BOSHLANG'ICH MAKTAB YOSHIDAGI IQTIDORLI BOLALAR RIVOJLANISHIDA UCHRAYDIGAN MUAMMOLAR

Аннотация

This article describes in detail the effective solutions to the problems that arise in the development oftalents and abilitiesof children of primary school age. Key words: gifted child, potential, method,communication, individual work, motivation ПРОБЛЕМЫРАЗВИТИЯОДАРЕННЫХДЕТЕЙ МЛАДШЕГО ШКОЛЬНОГО ВОЗРАСТА. Зиёева ИродаУмиджонкизи Магистрант Института предпринимательства ипедагогикиДенова i.ziyoyeva@dtpi.uz Аннотация: В данной статье подробно описаны эффективные решения проблем, возникающихприразвитии талантовиспособностей детей младшего школьноговозраста. Ключевые слова: одаренный ребенок, потенциал, метод, общение, индивидуальная работа,мотивация. Kirish 160 Hozirgi globallashuv jarayonida yangi bilimlarni erta o'zlashtirish o'quvchi va pedagog har ikkisining zimmasiga ham yetarlicha mas'uliyat yuklaydi. Jamiyatning yuksak taraqqiy etishida Originalarticle ISSN:3030-3931, Impact factor: 7,241 Volume 6,issue1,Fevral 2025 https://worldlyjournals.com/index.php/Yangiizlanuvchi worldly knowledge OAKIndex bazalari : research gate, research bib. Qo’shimchaindex bazalari:zenodo,open aire. googlescholar. ham har tomonlama yuksak rivojlangan, ma'nan yetuk, iqtidorli avlodni tarbiyalash va o'z o'rnida ularning intellektual salohiyatini oldindan to'g'ri baholay olish har bir ustoz, ota-ona va tarbiyachining vazifasidir. Boshlang‘ich sinf yoshidagi bolalarning iqtidorini yuzaga chiqishi bir muncha vaqt talab etadigan jarayon hisoblanadi. Bu yo'lda o'quvchilar bir qancha psixalogik va pedagogik muammolarga duch keladi. Shu o'rinda o'quvchilarni ilg'or va iqtidorlilarini saralash, ular bilan samarali ishlab , ilhomlantira olish esa ta'lim muassasalarida faoliyat yuritayotgan pedagoglarning eng kattayutug'i hisoblanadi. Metodlar Boshlang'ich sinf yoshidagi ilg'or o'quvchilarning ijodiy rivojlanishi ham turli xususiyatlarga ega. Boshlang'ich maktab yoshidagi iqtidorli bolalarni rivojlantirish masalasi muhim, chunki boshlang'ich maktabda o'qish davrida iqtidorli bolalarning qariyb 30 foizi intellektual va ijodiy rivojlanish ko'rsatkichlarini pasaytiradi[1]. Iqtidorli bolalarning ijodiy g'oyalari, tengdoshlari bilan qiyoslaganda, ko'proq xilma-xillik va chuqurroq og'zaki rivojlanishi bilan ajralib turadi. Maktabda bolalik davrida iqtidorni rivojlantirish uchun bolaning tadqiqot pozitsiyasi ayniqsa muhimdir. Ilg'or fikrli bola o'z shaxsiy sifat va xususiyatlaridan kelib chiqib o'z iqtidorini mustaqil namoyon eta olishi bilan tengdoshlaridan farq qiladi. Ularning tadqiqot pozitsiyasini o'rganish Ushbu xulosasi olib kelishga imkon berdi. O'z iqtidorini namoyon etish bola shaxsiyati va uning psixikasi bilan uzviy bog'liq. Agarda bola shaxsiyatan qat'iyatli bo'lsa bu uning o'z iqtidori va qobiliyatlarini ta'lim jarayonida namoyon etishga undaydi. Shumakovaning fikricha, ilg'or iqtidorli boshlang‘ich maktab yoshidagi o'quvchilarning rivojlanish xususiyatlarini o'rganishda, normativ intellektual rivojlanishiga ega bo'lgan tengdoshlari bilan taqqoslaganda ulardaquyidagi tafovutlarni kuzatishmumkin: •og'zaki vayozma ijodkorlikningyuqori ko'rsatkichlariga egalik; •ijodiytopshiriqlarni bajarish shartlariga nisbatan yuqori sezgirlik ko'rsatish; •intellektualva ijodiyfaoliyatga yuqori faollik ko'rsatish[1]. O'quvchilardagi iqtidor yoki iste'dod asosan uch bir-biriga o'zaro bog'liq xususiyatlari yordamida aniqlanadi. Bu uch xususiyat quyidagilar  bilimlardarajasi rivojlanishidagi ustunlik;  psixologik rivojlanish darajasi;  fiziologik sifatlar[3]. Ushbu maqolada tavsiya etiladigan metod esa bu o'rganish metodi sanaladi. Boshlang‘ich sinfda o'quvchilarning juda kam foizi o'zlarining qobiliyatini namoyon etadi. Bunday holatda ta'lim jarayonida va ta'limdan tashqari vaziyatlarda ham o'quvchilar qobiliyatini baholashdan oldin pedagog ularni aniq va izchil o'rganishi kerak. Shunday so'ng har bir bolaga individual yondashish mumkin. Natija 161 Kichik maktab yoshida hamma o'quvchilar ham aktiv o'z istedodini namoyon etolmaydi. Bunga ba'zida atrofdagilardan hijolat bo'lish, o'z qobiliyatiga yetarlicha baho bera olmaslik, Originalarticle ISSN:3030-3931, Impact factor: 7,241 Volume 6,issue1,Fevral 2025 https://worldlyjournals.com/index.php/Yangiizlanuvchi worldly knowledge OAKIndex bazalari : research gate, research bib. Qo’shimchaindex bazalari:zenodo,open aire. googlescholar. tanqidlardan cho'chish holatlari sabab bo'ladi. Bunday holatlarda yuqoridagi kabi o'rganish metodi pedagogga yordamga keladi. Masalan: o'quvchi rasm chizishga iqtidori bor lekin buni namoyon etavermaydi. Bunday holatda o'qituvchi zimdan o'quvchini kuzatish davomida uning shaxsiy qobiliyatlarini aniqlashi mumkin. Endi savol tug'ilishi mumkin. Pedagog har bir o'quvchida iqtidorini aniqlagandan so'ng nimaqilishi kerak? Eng muhim bosqich ham shu aslida. Endi ta'lim jarayonida pedagog sinf tashkiliy ishlari o'quvchilar bilan yuzaga keladigan ta'limiy texnologiyalar barchasini o'quvchilarda taqsimlaydi. Ya'ni alohida istedodi bor shogirdlarga shu jarayonga mos topshiriqlar berad