Научные статьиM.H.Sayidova, S.U.Pulatova2025
EKOLOGIK ONG VA AXLOQNING IJTIMOIY-EKOLOGIK MADANIYATNI RIVOJLANTIRISHDAGI ROLI
ILM-FAN VA INNOVATSIYA · ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI · RIVOJLANTIRISHDAGI ROLI (in-academy.uz/index.php/si) · Artikova Muhayyo Botiraliyevna (in-academy.uz/index.php/si) · Qodirov Valijon Abdurahmanovich (in-academy.uz/index.php/si) · Хасанов Шаробидин Азамович (in-academy.uz/index.php/si) · Муқаддас Тожибоева Абдураҳимовна (in-academy.uz/index.php/si) · Azimova Ziyoda Ergashevna (in-academy.uz/index.php/si)
Наука и инновация · 1 · 2026
Аннотация
В статье рассматривается сущность экологической культуры, ее роль в деятельности человека, а также этические принципы, направленные на защиту окружающей среды. Экологическая культура изучается как важное понятие, отражающее ответственное отношение человека к окружающей среде, принципы рационального использования природных ресурсов, активное участие в решении экологических проблем. На примерах раскрывается влияние экологической культуры на различные сферы жизни общества, включая экономику, образование, политику, а также ее практические проявления в повседневной жизни. Подчеркиваются вопросы формирования экологического сознания и этики в педагогических процессах, а также актуальность воспитания у подрастающего поколения бережного отношения и ответственности за природу. Ключевые слова: экологическое сознание, экологическая этика, окружающая среда, природные ресурсы, экологическая культура, культура потребления, природа, экологическая безопасность. Annotation. The article examines the essence of environmental culture, its role in human activity, and ethical principles aimed at protecting the environment. Environmental culture is studied as an important concept reflecting a responsible attitude of a person to the environment, principles of rational use of natural resources, active participation in solving environmental problems. Examples reveal the influence of environmental culture on various spheres of society, including economics, education, politics, as well as its practical manifestations in everyday life. The issues of developing environmental awareness and ethics 71 ILM-FAN VA INNOVATSIYA ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI in-academy.uz/index.php/si in pedagogical processes are emphasized, as well as the relevance of educating the younger generation in caring attitude and responsibility for nature. Keywords: environmental awareness, environmental ethics, environment, natural resources, environmental culture, consumer culture, nature, environmental safety. Ekologik madaniyat – bu insonning atrof-muhitga bo‘lgan mas’uliyatli munosabati, tabiiy resurslardan oqilona foydalanish qoidalari va ekologik masalalarni hal qilishdagi faol ishtirokini aks ettiruvchi tushuncha. Bu madaniyat, birinchi navbatda, insonning tabiat bilan uyg‘un hayot kechirish qobiliyatini, tabiatni saqlash va himoya qilishga qaratilgan axloqiy qadriyatlarini ifodalaydi. Jamiyat rivojlanishida ekologik madaniyatning o‘rni juda muhim, chunki u barqaror rivojlanish uchun zarur bo‘lgan ekologik xavfsizlik va resurslarni asrashni ta’minlaydi1. Ekologik madaniyat rivojlangan jamiyatlarda ekologik muammolarni bartaraf etish, atrof-muhitni himoya qilish va tabiiy resurslarni ratsional boshqarishda yuqori natijalarga erishiladi. Bu madaniyat inson faoliyatining barcha jabhalarida aks etadi, shu jumladan iqtisodiyot, ta’lim, siyosat va kundalik hayotda. Ekologik ong va axloq ekologik madaniyatning muhim tarkibiy qismlari hisoblanadi. Ekologik ong – bu insonning tabiat va atrof-muhit haqidagi bilimlari, ularning qadriyat sifatida qabul qilinishi va ushbu bilimlarning kundalik hayotda qo‘llanilishi. Ekologik axloq esa, insonning tabiatga bo‘lgan munosabati bilan bog‘liq axloqiy tamoyillar va me’yorlarni o‘z ichiga oladi. Bu ikki komponent jamiyatning barqaror rivojlanishini ta’minlash uchun zarur bo‘lgan asosiy elementlardir. Ekologik ongni shakllantirish insonning tabiatni asrashga qaratilgan amaliy faoliyatiga asoslanadi, ekologik axloq esa ushbu faoliyatning axloqiy jihatlarini tartibga soladi2. Bu jarayonlarda insonning ma’naviy rivojlanishi va axloqiy ongining kengayishi muhim ahamiyatga ega. Bugungi kunda ekologik masalalar dolzarbligi tobora ortib bormoqda. Atmosfera ifloslanishi, iqlim o‘zgarishi, biologik xilma-xillikning yo‘qolishi va tabiiy resurslarning kamayishi kabi muammolar butun dunyo miqyosida e’tibor talab qilmoqda. Ushbu masalalarni hal qilishda ekologik madaniyat va unga bog‘liq bo‘lgan ong va axloqning roli katta ahamiyatga ega. Ekologik muammolarni samarali hal qilish faqat texnologik va iqtisodiy yondashuvlar bilan chegaralanmasligi kerak, balki bu jarayonlar jamiyatning ekologik madaniyati va axloqiy qoidalarga asoslangan yondashuvni talab qiladi. Ekologik axloq va ongning shakllanishi orqali jamiyat tabiiy resurslarni oqilona boshqarish va barqaror rivojlanish tamoyillariga erishishi mumkin. Demak, ekologik madaniyat, ong va axloq zamonaviy dunyo muammolarining hal qiluvchi omillaridan biri bo‘lib, ularni rivojlantirish orqali nafaqat atrof-muhitni himoya qilish, balki kelajak avlodlar uchun qulay ekologik sharoitlarni yaratish ham mumkin bo‘ladi. Shu sababli, ekologik ong va axloqni tarbiyalash va rivojlantirish zamonaviy ta’lim tizimining asosiy vazifalaridan biri bo‘lishi kerak. 1 Caporali F., Caporali F. Development of Ecological Awareness //Ethics and Sustainable Agriculture: Bridging the Ecological Gaps. – 2021. – С. 23-87. 2 Baugher J. E., Osika W., Robert K. H. Ecological consciousness, moral imagination, and the framework f
Доказательный фрагмент
«В статье рассматривается сущность экологической культуры, ее роль в деятельности человека, а также этические принципы, направленные на защиту окружающей среды.»
Образец извлечения
Демо-превьюВ статье рассматривается сущность экологической культуры, ее роль в деятельности человека, а также этические принципы, направленные на защиту окружающей среды. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.
- Цитирований
- 0
- Тип
- Журнал
- Страна
- Узбекистан
- Ключевые слова
- environmental awareness, environmental ethics, environment, natural, ekologik ong, ekologik madaniyat, tabiat, atrof-muhit, ekologik xavfsizlik., iste’mol madaniyati, ekologik axloq, tabiiy resurs
Смежные источники
Общество и инновацииKhosiyat MAMATKULOVA2024
МонографииK.J.Murodov2026
Научные статьиI.B.Yangiboyev, E.X.Berdanov +22025