SHERMUHAMMADBEK QO’RBOSHI FAOLIYATI

Аннотация

В данной статье освещается деятельность Горбаши Шермухаммадбека, одного из лидеров национально-освободительного движения, анализируется его борьба за независимость Туркестана, его военные действия против оккупантов и их историческое значение. Ключевые слова: Корбоши, Большевик, Туркестан, Коршермат, Фергана, Босмачилик, Мадаминбек, военный отряд Shermuhammadbek Qo‘rboshi – XIX asr oxiri va XX asr boshlarida Farg‘ona vodiysida Rossiya imperiyasiga qarshi kurash olib borgan mashhur qo‘rboshi (sarkarda)lardan biri hisoblanadi. U o‘z davrida mustamlakachilarga qarshi 159 THEORETICAL ASPECTS IN THE FORMATION OF PEDAGOGICAL SCIENCES International scientific-online conference harakatning faol ishtirokchisi bo‘lib, milliy ozodlik kurashida muhim rol o‘ynaganShermuhammadbek Farg‘ona vodiysida sovet rejimiga qarshi milliy ozodlik uchun kurashning ilk bosqichidan boshlab jang maydoniga kirgan. U Katta Ergash va Madaminbekning o‘rinbosarlari sifatida istiqlolchilarning tan olingan yirik lashkarboshisi edi. U kurash maydoniga qadam qo‘ygan ilk kunlardan boshlab «Turkiston – turkistonliklarning yurtidir, unga boshqa hech kimning egalik qilishga haqqi yo‘q!» degan shiorni o‘rtaga tashlagan. Uning asosiy maqsadi Turkistonda islom jumhuriyatini tashkil qilish bo‘lgan Shermuhammadbek Turkiston mintaqasining barcha aholisiga qilgan murojatida qurolli kurash faoliyatini shunday ifodalagan edi:” Bolesheviklar aldaydilar va o’ldiradilar.Barcha davlatlar bolesheviklarni tugatish uchun ularga qarshi kurashmoqdalar.Turkiston xalqiga o’zini o’zi boshqarish huquqi berilganida edi , biz kurashmagan bo'lar edik.Turkistonga o’z huquqi berilmas ekan , biz huquq va vijdonimiz , or-nomusimiz uchun so’nggi tomchi qonimiz qolgunicha bolesheviklar bilan kurash olib boraveramiz”. Xullas , Farg’ona vodiysida istiqlolchilik harakatiga Shermuhammadbek rahbarlik qilishi bilan qizil armiyaga qarshi kurash 1920- yillar o’rtalarida o’zining yangi bosqichiga qadam qo’ydi.Kurashning bu bosqichida u yanada shafqatsiz va murosasiz tus oldi .1921-yil bahorda Shermuhammadbek boshchilik qilgan Farg’ona vodiysidagi qurolli harakat yangi kuch bilan ajv olib ketti. Sovet qo’shinlari Farg’ona armiyasi guruppasi shtabining “mutlaqo maxfiy”malumotlarida keltirilishicha ,1921-yil iyul-sentabr oylarida Farg’ona vodiysida 200 dan ortiq qo’rboshilar dastalari rahbarlik qilgan . Farg’ona vodiysidagi butun qo’rboshilar va mahaliy aholi vakillari Oltiariq tumanidagi G’oyibota qishlog’ida o’zlarining navbatdagi qurultoyiga to’plandilar. Qurultoy 1920- yil 3- mayda Turkiston- turk mustaqil islom jamhuriyatini tuzdi . Ushbu qurultoyda Shermuhammadbek hukumat raisi va oliy bosh qo’mondon qilib saylandi .Shermuhammadbek bu paytda Buxoro va Xorazm respublikalari hamda Samarqand viloyatida harkat qilayotgan istiqlolchilar bilan aloqalarni yo’lga qo’ydi. Anvar Posho va Junaidxon bilan uch tomonlama hamkorlik o’rnatdi. Shuningdek , Shermuhammadbekning Sharqiy Buxoro qo’rboshilari Ibrohimbek va Fuzayl Mahdum bilan munosabatlari yaxshi bo’lgan .Turkiya va Afg’oniston bilan aloqalar rivojlangan .Shermuhammadbek o’z qol ostidagi mavjud qo’rboshilarni birlashtirish bilan cheklanmadi, yangi-yangi qo’rboshi guruhlarini tashkil qilishga ham kirishdi. Shermuhammadbek 1920–1923-yillarda Samarqand, Buxoro, Qarshi, Hisor, Ko‘lob va Boysun tog‘larida Sovet qo‘shinlariga qarshi partizan urushini olib bordi. Uzoq vaqt davomida u Sovet garnizonlariga hujumlar uyushtirib, 160 THEORETICAL ASPECTS IN THE FORMATION OF PEDAGOGICAL SCIENCES International scientific-online conference qishloqlarda o‘z tarafdorlarini yig‘ib, mahalliy aholini qo‘zg‘olon ko‘tarishga chorlagan.Sovet qo‘shinlari Shermuhammadbek va uning qo‘shinlariga qarshi qat’iy harbiy operatsiyalar boshlagan. 1923–1924-yillarda Qizil Armiya maxsus harbiy bo‘linmalar yordamida basmachilar harakatini bostirishga kirishdi. Ayniqsa, 1925–1926-yillarda Sovet harbiy kuchlari Shermuhammadbekning kuchlarini tor-mor qilish uchun kuchli bosim o‘tkazdi1920- yilning iyulida Yangichek-Buloqboshi, Shahrixon-Durmon-Zarkent, Yozyovon-Mingbuloq yo’nalishlarida istiqlolchilar bilan qizil askarlar o'rtasida qaqshatqish janglar bo’lib o’tdi. Shermuhammadbekning harakatlari partizancha urush taktikasiga asoslangan bo‘lib, u rus harbiy qismlariga kutilmaganda hujumlar uyushtirish, tog‘ va o‘rmon hududlarida yashirinib harakat qilish, rus ma’murlariga qarshi hujumlar qilish bilan shug‘ullangan. Shermuhammadbek qo’shinida zambarak va miltiqlar yasash, o’q-dori ishlab chiqarish hamda qurol-yarog’larni tuzatish ishiga marg’ilonlik miltiqsoz usta Axrorxo’ja Eshon va sharrihonlik Sulaymon Eshon , shuningdek,Germaniya va Avstriyadan kelgan nemis mutaxasislari rahbarlik qilganlar.Qo’rboshilar va yigitlarning ko’pchiligi maxsus libos kiygan. Shermuhammadbek guruhida janglarda chiniqqan saralangan yigitlardan iborat guruh bo’lgan.Bu guruh jangchilari qo’shindagi barcha askarlardan farqli ravishda qizil chiziq qoplangan qora shimlar va yevropacha bichimda tikilgan turli