QO‘SHTAVRLI BALKALARNI TAYYORLASH TEXNOLOGIYASI

Аннотация

В данной статье проанализирована технология изготовления сварочных двухтаврных балок, в которой рассмотрено описание способов сварки сварочных, и их преимущества,последовательностьподготовки,долговечность. Ключевые слова: стык, сварной шов, углекислый газ, продольные швы, кондуктор, колонна. TECHNOLOGY OFMAKING DOUBLEBEAMS Anotation.This article analyzes the technology of manufacturing welded I-beams, which considers the description of welding methods and their advantages, preparation sequence, durability. Key words:joint,weld, carbon dioxide, longitudinal seams, conductor, column Devorlarining kesimi yaxlit balkalar list metaldan tayyorlanadi. Qo‘shtavr va qutisimon kesimdagi balkalar ham ishlatiladi. Keyingi vaqtlarda egilgan list elementlardan iborat qutisimon payvand balkalar keng qo‘llanila boshlandi. Yakkalab va kichik seriyalab ishlab chiqarish sharoitlarida balkalar reja bo‘yicha dastaki va yarim avtomatik payvandlab yig‘iladi. Ko‘plab va yirik seriyalar ishlab chiqarishda buyum konduktorlarda yig‘iladi va maxsus qurilmalarga o‘rnatib flus ostida hamda karbonat angidrid gazida dumalatgich (kantovatel) dan foydalanib, avtomatik payvandlanadi. 1,a-rasmda metal listdan yasalgan qo‘shtavr balkalarning uchma-uch tutashgan joylarini payvandlash usullari ko‘rsatilgan. Uchma-uch joyi balkaning eng ko‘pyuk tushadigan qismidabo‘lganidaginaqo‘shimcha qoplamlardan foydalaniladi. Sidirg‘a devorli payvand balkalar va ustunlar, avvalo, bikrlik qobirg‘asisiz yig‘iladi. 1,b-rasmda 1, 2, 3 va 4 raqamlari bilan balka choklarini payvandlash tartibi ko‘rsatilgan. I, II, III va IV holatlardan o‘tishda balka dumalatgich bilan 90° ga buriladi. Galdagi har qaysi chok avvalgisiga teskari yo‘nalishda payvandlanadi. Bikrlik qobirg‘alari yoy yordamida dastaki yoki yarim avtomatik usulda ikkita payvandchi bir yo‘la ikkala tomondan balkaning o‘rtasidan chetlari www.wordlyknowledge.uz ILMIYMETODIK JURNAL JOURNAL OFIQRO –ЖУРНАЛ ИҚРО –IQRO JURNALI –volume 14,issue01,2025 ISSN:2181-4341, IMPACT FACTOR( RESEARCH BIB )–7,245,SJIF–5,431 tomon payvandlaydi. Balkalarni montaj qilishda birinchi navbatda uchma-uch joylarini, shundan keyingina valikli choklarni payvandlash kerak. Prokat qilingan balkalarning montajda uchma-uch ulanadigan joylarini payvandlash tartibi 1,a-rasmda ko‘rsatilgan. Avvalo vertikal chok (1), so‘ngra chok (2) va (3) lar payvandlanadi. List chok (2) va (3) lari bir vertikal tekislikda (1,b-rasm) yoki bir-biriga nisbatan surilgan (1,b -rasm) bo‘lishi mumkin. Dastlab vertikal devor choki (1), so‘ngra list chok (2) va (3) lari payvandlanadi. Bo‘ylama choklar odatda balka uchlariga 400-500 mm etkazilmaydi va montaj joyida choklar (4) bilan tugallanadi. Bu choklar oxirgi navbatda payvandlanadi. Qurilish amaliyotida ustunlar, kolonnalar, tayanchlar va shunga o‘xshash boshqa konstruksiyalarni tayyorlash uchun asosiy elementlar tariqasida ba’zan trubalardan foydalaniladi. Diametri 300 mm gacha bo‘lgan trubalarni tutashtirishda chok hamda butun konstruksiyaning mustahkamligini oshiradigan qo‘shimcha detallar ishlatiladi (1- rasm). Qoldiriladigan taglik halqada uchma-uch biriktirilgan choklar puxta bo‘ladi (1,a- rasm). 1-rasm. Qo‘shtavrli balkalarni tutashtirishturlari Bunday biriktirishda tirqish bir xilda bo‘lishi hamda chetlar va taglik halqa to‘la payvandlanishi uchun qirralarini to‘mtoqlash lozim. Toresiga list qistirma qo‘yib uchma-uch tutashtiriladigan choklar tavsiya etiladi (1,b,d-rasm). Trubalar tores listga burchak chok yordamida payvandlanadi (1,d-rasm), mas‘uliyatliroq uzellarda esa truba devori butun qalinligi baravari eritib payvandlanadi (1,b-rasm). Bunda chok ancha puxta chiqadi. Montajda, ya‘ni truba uchlarini bir-biriga aniq to‘g‘rilash qiyin bo‘lgan sharoitlarda payvandlashda muftalar (1,e-rasm) ishlatiladi. Shakldor kesikli muftalardan (1,f-rasm) diametri 250 mm dan ortiq trubalarni payvandlashdagina foydalaniladi. Polosalar (1,g-rasm) hamda burchakliklar (1-rasm) vositasida biriktirishda mustahkamligi kamayishi tufayli bu usul tavsiya etilmaydi. To‘g‘ri to‘rtburchak kesimlibalkalarni tayyorlash texnologiyasi www.wordlyknowledge.uz ILMIYMETODIK JURNAL JOURNAL OFIQRO –ЖУРНАЛ ИҚРО –IQRO JURNALI –volume 14,issue01,2025 ISSN:2181-4341, IMPACT FACTOR( RESEARCH BIB )–7,245,SJIF–5,431 To‘g‘ri to‘rtburchak kesimli balkalarni tayyorlash qo‘shtavrli balkalarni tayyorlashga qaraganda murakkab bo‘lib, shuning bilan birga buralish va egilishga yuqori darajada qarshilik ko‘rsatishi sababli ko‘prikli kranlar konstruksiyalarida keng qo‘llanilmoqda. To‘g‘ri to‘rt bur chak kesimli balkalar polka va stenkasi katta uzunlikka ega bo‘lganda ular bir necha bo‘lakdan tashkil topib, uchma-uch birikma bilan payvandlanadi. To‘g‘ri to‘rtburchak kesimli balkani tayyorlashda stellaj ustiga yuqori poyas joylashtiriladi, unga diafragmalar o‘rnatilib payvandlanadi. 2-rasm. To‘g‘ri to‘rtburchak kesimlibalkalarni tayyorlash: a-balka kesimi,b-yon devorlarni o‘rnatish,c-ichki choklarni payvandlash. Bunday ketma-ketlikkarioya qilinganda stenkan