. Тикланишдан кейинги даврда бу кўрсаткичлар шикоятлар ва уйқунинг бузилиш фоизи 10%га, иштаҳанинг бузилиши, машқ машғулотида чарчашнинг ўрта даражаси 10%га тушди. Соматометрик ва антропометрик тадқиқотлар – соматоскопияни ўтказиш учун эрталабки вақт белгиланди. Ёруғ ва ҳарорати 22-230С бўлган 189 International scientific journal “Interpretation and researches” Volume 1 issue 2 (48) | ISSN: 2181-4163 | Impact Factor: 8.2 хонада ўтказилди. Тана тузилиши М.В.Черноруцкий услуби буйича аниқланди. Соматометрик текширишлар шуни кўрсатдики, 35% гимнастикачи қизлар астеник, 5% гиперстеник ва қолган 60% нормостеник тип тана тузилишига эга. Текширилувчиларнинг қадди-қомати 95% нормал, 5% ида ясси баҳоланди. 10% текширилувчиларда сколиознинг I даражаси уларнинг тренировкадаги чарчаш даражасининг ўрта ва оғир хилига сабаб бўлди. Оёқ шакли патологик ўзгаришлари кузатилмади. Оёқ ости шаклининг плантографик таҳлили гимнастикачиларда ясситовонлик аниқланмади. Кетле индекси бўйича 10% текширилувчиларда меъёрда