MAKTABGACHA YOSHDAGI BOLALARNI O’YIN FAOLIYATI YORDAMIDA KREATIV FIKRLASHGA O’RGATISHNING NAZARIY-METODOLOGIK ASOSLARI

Аннотация

This article examines the theoretical and methodological foundations of teaching preschool children to think creatively through game activities. The importance of play activities in the process of preschool education, the role of games in the development of children's creative abilities, and important methodological approaches are considered. Play activities are not only entertaining for children, but also educational and developmental. The article also provides recommendations for the selection and organization of games to stimulate creative thinking. As a result, the effectiveness of game activities in developing children's creative thinking skills is confirmed. Key words: preschool education, game activity, creative thinking, child development, educational methods, creative abilities, pedagogical approaches, learning through games, developmental games, educational process. Kirish. Kreativlik (lot ing. “sreate”–yaratish, “sreative” yaratuvchi ijodkor)–individning yangi g‘oyalarni ishlab chiqarishga tayyorlikni tavsiflovchi hamda mustaqil omil sifatida iqtidorlilikning tarkibiga kiruvchi ijodiy qobiliyati ma’nosini ifodalaydi SHaxsning kreativligi uning tafakkurida, muloqotida, his-tuyg‘ularida, muayyan faoliyat turlarida namoyon bo‘ladi. Kreativlik shaxsni yaxlit holda yoki uning muayyan xususiyatlarini, zehni o‘tkirlikni tavsiflaydi. SHuningdek, kreativlik iqtidorning muhim omili sifatida aks etadi[1]. Amerikalik psixolog P.Torrens fikricha, kreativlik muammo yoki ilmiy farazlarni ilgari surish; farazni tekshirish va o‘zgartirish; qaror natijalarini shakllantirish asosida muammoni aniqlash; muammo yechimini topishda bilim va amaliy harakatlarning o‘zaro qarama-qarshiligiga nisbatan ta’sirchanlikni ifodalaydi. Boshqa har qanday sifat (fazilat) kabi kreativlik ham birdaniga shakllanmaydi. Kreativlik muayyan bosqichlarda izchil shakllantirib va rivojlantirilib boriladi. Adabiyotlar tahlili: Zamonaviy ta’lim barcha turdagi ta’lim muassasalarida faoliyat yuritayotgan tarbiyachi, pedagoglarning ijodkor bo‘lishlarini taqozo etmoqda. “Kreativlik” tushunchasi o‘zida madaniy xilma-xillikni aks ettiradi. G‘arb kishilari uchun kreativlik, umuman olganda, yangilik sanaladi. Ular kreativlik negizida noan’anaviylik, qiziquvchanlik, tasavvur, hazil-mutoyiba tuyg‘usi va erkinlik mavjud bo‘lishiga e’tiborni qaratadilar (Myordok, Ganim, 1993 y.; Shternberg, 1985 y.). SHarqliklar esa, aksincha, kreativlikni ezgulikning qayta tug‘ilish jarayoni, deb tushunadilar (Xui, Sternberg, 2002 y.; Rudovich, Xui, 1997 y.; Rudovich, Yuye, 2000 y.). 1 05 4 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2025 VOLUME 4 / ISSUE 2 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Kreativ yondashuv asosida maktabgacha yoshdagi bolalarni didaktik о‘yinlar orqali ta’lim tashkilotlari tarbiyalanuvchilari tafakkurini rivojlantirishda innovatsion axborot texnologiyalardan foydalanish va amaliyotga keng tatbiq etish, tarbiyachilarning pedagogik va kasbiy mahorat darajasini oshirish muhim omil sanaladi. Bunda muammoli о‘qitish, о‘yinli texnologiyalar (rolli - ishchan о‘yinlar, tadbirkorlik о‘yinlari), trening, video-treninglar, muammoli seminarlar, mahorat darslari, tyutorlik, fasilitatorlik, pedagogik muammoli vaziyatlarni yechish va tahlil qilish, “Keys- stadi”, kichik guruhlarda о‘qitish, mikro-darslar, ijodiy tadqiqotchilik metodlari, о‘quv loyhalari, autotreninglarni tashkil etish va о‘tkazish metodikasining ishlab chiqilishiga bolalar tafakkurini ta’lim metodlari orqali maqsadga erishamiz. Maktabgacha ta’lim tashkilotlarida amalga oshiriladigan har qanday mashg‘ulotni didaktik о‘yinlar orqali tashkil etish, tarbiyachi tomonidan qо‘llanilayotgan ta’lim metodlari kichik guruhdan о‘rta guruhga, undan katta va maktabga tayyorlov guruhlariga о‘tish asnosida ham о‘zgarib, murakkab xususiyat kasb eta boradi. Bu jarayonda didaktik о‘yinlarni, ta’lim metodlaridan foydalangan holda qо‘llash tarbiyachining kreativ kompetentligi va mahorati darajasiga bog‘liq holda takomillashib boradi. Pedagogik-psixologik adabiyotlar tahliliga asoslanib aytishimiz mumkinki, inson miyasining 30 foizini vizual, 3 foizini audial ta’minlovchi neyronlar tashkil etadi. Katta va maktabga tayyorlov guruhi bolalari tafakkurini rivojlantirish jarayonida qо‘llaniladigan didaktik о‘yinlar orqali bilimlarning 85 foizini kо‘rish retseptorlari yordamida о‘zlashtirish imkoni mavjud. Shu ma’noda, didaktik о‘yinlar о‘rganilayotgan ob’ektni har tomonlama oson tushunishga yordam beradi, bolalarda kechadigan tafakkur protsessining analiz va sintez qilish jarayonini ya’ni predmetning tashqi kо‘rinishi, ichki tuzilishi haqida tо‘laqonli ma’lumot olish qulayligini nazarda tutgan holda maktabgacha ta’lim tashkilotlari о‘qitish tizimida keng foydalaniladi. Tadqiqot ishimiz doirasida maktabgacha yoshdagi bolalarni mashg‘ulotlari asosida tafakkurini rivojlantirish bir necha ta’limiy metodlar asnosida bosqichma- bosqich amalga oshiriladi. Masalan: predmetlar, hodisa yoki jarayonlarni tabi