TALABALARNING O’QUV FAOLIYATIDA XAVOTIRLANISHNI OLDINI OLISH USLUBLARINI TAKOMILLASHTIRISH

Аннотация

В данной статье рассматриваются методы предотвращения и управления тревожностью в учебной деятельности студентов. Исследование посвящено отрицательному воздействию тревожности на академическую успеваемость, а также различным психологическим подходам и методикам для эффективного контроля тревоги. В статье подчеркивается важность групповой терапии, техник управления стрессом и психологического консультированиякак ключевых методов предотвращения тревожности. Эти методы играют важную роль в достижении успеха в учебной деятельности и улучшениипсихоэмоциональногосостояния студентов. Ключевые слова: тревожность, учебная деятельность, психологическая поддержка, управлениестрессом,групповая терапия,психологическое консультирование. Kirish: Hozirgi kunda o‘quv faoliyatida talabalarda xavotirlanish darajasi yuqori bo‘lib, bu holat ularning akademik muvaffaqiyatlariga, ruhiy holatiga va umumiy farovonligiga salbiy ta’sir ko‘rsatmoqda. Talabalarda xavotirlanishning sabablari turli omillarga bog‘liq bo‘lib, ular orasida o‘qishdagi muvaffaqiyatsizliklar, kelajakdagi noaniqliklar, vaqtni boshqarishdagi qiyinchiliklar va ijtimoiy bosimlar mavjud. Xavotirlanishning o‘ziga xos xususiyatlari, uning namoyon bo‘lishi va boshqarilish usullari psixologiya sohasida dolzarb mavzu bo‘lib qolmoqda. Talabalarda xavotirlanishni boshqarish va uning oldini olish masalasi nafaqat o‘quvchilarning ruhiy salomatligi, balki ta’lim jarayonida muvaffaqiyatga erishish uchun ham muhimdir. Xavotirlanishni kamaytirish va uni boshqarish uslublarini takomillashtirish talabalarga o‘z o‘quv 413 INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS ISSN:3030-332X Impact factor: 8,293 Volume 10,issue1,February 2025 https://wordlyknowledge.uz/index.php/IJSR worldly knowledge Index: googlescholar, research gate, research bib, zenodo,open aire. https://scholar.google.com/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=wosjournals.com&btnG https://www.researchgate.net/profile/Worldly-Knowledge https://journalseeker.researchbib.com/view/issn/3030-332X faoliyatini yanada samarali tashkil etish imkonini beradi. Shuningdek, psixologik yordam, stressni boshqarish texnikalari, guruh terapiyasi va boshqa psixologik yondashuvlar talabalarda xavotirlanishning oldini olishda muhim rol o‘ynaydi. Ushbu maqolada talabalarning o‘quv faoliyatida xavotirlanishni oldini olish uslublarini takomillashtirish masalalari, ularning samaradorligi va ta’sirchanligi o‘rganiladi. Adabiyotlar tahlili: Talabalarda xavotirlanish va uning oldini olish uslublariga oid O‘zbekiston olimlarining ilmiy tadqiqotlari mavjud bo‘lib, ular talabalarda xavotirlanishning sabablarini va unga qarshi kurashish usullarini o‘rganishga qaratilgan. Ushbu sohada olib borilgan izlanishlar, xavotirlanishning o‘quv faoliyatiga ta’sirini va uning boshqarilishining psixologik yondashuvlarini tahlil qiladi. Shamsutdinov1 (2016) o‘z tadqiqotida talabalarda xavotirlanishning motivatsiya va o‘quv faoliyatiga ta’sirini o‘rganadi. U xavotirlanishning yuqori darajasi o‘quvchilarning o‘quv faoliyatidagi muvaffaqiyatsizliklarga, o‘ziga nisbatan salbiy baholashlarga olib kelishini ta’kidlaydi. Shamsutdinov xavotirlanishni boshqarish uchun kognitiv-behavyoral usullarning samaradorligini ko‘rsatadi va ularning ta’lim jarayonida muvaffaqiyatni oshirishga yordam berishini bildiradi. Mamatov2 (2017) o‘zining “Talabalarda psixologik xavotirlanishning psixoterapevtik yondashuvlari” nomli tadqiqotida psixoterapevtik yondashuvlarni o‘rganadi. Tadqiqotda psixoterapiya usullarining talabalarda xavotirlanishni kamaytirishdagi o‘rni ko‘rsatilgan. Mamatov talabalarda xavotirlanishning psixologik holatni yomonlashtiruvchi omil sifatida rivojlanishini ta’kidlaydi va bu holatni kamaytirish uchun guruh terapiyasining samarali ekanligini aniqlaydi. Islomov3 (2019) o‘zining ilmiy ishida talabalarda xavotirlanishning psixologik profilini va uning oldini olish usullarini tadqiq qiladi. U xavotirlanishning turli darajalari talabalarning o‘quv jarayonidagi muvaffaqiyatsizliklarga, ijtimoiy yakkalanish va o‘z-o‘zini tanqid qilishga olib kelishini ko‘rsatadi. Islomovning fikriga ko‘ra, xavotirlanishni boshqarish uchun psixologik maslahatlar va stressni boshqarish usullariningta’siri muhimdir. Natija: Tadqiqot natijalari, talabalarda xavotirlanish darajasining o‘quv faoliyatiga va psixologik holatiga sezilarli ta’sir ko‘rsatishini tasdiqladi. Xavotirlanish darajasi yuqori bo‘lgan talabalarda o‘qishdagi muvaffaqiyatsizliklar, stress va ijtimoiy moslashuvdagi qiyinchiliklar ko‘rinadi. Shuningdek, xavotirlanishning yuqori darajasi talabalarning motivatsiyasiga salbiy ta’sir ko‘rsatadi.Talabalarda xavotirlanishni boshqarish uchun samarali psixologik yordam, guruh terapiyasi va stressni boshqarish usullari muhim ahamiyatga ega ekanligi aniqlangan. Kognitiv-behavyoral terapiya (KBT) va boshqa psixologik texnikalar talabalarda xavotirlanishni kamaytirishda samarali yordam beradi. Ijtimoiy qo‘llab-quvvatlash va ijobiy o‘quv muhitining ahamiyati ham talabalarda xavotirlanishni kamayt