ИНВЕСТИЦИОН САЛОҲИЯТ ХАМДА УНИ ШАКЛЛАНТИРИШ ОМИЛЛАРИ

Аннотация

Approaches to the concept "investment potential" are revealed, specifics and interrelations of investment potential, investment appeal and investment climate are shown. Investment potential is considered as the multidimensional phenomenon. The structure of investment potential on substantial elements and levels of economic system is analyzed. Keywords: investment potential, structure of investment potential, investment appeal, investment climate, factors of investment process. Кириш: Ҳозирги вақтда Ўзбекистон олдида ўзининг масштаблари бўйича иқтисодий ривожланишнинг юқори суръатларини таъминловчи кенг кўламли вазифалар мавжуд. Жаҳон иқтисодиёти конъюктурасининг ўзгарувчанлиги билан боғлиқ бўлган мураккаб шароитда, макроиқтисодий барқарорлик ва мамлакат иқтисодиётининг рақобатбардошлигини ошириш каби стратегик вазифалар қўйилди. Иқтисодиётни модернизациялаш, тузилмавий ўзгаришлар, ишлаб чиқаришни техник ва технологик қайта қуроллантириш, аҳоли фаровонлигини ошириш бўйича устувор йўналишлар инвестициявий жараёнларни фаоллаштиришнинг янги манбалари ва имкониятларини излаб топиш ҳамда унга мувофиқ иқтисодий ўсишнинг юқори кўрсаткичларига эришишни талаб этади46. Жаҳон конъюктурасининг узлуксизлиги ва тизимли ўзгариши, геосиёсий ҳавф ва таҳдидларнинг ўсиб бориши, жаҳон иқтисодиётида рақобатнинг 46 Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2017 йил 7 февралдаги ПҚ-4947- сонли « Ўзбекистон Республикасини янада ривожлантириш Стратегияси тўғрисида».ги Фармони. www.lex.uz. 225 International scientific journal “Interpretation and researches” Volume 2 issue 2 (24) | ISSN: 2181-4163 | Impact Factor: 8.2 ошиши, инвестиция фаолиятининг барқарор эмаслиги инвестиция сиёсатини, унинг назарий-методологик асосларини тубдан қайта англашни, инвестициявий салоҳият, унинг шаклланиш механизмлари, бозор элементларининг ўрни ва ролининг танқидий баҳоси ва инвестиция жараёнларини давлат томонидан тартибга солиниши каби иқтисодий мезонларни тубдан такомиллаштиришни талаб этади. Асосий кисм: Хўжалик юритишнинг ҳар қандай босқичида инвестиция жараёнларини бошқариш ушбу жараёнларнинг жорий ҳолатини таҳлил қилиш, ҳозирда ва келажакда уларга таъсир этувчи омилларни аниқлаш, инвестиция фаолиятининг турли жиҳатларига баҳо беришни назарда тутади. Инвестиция жараёнининг мураккаблиги, кўп омиллилиги, босқичма-босқич амалга оширилиши ва бошқа тавсифларга эга эканлигихўжалик тизимининг турли босқичларида уни илмий таҳлил қилиш ва бошқаришни такомиллаштиришнинг янги чора - тадбирларини ишлаб чиқиш бўйича кўпгина тушунча ва мезонларнинг пайдо бўлишига олиб келган. Инвестициянинг “инвестициявий салоҳият», инвестициявий жозибадорлик, инвестиция муҳити каби муҳим тавсифлари инвестиция жараёнлари шаклланишининг омиллари ва шарт-шароитларига тегишлидир. Улар доимий равишда фирмалар, минтақалар, соҳа ва бутун бир мамлакат миқёсида махсус илмий таҳлил объектига, инвестиция сиёсати доирасида давлатни тартибга солиш объектига айланиб боради. Шу билан бир қаторда, бу борада давлат сиёсатини ишлаб чиқиш учун ўта муҳим тушунчалар ҳозиргача аниқ бир таърифга эга эмас, улар кўп ҳолларда инвестициявий фаоллик, иқтисодий салоҳият билан ўзаро тенглаштирилади. Бизнинг фикримизча, назарий - методологик нуқтаи назардан ушбу тушунча ва ҳодисаларни уларга таъсир этишнинг маҳсус воситалари ва усулларини аниқлаш ва тўғри чегаралаш максадида тизимли ўрганиб чиқиш ҳам муҳим ҳисобланади. 1-жадвал Инвестициявий салоҳият категориясига назарий ёндашувлар47 Инвестицияви й салоҳият Муаллиф Инвестициявий ёндашув талқинига лар таърифларига мисоллар ёндашувлар гуруҳи Ресурсли В.И. Инвестицион салохият – моддий-техникавий, Афонин молиявий ва номоддий фаол маблағларни ўз Л. ичига олувчи инвестиция ресурслари йиғиндиси 47 Муаллиф томонидан илмий манбаларни тизимлаштирган холда тузилган 226 International scientific journal “Interpretation and researches” Volume 2 issue 2 (24) | ISSN: 2181-4163 | Impact Factor: 8.2 Валинуров (саноат, фойдали қазилмалар қазиб чиқариш а, О.Б. объектларига эгалик қилиш ҳуқуқи, ижтимоий- Казакова иқтисодий соҳада, бозор муносабатларидаги ахборотни жамлаш, орттирилган тажриба ва бошқалар.)”48 кенгайтирилг Р.Н. “Инвестициявий салоҳият соҳасининг асосий ан ресурсли Малышев макроиқтисодий кўрсаткичлари-асосий капиталга қилинадиган инвестицияларнинг тузилмаси,асосий капиталга қилинадиган инвестицияларнинг жисмоний ҳажми индекси, давр бошида мавжуд асосий фондларнинг тузилмадаги улуши, асосий фондларнинг эскириш коэффициенти, тўғридан-тўғри хорижий инвестициялар тузилмаси, активлар рентабеллиги ва бошқаларни ҳисобга олиш зарур.”49 Чегараланади Р.А. Инвестициявий салоҳият – бу энг аввало, тўплаш ган Кармов учун мўлжалланган ва фойдаланилганда кутилаёган натижага эришиш имконини берувчи ўз ресурсларининг жамланмасидир. Инвестициявий салоҳият иқтисодий субъектнинг бирор инвестициявий лойиҳани заём капиталдан фойдаланмасдан мустақил амалга ошириш имкони борлигини англатади”50 Кенгайтирилг Козик “Минтақавий иқтисодий тизимнинг мавжуд ан А.В. шароитларда максимал натижаларг