KRAN BALKALARINI PAYVANDLASH TEXNOLOGIYASI

Аннотация

В данной статье рассматривается технология сварки мостовых кранов и представлена информацияоспособах сварки этихконструкцийиз каких материалов. Ключевые слов: Кран, балка, двутавр, конструкция, пояс, стенка, сварка, шов, трещины, профиль,элемент,стык,соединение. Annotation: This article is about the technology of welding bridge cranes and provides information onthe methodsof welding thesestructures from what materials. Key words: Crane, beam, crossbeam, structure, belt, wall, welding, seam, cracks, profile, element, joint,connection. Hozirgi kunda respublikamizda mashinasozlik sanoati, xalq xoʻjaligi va shu kabi barcha ishlab chiqarishni soxalarida payvandlashning zamonaviy texnika vositalari va agregatlardan keng foydalanib kelinmoqda. Biz bilamizki hozirgi kunda sanoatni barcha soxalarini payvandlashsiz tasavur qilibboʻlmaydi. Kran balkalari tayorlashda, eritib payvandlashdan keng foydalanilmoqda. Yirik sanoat majmualarida murakkab payvand konustruksiylarni tayorlashda juda koʻp hollarda payvandlash ustularidan foydalanilmoqda. Ushbu payvandlash ustularidan katta hajmli konustrukstiylarni payvandlashda (kran balkalari, ko’pirik balkalar yuk tashuvchu vagonlar balkalai) foydalanish koʻplab qulayliklar yaratib beradi. Kran balkalari ko’pincha qo’shtavrlardan yasaladi www.wordlyknowledge.uz ILMIYMETODIK JURNAL JOURNAL OFIQRO –ЖУРНАЛ ИҚРО –IQRO JURNALI –volume 14,issue01,2025 ISSN:2181-4341, IMPACT FACTOR( RESEARCH BIB )–7,245,SJIF–5,431 1-rasm. Qo‘shtavr balka Uzunligi 12 m va balandligi 1100-1600 mm, qattiqlik qovurg‘alari bo‘lgan qo‘shtavrli balka namunaviy konstruksiyasi 1-rasmda tasvirlangan. 2-rasm. Qo‘shtavrlibalkalarni tutashtirish. Balka va sterjenlarni tutashtirish Konstruksiyalarni o‘rnatishda, montaj qilishda ko‘p hollarda ularni tutashtirishga to‘g‘ri keladi. 2-rasmda qo‘shtavrli balkalarni tutashtirish turlari ko‘rsatilgan. Montaj ishlarini bajarishda asosan qo‘shma tutashtirish turidan foydalaniladi va uni dastaki yoyli yoki himoya gaz muhitida yarimavtomat usuldapayvandlanadi (2,a-rasm). Ikki tomonga surilgan tutashtirish turitexnologik tutashtirishdafoydalaniladi. Poyas va stenka payvand choklarini bajarish ketma-ketligini tayin lashda quyidagilarni hisobga olish kerak. Ikki balkani bir-biriga tutash tirishda birinchi navbatda poyaslarni uchma-uch choklari bajarilsa, stenkalarni uchma-uch choklarini bajarish qattiq mahkamlanish sharoitida amalga oshirishga to‘g‘ri keladi, buesa payvand choklarda darzlar hosil bo‘lishiga sabab bo‘ladi. Agar birinchi navbatda stenka choklari uchma-uch payvandlansa, keyin payvandlanadigan poyas www.wordlyknowledge.uz ILMIYMETODIK JURNAL JOURNAL OFIQRO –ЖУРНАЛ ИҚРО –IQRO JURNALI –volume 14,issue01,2025 ISSN:2181-4341, IMPACT FACTOR( RESEARCH BIB )–7,245,SJIF–5,431 choklarida katta miqdorda cho‘zilgan qoldiq kuchlanishlar hosil bo‘ladi, bu esa bal ka egilishga ishlaganda toliqish mustahkamligini pasaytiradi. Payvand lash sharoitlarini yaxshilash maqsadida L uzunlikdagi poyasni stenka bilan choklari payvandlanmay qoldirilib, avval stenka uchma-uch chok lari bajarilgandan so‘ng tugatib qo‘yiladi. Oxirgi navbatda pay vandlangan chokni ko‘ndalang cho‘kishi L uzunlikdagi elementga ta’sir etib, qoldiq kuchlanishlar qiymati qattiq mahkamlanishga qaraganda kam bo‘ladi. Ammo birinchi navbatda payvandlanadigan elementlarda erkin L qismni paydo bo‘lishi bu elementlarda siqilish kuchlanishi ta’sirida turg‘unlikni yo‘qolishiga olib keladi. Ko‘rsatib o‘tilganlarni hisobga olib har bir holatda payvandlash texnologiyasi har xil bo‘lishi mumkin. 2,c-rasmda ko‘rsatilgan tutashtirish turi texnologiya bo‘yicha dastaki payvandlash ko‘zda tutilmaganda qo‘llaniladi. Rasmda 1-6 raqamlarbilan choklarni bajarish tartibiko‘rsatilgan. Profil elementlarni to‘liq eritib uchma-uch birikma bilan yoyli pay vandlash payvandchidan yuqori malaka va nazoratni talab etadi. Statik yuklanishda ishlaydigan konstruksiyalarni tayyorlashda balkalarni tutashtirish uchun burchak choklar yordamida ustqo‘ymalardan foy dalaniladi. Bunday birikmalar texnologik jihatdan oson bo‘lishi bilan birga, ortiqcha metall sarfini keltirib chiqaradi. Vibrasion yuklanishlarda ishlaydigan konstruksiyalarda esa bunday birikmalarni qo‘llash to‘g‘ri kelmaydi. Bunday balkalarda poyas choklari bajarilgandan so‘ng, qattiqlik qo vurg‘alari o‘rnatilib payvandlanadi. Ikki kran osti balkasi kolonna ta yanchlarida tutashtiriladi va ular boltlar yordamida biriktiriladi(3-rasm). 3-rasm. Kran ostibalkasini kolonnagao‘rnatish Kolonnalar yaxlit va ferma konstruksiyasiga ega bo‘lishi mumkin. Sex kolonnalari kran osti balkasi tayanchlari orqali ko‘prikli kran va tomdan yuklanishlarni qabul qiladi. Bu tayanchlarda normal kuch va eguvchi momentni qiymati katta bo‘lganligi sababli kolonna kesimi o‘zgaruvchan qilib tayyorlanadi. Kolonna pastki qismidagi tayanch pli tasi orqali yuklanishlarni beton fundamentga uzatadi. Xulosa; Kran balkalarini ishlab chiqarish va payvandlash jarayonlarini to‘g‘ri loyihalash mahsulot sifati, mustahkamligi va uzoq mud