TALABALARNI MATEMATIKAGA JALB QILISH UCHUN INNOVATSION O‘QITISH USULLARI

Аннотация

Ushbu maqolada talabalar orasida matematika faniga bo‘lgan qiziqishni oshirish va o‘quvchilarning matematik bilimlarini samarali tarzda o’zgartirish maqsadida Innovatsion o‘qitish usullarini qo’llash bo’yicha ba’zitavsiyalarberilgan. Kalit so‘zlar: Interaktiv o‘qitish metodlari, texnologiyalarni qo‘llash, o‘yinlar va individual yondashuv, matematik model yaratish. Bugungi kunda matematika sohasidagi e’tibor brogan sari ortib bormoqda. Jumladan, 2020 – yilning 7 – may kuni “Matematika sohasidagi ta’lim sifatini oshirish va ilmiy – tadqiqotlarni rivojlantirish chora – tadbirlari to‘g‘risida”gi Prezident qarori ta’sis etildi. O‘tgan yillar mobaynida matematika ilm-fani va ta’liminiyangi sifat darajasiga olib chiqishga qaratilgan qatortizimliishlaramalga oshirildi: birinchidan, yuqori darajali ilmiy markazlarda faoliyat yuritayotgan matematik olimlarning taklif qilinishiva хalqaro ilmiy-tadqiqotlarni amalga oshirishuchun zaruriy shart-sharoit yaratildi; ikkinchidan, хalqaro fan olimpiadalarida g‘olib bo‘layotgan yoshlarimiz va ularning murabbiy rahbarlari mehnatini rag‘batlantirish tizimijoriy etildi; uchinchidan, oliy ta’lim va ilmiy-tadqiqotlarning o‘zaro aloqasini chambarchas bog‘lash maqsadida Talabalar shaharchasida Fanlar akademiyasining V.I. Romanovskiy nomidagi Matematika institutining yangi va talablarga javob beradigan binosi qad ko’tardi. Matematika sohasidagi fundamental tadqiqotlarni moliyalashtirish hisobi bir yarim barobarga oshirildi, byudjet mablag‘lari hisobidan superkompyuter, zamonaviy teхnika va asbob uskunalar davlat tomonidanta’minlandi; to‘rtinchidan, ilmiy darajali kadrlarni etkazib berish birlamchi bosqichi sifatida stajyor- tadqiqotlikinstitutijoriy etildi; beshinchidan, ilm-fan sohasidagi muammolarni tezkor bartaraf etish, fan, ta’lim va ishlab chiqarish o‘zaro aloqasini kuchaytirish masalasini Hukumat darajasida belgilash uchun Bosh vazirraisiligida Fanvateхnologiyalarbo‘yicha respublika kengashi tashkil qilindi. Matematika — bu nafaqat fan, balki mantiqiy fikrlash, analitik yondashuv, muammolarni hal qilish va hayotiy ko'nikmalarni rivojlantirishga xizmat qiluvchi muhim soha. Biroq, ko'plab talabalar matematika fanini qiyin va zerikarli deb hisoblashadi, bu esa ularning ilmiy qiziqishlarini pasaytiradi. Matematika o‘qitishning an’anaviy metodlari ko‘plab talabalarda fanga bo‘lgan qiziqishni yaratishga yetarli emas. Shu sababli, matematika faniga talabalarni jalb qilish va ular orasida matematika bo‘yicha bilimlarni oshirish uchun innovatsion o‘qitish usullari joriy etishzarur. Innovatsion o‘qitish usullari nafaqat talabalarning matematika bilan bog‘liq fikrlash tarzini o‘zgartiradi, balki ularning fanga bo‘lgan qiziqishini oshiradi, o‘quvchilarga matematika muammolarini hal qilishda kreativ va analitik yondashuvlarni rivojlantirish imkonini beradi. Ushbu maqolada talabalarni matematika faniga jalb qilish uchun qo‘llaniladigan ba’zi innovatsiono‘qitish usullari haqidaso‘zboradi. Matematikani targ’ib qilish va o’rgatish odatda ta'limda asosiy muammolardan biri bo'lib kelgan. Natijada matematika fanini o'qitishga keng ko'lamli yangi yondashuvlar taklif qilindi. Maksimaldarajada muammoniyechimini o'rganishga choralar qidirildi. 105 INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS ISSN:3030-332X Impact factor: 8,293 Volume 9,issue1,December 2024 https://wordlyknowledge.uz/index.php/IJSR worldly knowledge Index: googlescholar, research gate, research bib, zenodo,open aire. https://scholar.google.com/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=wosjournals.com&btnG https://www.researchgate.net/profile/Worldly-Knowledge https://journalseeker.researchbib.com/view/issn/3030-332X Binobarin, matematikani o'qitishning eski usullari asosan eslab qolishga tayangan o'rganish va mashq qilishga tayanadigan usullar edi. Ushbu maqola matematikani o'qitishning turlixil yondashuvlari va usullarini taqdimetadi Hozirgi kunda talabalarning aksariyat qismi matematikani juda murakkab va qabul qilish qiyin fan deb bilishadi. Ammo, o'qitishga to'g'ri yondashuv bilan u qiziqarli bilim sohasiga aylanishi mumkin. Oliy ta’lim o‘qituvchisi sifatida men talabalarning matematikaga bo‘lgan munosabatini va fan haqidagi tasavvurlarini o‘zgartirishi mumkin bo‘lgan turli innovatsion o‘qitish usullarini o‘rgandim. Ushbu maqolada talabalarni qiziqtirishga yordam beradigan va matematikaga muhabbat uyg'otadigan eng samarali usullarkeltirib o’tilgan. 1.Interfaol ta’lim vositalari Talabalarni bilim olishga undaydigan samarali usullaridan biri o‘quv dasturiga interfaol vositalarni kiritishdir. Bu vositalar raqamli ilovalar va dasturlardan tortib interaktiv doskalargacha bo'lishi mumkin. Bunday usullar talabalarni matematik tushunchalarni tasavvur qilishlari, o'zgaruvchilar bilan tez va oson ishlashlari va fikr-mulohazalarni yaratishlari mumkin bo'lgan dinamik o'quv muhitiniyaratadilar. 2.Loyihagaasoslangan ta’lim Loyiha asosida ta’lim berish talabalarni matematik tushunchalarni real muammolarga qo‘llashga undaydi. Bu usul nafaqat fanni yanada do