"INFORMACIYA TEXNOLOGIYALAR ÁSIRINDE KITAP OQIW MÁDENIYATIN QÁLIPLESTIRIW, JASLARDI KITAPXANLIQQA TARTIW"

Аннотация

Zamanagóy informaciya texnologiyaları rawajlanǵan sharayatta kitap oqıw mádeniyatın saqlap qalıw hám jáne de rawajlandırıw zárúrli máselege aynalǵan. Bul maqalada jaslardı kıtapxanlıqqa tartıwdıń zamanagóy usılları, elektron kitaplar hám tsifr resurslarınıń oqıw mádeniyatına tásiri kórip shıǵıladı. Sonıń menen birge, social tarmaqlar, mobil qosımshalar hám interaktiv platformalar arqalı oqıwǵa qızıǵıwshılıqtı asırıwdıń nátiyjeli jolları haqqında pikir júritiledi. Maqalada jaslardıń ruwxıy -bilimlendiriw tárbiyasında kitaptıń ornı jáne onıń áhmiyeti sonday-aq zamanagóy sharayatta dástúriy hám tsifrlı ádebiyatlardı uyqaslastırıw jolları usınıs etiledi. KIRISIW “Dúnyadaǵı hár qaysı mámleket, hár qaysı xalıq birinshi náwbette óziniń intellektuallıq potencialı, joqarı ruwxıylıǵı menen qúdiretli bolıp tabıladı. Bunday jeńilmes kúsh dáregi bolsa áwele insaniyat oylawınıń ullı jańa ashılıwları - kitap hám kitapxanalarda” Shavkat Mirziyoyev 2020 -jıl 20 -fevral kúni Anqara qalasında Turkiya Respublikası Prezidenti janındaǵı Xalıq kitapxanasınıń ashılıw máresiminde sóylegen sózi Informaciya texnologiyalar ásirinde kitap oqıw mádeniyatın qáliplestiriw hám jaslardı kıtapxanlıqqa tartıw máselesi júdá zárúrli áhmiyetke iye. Búgingi kúnde tez pát penen rawajlanıp atırǵan texnologiyalar, social tarmaqlar hám tsifr oyınlar jaslar arasında kitap oqıwǵa bolǵan qızıǵıwshılıqtı kemeytiwi múmkin. Usınıń sebepinen, kitap oqıw mádeniyatın keń jaydırıw ushın túrli jollar hám usıllardı izleniwimiz zárúr. Kitap Oqıwdıń Áhmiyeti Kitap oqıw tekǵana bilim alıw, bálki jeke rawajlanıw, dóretiwshilik pikirlew hám logikalıq oy-pikir qılıw qábiletlerin asırıwda da úlken rol oynaydı. Kitaplar arqalı jaslardıń oy-órisiniń ósiwi, dúnya qarasınıń keńeyiwi mádeniy hám tariyxıy bilimlerdi ózlestiriwleri múmkin. Kitap oqıw, sonıń menen birge, sóz baylıǵın asırıw hám jazıw mádeniyatın qáliplestiriwge járdem beredi. Jáhán Den sawlıqtı Saqlaw Shólkemi (WHO) maǵlıwmatlarına kóre, kitap oqıw stressti 68% ǵa azaytadı hám miy aktivligin jaqsılaydı. Izertlewler sonı kórsetedi, hár kúni tek 30 minuta kitap oqıw insannıń kognitiv qábiletin asırıwı múmkin. UNESCO maǵlıwmatlarına kóre, Ózbekstanda jaslardıń 60% ten aslamı ayına bir ret de kitap oqımaydı. 2021-jılda ótkerilgen sorawnama sonı kórsetedi, jaslardıń 70% social tarmaqlarda waqıt ótkeriwdi kitap oqıwdan ábzal kóredi. 2022-jılda Amazon maǵlıwmatlarına kóre, tsifrli elektron kitaplar satıwı 40% ǵa 81 ILM-FAN VA INNOVATSIYA ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI in-academy.uz/index.php/si asqan. Audiokitoblar bazarı 2023-jılǵa kelip 15 milliard dollarǵa jetti, bul jaslar arasında audio kontentga qızıǵıwshılıqtıń artqanliǵin kórsetedi. Mámleketler tájiriybesi: Finlandiya mekteplerinde hár hápte 1 saattı kitap oqıwǵa baǵıshlaw májburiy esaplanadı, nátiyjede Finlandiya dúnyada sawatlılıq dárejesi eń joqarı bolǵan mámleketlerden biri bolıp tabıladı. Qubla Kareyada jaslardı kıtapxanlıqqa tartıw ushın arnawlı tsifrlı platformalar hám mobil qosımshalar islep shıǵılǵan, bul bolsa kıtapxanlıq dárejesin 30% ga asırǵan. Ózimizdegi statistika maǵlıwmatlarına itibar bersek Ózbekistanda 2023-jıl jaǵdayına kóre, 1000 kisige tek 7 kitap tuwrı keledi, bul kórsetkish rawajlanǵan mámleketlerde 1000 kisige 200-300 kitaptı quraydı. Ózbekstan Respublikası Mádeniyat ministrligi maǵlıwmatlarına kóre, 2022-jılda kitapxanalarǵa keliwshiler sanı 15% ga azayǵan. Bıraq sońǵı jıllarda jurtımızda jaslar arasında kıtapxanlıq mádeniyatın asırıw hám kitap oqıwǵa tartıw boyınsha úlken kólemdegi jumıslar alıp barılmaqta. Prezidentimiz Shavkat Mirziyoyevtıń baslaması menen mámleketimiz xalqı arasında kıtapxanlıqtı eń jaydırıw, jaslardı kitap oqıwına jáne de qızıqtırıw maqsetinde “Jas kıtapxan” kórik tańlawı dúzildi hám tańlawdıń birinshi máwsiminde 250 mıńǵa jaqın jaslar qatnastı, tańlaw jeńimpazlarına “Prezident sıylıǵı” - jeńil avtomashina tapsırilgani jaslar arasında kıtapxanlıq mádeniyatı rawajlanıwına óziniń zárúrli tásirdi ótkerdi. “Jas kıtapxan” tańlawı Ózbekstan Respublikası Prezidentiniń “Ózbekstan jaslar birlespesi iskerligin jetilistiriwge tiyisli ilajlar tuwrısında”gi PQ-3138-sanlı Qararına muwapıq shólkemlestirilip, jaslar arasında kitap oqıwı hám kıtapxanlıq mádeniyatın rawajlandırıwǵa qaratılǵan respublikada eń iri tańlaw esaplanadı. Jaslar isleri agentligi tárepinen islep shıǵılǵan “Mutolaa” mobil dástúri kıtapxanlar ushın úlken jańalıq boldı. Sebebi bul dástúrde 1000 den artıq elektron hám audiokitoblar jámlengen. Ózbek hám shet el ádebiyatlar Ózbekistannıń professional dublyaj aktyorları tárepinen atqarılǵan. Bunnan tısqarı, oqıwda monoton bolmawi ushın tekstke muzıkalıq fon qosılǵan. Joybar Prezident Shavkat Mirziyoyevning “Jaslar ushın mıń kitap” joybarın ámelge asırıw tuwrısındaǵı qararınıń orınlanıwı sheńberinde ámelge asırılıp atır. Elektron platformalar: elektron kitaplar hám audiokitoblar kitap oqıwdı ańsatlastırıwı hám jaslar ushın qızıqarlı etiwi múmkin. Sol jóneliste túrli mobil qosımshalar hám veb-saytlar arqalı kitap oqı