STRATEGIES FOR ENHANCING THE COMPETITIVENESS OF FOOD INDUSTRY ENTERPRISES Ikromov Akhmadjon Shavkat o`g`li

Аннотация

Ushbu maqolada oziq-ovqat korxonalari mahsulotlarining raqobatbardoshligini boshqarish jarayonida mahsulot sifatining o‘rni va ahamiyati o‘rganiladi. Raqobatbardosh mahsulot ishlab chiqarish uchun sifat menejmenti tizimlaridan foydalanish, xalqaro standartlarga moslik, ekologik xavfsizlik va innovatsion texnologiyalarning roli tahlil qilinadi. Shuningdek, korxonalarning mahsulot sifatini oshirish orqali bozordagi ustunlikka erishish strategiyalari ko‘rib chiqiladi. Kalit so‘zlar: Oziq-ovqat mahsulotlari, raqobatbardoshlik, mahsulot sifati, sifat menejmenti, xalqaro standartlar, ekologik xavfsizlik, innovatsion texnologiyalar, bozor strategiyalari. Zamonaviy iqtisodiyotda oziq-ovqat mahsulotlari sifati iste’molchilar talabini qondirish va bozordagi raqobatbardoshlikni oshirishda muhim omil hisoblanadi. Mahsulot sifati nafaqat korxonaning ichki ishlab chiqarish jarayonlari, balki xalqaro standartlarga mosligi, ekologik xavfsizligi va innovatsion texnologiyalardan foydalanish bilan ham chambarchas bog‘liqdir. Oziq-ovqat korxonalari raqobatbardoshligini ta’minlash uchun mahsulot sifatini boshqarishning samarali usullarini joriy etish zarur. Sifat menejmenti tizimlaridan foydalanish, sertifikatlash jarayonlarini takomillashtirish va iste’molchilarning talab va ehtiyojlarini inobatga olish ushbu jarayonda muhim rol o‘ynaydi. Shu sababli, oziq-ovqat mahsulotlari sifatini oshirish strategiyalari, ularning bozordagi o‘rni va raqobatbardoshligini oshirishga ta’siri tahlil qilish dolzarb masalalardan biridir. Ushbu maqolada oziq-ovqat mahsulotlari sifatiga ta’sir etuvchi omillar, ularni boshqarish usullari hamda raqobatbardoshlikni oshirish uchun qo‘llanilayotgan ilg‘or tajribalar o‘rganiladi. Shu bilan birga, oziq-ovqat korxonalarining sifat strategiyalari tahlil qilinib, ularning iqtisodiy samaradorligi baholanadi. Oziq-ovqat sanoati mahsulotlarining raqobatbardoshligini boshqarish va uning mahsulot sifatiga ta’siri zamonaviy iqtisodiy tadqiqotlarda keng o‘rganilayotgan mavzulardan biri hisoblanadi. Sifat va raqobatbardoshlik o‘zaro bog‘liq tushunchalar bo‘lib, ular oziq-ovqat korxonalarining bozor sharoitlarida muvaffaqiyatli faoliyat yuritishini ta’minlaydi. Porter (1985) tomonidan ishlab chiqilgan raqobat afzalligi nazariyasiga ko‘ra, mahsulot sifati korxonalar uchun strategik ustunlik yaratadigan asosiy omillardan biridir. Yuqori sifatli mahsulotlar iste’molchilarning talablariga javob berib, bozorda ustunlikni saqlab qolish imkonini beradi. Jaxon (2020) o‘z tadqiqotida oziq-ovqat mahsulotlarining sifati va iste’molchilarning sotib olish qarorlari o‘rtasidagi bog‘liqlikni tahlil qilib, sifatli mahsulotlar brend imijini mustahkamlash va bozor ulushini oshirishda hal qiluvchi ahamiyatga ega ekanligini ta’kidlagan. 115 ILM-FAN VA INNOVATSIYA ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI in-academy.uz/index.php/si Mahsulot sifatini boshqarish bo‘yicha xalqaro standartlar (ISO 9001, ISO 22000, HACCP) oziq-ovqat korxonalarida sifatni oshirishning eng samarali usullaridan biri sifatida qaraladi. Smith va Brown (2018) tomonidan olib borilgan tadqiqotda ushbu standartlarning joriy etilishi ishlab chiqarish jarayonlarining barqarorligini ta’minlashi va mahsulot sifati barqarorligini oshirishini ko‘rsatgan. Deming (1986) tomonidan ilgari surilgan Umumiy sifat boshqaruvi (TQM) modeli oziq-ovqat sanoatida keng qo‘llanilmoqda. Ushbu model sifat nazoratini nafaqat ishlab chiqarish bosqichida, balki butun boshqaruv tizimi doirasida amalga oshirishga imkon yaratadi.Yangi texnologiyalar, jumladan, aqlli ishlab chiqarish tizimlari, avtomatlashtirilgan sifat nazorati va sun’iy intellektdan foydalanish oziq-ovqat mahsulotlari sifatini oshirishda muhim omillar sifatida qaraladi. Wilson (2021) tomonidan olib borilgan tadqiqotda sifat nazorati jarayonlariga sun’iy intellekt va IoT texnologiyalarini joriy etish natijasida korxonalar mahsulot sifatini sezilarli darajada oshirishi mumkinligi ko‘rsatib o‘tilgan. Oziq-ovqat mahsulotlarining raqobatbardoshligini oshirishda ekologik xavfsizlik va barqaror ishlab chiqarish amaliyotlari ham muhim rol o‘ynaydi. Green & Taylor (2019) tadqiqotida ekologik toza mahsulotlar va organik oziq-ovqat mahsulotlariga bo‘lgan talab ortib borayotganligi ta’kidlangan. Shu sababli, oziq-ovqat korxonalari mahsulot sifatini oshirish bilan birga, ekologik standartlarga ham javob berishga intilishlari kerak. Adabiyotlar tahlili shuni ko‘rsatadiki, oziq-ovqat mahsulotlari raqobatbardoshligini oshirishning asosiy omillari sifat menejmenti tizimlari, xalqaro standartlar, innovatsion texnologiyalar va ekologik xavfsizlik talablariga javob berish bilan bog‘liq. Sifat boshqaruvining zamonaviy usullaridan samarali foydalanish orqali korxonalar bozordagi mavqeini mustahkamlash va uzoq muddatli raqobat afzalligini qo‘lga kiritishlari mumkin. Tadqiqot metodologiyasi. Mazkur maqolada oziq-ovqat korxonalari mahsulotlarining raqobatbardoshligini boshqarish va uning mahsulot sifatiga ta’sirini baholashga qaratilgan. Tadqiqot jarayonida zamonaviy