КЛАССИФИКАЦИЯ КВЕСТ-ТЕХНОЛОГИЙ

Аннотация

The article describes the characteristics of quests used in the educational process. A classification of quest technologies is given. A classification of quest technologies is given. The use of quests is effective for increasing students’ motivation to master the material and use innovative technologies in their future professional activities. Key words: quest, motivation, game, quest technology, classification. Zamonaviy ta’lim muassasasi sharoitida muvaffaqiyatli va samarali ishlash uchun o’qituvchi nafaqat tobora ko’proq izlanish faolligini namoyon qilishi kerak, balki doimiy ravishda o’zgarib turadigan, murakkablashadigan va yangi shakl oladigan turli xil o’qitish usullaridan foydalangan holda talabalar va o’quvchilarni bunday faoliyatga jalb qilishi kerak. Ushbu tendentsiya bilan bog’liq holda, oliy ta’lim tizimida zamonaviy ta’lim texnologiyalarining bir turi sifatida o’qitishning innovatsion tadqiqot usullariga qiziqish juda yuqori. Ta’lim jarayonining raqobatbardoshligini oshirish va jozibadorligini oshirish uchun o’qitishning innovatsion tadqiqot usullaridan biri kvest hisoblanadi. Kvest katta rivojlantiruvchi, tarbiyaviy, o’qitish ahamiyatga ega bo’lib, talaba-o’quvchilarda bilim olish va tegishli kompetensiyalarni shakllantirish uchun motivatsiyani shakllantirish shartlaridan biridir. So’nggi paytlarda Rossiyada ta’limning turli sohalaridagi o’qituvchilar va olimlar kvest texnologiyalarini o’rganib, o’z faoliyatlarida qo’llashmoqda. O.A. Yegorenko va Ye.G. Vedeneyevalarning ta’kidlashicha, bugungi kunda kvestlar turli 101 International scientific journal “Interpretation and researches” Volume 2 issue 24 (46) | ISSN: 2181-4163 | Impact Factor: 8.2 xil pozitsiyalarda ko’rib chiqiladi: “tovarlarni reklama qilishning o’yin shakli, ko’ngilochar va ta’lim jarayonlarini tashkil etish usuli sifatida” va hk. [3, b.94]. Tadqiqotchilar, shuningdek, ushbu texnologiyaning o’ziga xosligini ta’kidlaydilar, undan foydalanish "tadqiqot faoliyati, haqiqiy, autentik materiallar bilan ishlash, loyihalar yaratish, farazlarni ilgari surish va o’z fikrini muhokama qilish ko’nikmalarini rivojlantirish"ni o’z ichiga oladi [5]. Ye.V. Safonova o’quv kvestining quyidagi ta’rifini beradi: bu “talabalar tavsiya etilgan axborot resurslari va o’z tajribalariga asoslanib, belgilangan manzil va adreslar bo’yicha o’quv muammosini hal qilish uchun maqsadli qidiruvni amalga oshiradigan maxsus tashkil etilgan tadqiqot faoliyatining turidir” [8]. M.S.Bezuglova, T.V.Dymova va I.S.Sharovaning maqolasida “kvest” va “kvest texnologiyalari” tushunchalari oʻrganilib, ularning xususiyatlari yoritilgan va geografiya fanidan kvestni tashkil etishning rivojlanishi tasvirlangan [2]. O.A.Musatova va boshqalarning maqolasida kvest texnologiyasining samaradorligi bo’yicha dalillar keltirilgan va A.S. Pushkin "Yevgeniy Onegin" [5]. Biroq kvest-texnologiya O’zbekistonda hali keng tarqalmagan va dolzarb muammolardan hisoblanadi. Ingliz tilidan tarjima qilinganda sarguzasht o’yinini anglatadi ("Quest" - qidiruv, "Adventure" - sarguzasht), o’yin ishtirokchisidan syujet bo’ylab oldinga siljish uchun aqliy muammolarni hal qilishni talab qiladi. O’yin syujeti oldindan belgilanishi yoki ko’plab natijalarni berishi mumkin, ularning tanlovi o’yinchining harakatlariga bog’liq [4; 6]. Kvestning asosiy maqsadi muayyan vazifalarni bajarish va o’yin tashkilotchilari tomonidan belgilangan yakuniy natijaga erishishdan iborat. Kvestning vazifalari maqsadga qarab shakllantiriladi, xususan, o’yin davomida ishtirokchilarning qobiliyatlari va ijodiy salohiyati ochib beriladi. Kvest funksiyalari: Mantiqni rivojlantirish Diqqat va Animatsiyad xotirani an rivojlantirish foydalanish Kvest funksiyalari Mustaqil kretiv Komanda bilan fikrlash qobiliyatini ishlashni faollashtirish o'rganish Kvestlar rivojlanishining hozirgi bosqichidagi xilma-xilligi juda katta. Pedagogika fanida kvest – “izlanish” tushunchasiga tenglashtirilib, tadqiqot faoliyatining maxsus tashkil etilgan turi sifatida belgilanadi, buning uchun talaba 102 International scientific journal “Interpretation and researches” Volume 2 issue 24 (46) | ISSN: 2181-4163 | Impact Factor: 8.2 ma’lum manzillarda (haqiqatda) axborotni, shu jumladan ushbu manzillarni yoki boshqa ob’yektlarni, odamlarni yoki vazifalarni izlaydi [2, b.144]. Rossiya pedagogikasida “kvest” atamasining analogi “o’yin” tushunchasidir. O’yin o’tgan asrning 60-yillari o’rtalaridan boshlab o’quv jarayonida keng qo’llanila boshlandi va maktab o’quvchilarini o’qitishning didaktik vositasi bo’ldi. Didaktik o’yin deganda o’rganilayotgan tizimlar, hodisalar va jarayonlarni imitatsiya qilishni o’z ichiga olgan faol o’quv faoliyati tushuniladi. Bundan tashqari, didaktik o’yin - bu har bir ishtirokchi va butun jamoa asosiy muammoni hal qilishda birlashganda va o’z xatti- harakatlarini g’alaba qozonishga qaratganda, jamoaviy, maqsadli o’quv faoliyatidir. Didaktik o’yin - bu muammoli ta’limning o’ziga xos pedagogik texnologiyasi, va u quyidagi tarkibiy elementl