PEDAGOGIKA YOʻNALISHI TALABALARINI OʻQUVCHILARNING KASBIY IJTIMOIYLASHUVI FAOLIYATIGA TAYYORLASHNING METODIK TA'MINOTI

Аннотация

Mazkur maqolada pedagogika yoʻnalishi talabalarini oʻquvchilarning kasbiy ijtimoiylashuvi faoliyatiga tayyorlashning metodik ta’minoti va uning bugungi kundagi amalga oshirish mexanizmlari bayon etilgan. Shuningdek, boʻlajak oʻqituvchilarni oʻquvchilarning kasbiy ijtimoiylashuvi faoliyatiga tayyorlash jarayoni – yoshlar psixologiyasini bilish, oʻz taraqqiyotini va iqtidorini tashkil etishni bilish, har qanday yosh davrda ham optimal ravishda ishga yaroqlilik hususida ham ayrim fikr-mulohazalar bayon etilgan. Kalit soʻzlar. pedagogika yoʻnalishi talabalari, kasbiy ijtimoiylashuv, yoshlar psixologiyasi, obyektiv va toʻgʻri idrok qilish, kasbiy faoliyatning motivlari, ijtimoiy-kasbiy yoʻnaltirish. МЕТОДИЧЕСКОЕ ОБЕСПЕЧЕНИЕ ПОДГОТОВКИ СТУДЕНТОВ ПЕДАГОГИЧЕСКОГО ВУЗА К ПРОФЕССИОНАЛЬНОЙ СОЦИАЛИЗАЦИИ УЧАЩИХСЯ Махкамова Дилафруз Алиевна Заведующий кафедрой методики начального образования Кокандской ГПИ Абстрактный. В статье рассматривается методическое обеспечение подготовки студентов педагогической специальности к деятельности по профессиональной социализации обучающихся и механизмы его реализации на современном этапе. Также высказываются некоторые мысли о процессе подготовки будущих учителей к профессиональной социализации учащихся - знание психологии юности, знание организации собственного развития и талантов, оптимальной трудоустраиваемости в любом возрасте. Ключевые слова. Студенты педагогических вузов, профессиональная социализация, психология молодежи, объективное и правильное восприятие, мотивы профессиональной деятельности, социально-профессиональная ориентация. METHODOLOGICAL SUPPORT FOR PREPARING STUDENTS OF PEDAGOGICAL DEPARTMENT FOR PROFESSIONAL SOCIALIZATION OF STUDENTS Makhkamova Dilafruz Aliyevna Head of the Department of Primary Education Methodology of Kokand SPI Annotation. This article describes the methodological support for preparing students of the pedagogical direction for the activities of professional socialization of students and the mechanisms of its implementation today. Also, some thoughts are expressed on the process of preparing future teachers for the activities of professional socialization of students - knowledge 93 ILM-FAN VA INNOVATSIYA ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI in-academy.uz/index.php/si of youth psychology, knowledge of organizing one's own development and abilities, and optimal employability at any age. Keywords. students of the pedagogical direction, professional socialization, youth psychology, objective and correct perception, motives of professional activity, socio- professional orientation. Boʻlajak oʻqituvchilarni oʻquvchilarning kasbiy ijtimoiylashuvi faoliyatiga tayyorlash jarayoni – yoshlar psixologiyasini bilish, oʻz taraqqiyotini va iqtidorini tashkil etishni bilish, har qanday yosh davrda ham optimal ravishda ishga yaroqlilikni, turli oʻzgarishlarga psixologik jihatdan tayyorgarlikni ta’minlash, yangicha fikrlash va tafakkur qilish, roʻy berayotgan jarayonlarni obyektiv va toʻgʻri idrok qilish qobiliyatini rivojlantirish muammosini ilgari suradi”.[1.B.200] Pedagogika va psixologiya fanlarida oʻquv hamda kasbiy faoliyatning motivlari tarkibi keng tadqiq qilingan. Biroq, oʻquvchilar va faoliyat olib borayotgan yosh mutaxassislarning ijtimoiy-kasbiy yoʻnaltirish bilan bogʻliq kasbiy motivatsiyaning mazmuniy jihatlari hanuzgacha toʻliq tadqiq qilinmagan. “Adabiyotlar va tadqiqotlar natijalari quyidagi kasbiy-ahamiyatli sabablarni ajratib olish imkonini beradi:  kasb va oʻquv muassasasini tanlash sabablari;  oʻqish, oʻquv kasbiy faoliyat sabablari;  ish joyini tanlash sabablari;  mehnat (kasbiy faoliyat) sabablari;  kasbiy oʻsish va martabasining oshish sabablari”.[2.B.22] Oʻquvchilarda kasb tanlash va kasbiy motivatsiyaning shakllanishi ularning ongida aks etgan aniq ijtimoiy-kasbiy yoʻnalishning ta’siri bilan bogʻliq holda shakllanadi, ya’ni “bu jarayon ma’lum darajada shaxsiy qadriyatlar va jamiyat ehtiyojlariga mos keladigan kasbiy tasavvurlar orqali shartlanadi:  jamoatchilik fikri boʻyicha kasbning nufuzi;  mazkur kasb boʻyicha iste’molchilar uchun mehnat natijalarining (mahsulotlar, xizmatlar) ahamiyati;  mehnat bozorida kasbga (nomutaxassislikka) boʻlgan talab;  katta maosh olish imkoniyati;  kasbiy faoliyatning ijodiy xususiyati;  mazkur kasbga boʻlgan qiziqish va yaxshi mutaxassis boʻlishga intilishi;  kasbiy oʻsish, mehnatda martaba oshirish istiqbollari”.[3.B.98-99] Tabiiyki, hozirgi yoshlarning aksariyatida kasbiy kelajagini tasodifiy hal etishlari ba’zi murakkab kechinmalarga, tanlagan faoliyat yoʻnalishi boʻyicha ikkilanishlarga, ichki ziddiyatlarga sabab boʻlmoqda. Jumladan, A.N.Leontev talqinidagi shaxs, faoliyat, ong va ijtimoiy faollik oʻrtasidagi psixologik uygʻunlikning mavjudligi shaxs munosabatlari tizimining psixologik mexanizmlarini shakllantirishda muhim metodologik ahamiyatga ega. V.D.Shadrikov esa “munosabat motivatsiyasi jarayonini faoliyat tizimining funksional psixologik modeliga bogʻlagan holda faoliyatli yondashuv motivatsiy