ХАЛҚАРО ТРАНСПОРТ КОРИДОРЛАРИНИ РИВОЖЛАНТИРИШГА ОИД ЁНДАШУВЛАР ВА ҚАРАШЛАР ТИЗИМИ

Аннотация

Ушбу мақола халқаро транспорт коридорларини ривожлантиришнинг турли назариялари ва истиқболларини ўрганади. Мақолада транспорт коридорлари концепциясини жаҳон савдо-иқтисодий ривожланишининг муҳим элементи деб ҳисобланади. Мақолада транспорт коридорларининг жаҳон иқтисодиётидаги роли ва функцияларини тушунишнинг асосий назарий ёндашувлари, жумладан, инфратузилма ёндашуви, транзит ва транспорт логистикаси назариялари таҳлил қилинади. Бундан ташқари, глобаллашув, ўзгарувчан савдо ва минтақавий ва халқаро иқтисодий тизимлар интеграцияси шароитида транспорт йўлакларини ривожлантиришнинг долзарб муаммолари ва истиқболлари муҳокама қилинади. Мақолада жорий тенденциялар ва илмий тадқиқотлар таҳлили асосида замонавий жаҳон иқтисодиёти шароитида халқаро транспорт коридорларини ривожлантиришнинг ҳозирги ҳолати ва истиқболлари ҳақида умумий фикр берилган. Данная статья исследует различные теории и перспективы в развитии международных транспортных коридоров. В статье рассматриваются концепцию транспортных коридоров как важного элемента глобальной торговли и экономического развития. В статье анализируются ключевые теоретические подходы к пониманию роли и функций транспортных коридоров в мировой экономике, включая теории инфраструктурного подхода, транзита и транспортной логистики. Кроме того, обсуждаются актуальные вызовы и перспективы развития транспортных коридоров в условиях глобализации, изменяющейся торговли и интеграции региональных и международных экономических систем. На основе анализа современных тенденций и научных исследований, статья представляет обзор текущего состояния и перспектив развития международных транспортных коридоров в контексте современной мировой экономики. This article explores various theories and perspectives in the development of international transport corridors. In the article considers the concept of transport corridors as an important element of global trade and economic development. The article analyzes key theoretical approaches to understanding the role and functions of transport corridors in the global economy, including theories of the infrastructure approach, transit and transport logistics. In addition, current challenges and prospects 130 International scientific journal “Interpretation and researches” Volume 2 issue 2 (24) | ISSN: 2181-4163 | Impact Factor: 8.2 for the development of transport corridors in the context of globalization, changing trade and integration of regional and international economic systems are discussed. Based on an analysis of current trends and scientific research, the article provides an overview of the current state and prospects for the development of international transport corridors in the context of the modern world economy. Калит сўзлар: транспорт коридорлари, ривожлантириш назариялари, мультимодал тизим, транзит ўтказиш, минтақавий транспорт коридорлари, хавфсизлик комплекси, “”Ҳеартленд”, географик детерменизм. Ключевые слова: транспортные коридоры, теории развития, мультимодальная система, транзит, региональные транспортные коридоры, комплекс безопасности, «Хартленд», географический детерминизм. Key words: transport corridors, theories, multimodal system, transit, regional transport corridors, security complex, "Heartland", geographical determinism. Ўзбекистон географик жиҳатдан қулай ҳудудда жойлашган бўлиб, XV асрга қадар мазкур ҳудуд тарихдан барча соҳалар, жумладан, иқтисодиёт, хавфсизлик, маданият, илм-фан учун марказ вазифасини бажарган. Бунга сабаб, инсониёт шу даврга қадар ҳозирги Европа, Осиё ва қисман Африка ҳудудлари ҳақида маълумотга эга бўлган бўлиб, бу ўз-ўзидан бугунги Ўзбекистон ҳудуди дунё халқлари учун “Heartland” вазифасини бажарган. Шунингдек, тарихга назар солинса Ўзбекистон ҳудудига А.Македонски, VIII асрда Араб халифалиги, XIII асрда мўғуллар истилочилик юришларини амалга оширган бўлиб, бу мазкур ҳудуднинг иқтисодий жиҳатдан қулай минтақада жойлашганлиги, ўз навбатида товарлар, қуллар, илм, маданиятни бир ҳудуддан иккинчи ҳудудга олиб ўтишни тақоза қилган бир вақтда ҳудуднинг табиий транзит ўтқазиш имкониятига эгалиги билан боғлиқ. Бундан ташқари, милоддан аввалги II асрда пайдо бўлган “Буюк ипак йўли”нинг ҳам шу ҳудуддан ўтганлиги асосий омиллардан бири ҳисобланади. Юқорида таъкидланган бир нечта омилларга туфайли ҳозирги Ўзбекистон ҳудудида XV асрга қадар иқтисодийёт ривожланиб, илм-фан тараққий этган. Бироқ, 15 асрдан бошлаб эса, иқтисодиёт ривожланишдан тўхташни бошлаган, бунга бир нечта омиллар қаторида дарё транспортининг вужудга келганлигини кўрсатиш мумкин. Марказий Осиё ҳудудида дарёларнинг мавжуд эмаслиги иқтисодиётда товарларни ташиш ва транзит ўтказиш йўлларини дарё транспортига ўтишига сабаб бўлган. Мамлакат иқтисодиёти учун хизмат қилувчи транспорт коридорлари иқтисодий хавфсизликни таъминлашда асосий омилларидан ҳисобладани. Шу нуқтаи назардан трасопрт инфраструктурасини ривожлантиришга бўлган 131 International scientific journal “Interpretation and researches” Volume 2 issue 2 (24) | ISSN: 2181-4163 | Imp