OʻZBEKISTONDA IMKONIYATI CHEKLANGAN YOSHLAR UCHUN YARATILAYOTGAN IMKONIYATLAR

Аннотация

Ushbu maqolada Oʻzbekistonda imkoniyati cheklangan yoshlar uchun yaratilayotgan imkoniyatlar yoritilgan. Ta’lim, kasb-hunar o‘rganish, bandlik, sport va madaniyat sohalaridagi islohotlar va dasturlar haqida batafsil ma’lumot beriladi. Shuningdek, ijtimoiy himoya va huquqiy qo‘llab-quvvatlash masalalariga alohida e’tibor qaratilgan. Maqolada davlat va nodavlat tashkilotlar tomonidan olib borilayotgan sa’y-harakatlar hamda nogironligi bor yoshlarning jamiyatda o‘z o‘rnini topishiga ko‘maklashuvchi turli dasturlar tahlil qilinadi. Kalit so‘zlar:imkoniyati cheklangan yoshlar, inklyuziv ta’lim, kasb-hunar o‘rganish, bandlik, ijtimoiy himoya, huquqiy qo‘llab-quvvatlash, sport, madaniyat, innovatsiyalar, nogironlar huquqlari. Oʻzbekiston Respublikasida imkoniyati cheklangan yoshlarni har tomonlama qoʻllab- quvvatlash davlat siyosatining ustuvor yoʻnalishlaridan biridir. Bugungi kunda ular uchun ta’lim olish, kasb-hunar egallash, ishga joylashish, sport va san’at bilan shugʻullanish hamda jamiyatda faol ishtirok etish imkoniyatlari kengaytirilmoqda. Mazkur sohada amalga oshirilayotgan ishlar nogironligi bor yoshlarning ijtimoiy hayotga moslashuvi va o‘z mustaqil kelajagini barpo etishiga xizmat qilmoqda. Ta’lim vainklyuziv muhit Oʻzbekistonda imkoniyati cheklangan bolalar uchun maxsus ta’lim muassasalari faoliyat yuritadi. Respublikaning turli hududlarida ko‘zi ojiz, eshitishida nuqsoni bor hamda jismoniy imkoniyati cheklangan bolalar uchun maktab-internatlar tashkil etilgan. Shuningdek, umumta’lim maktablarida inklyuziv ta’lim tizimi joriy qilinmoqda, ya’ni imkoniyati cheklangan o‘quvchilar sog‘lomtengdoshlari bilan birga tahsil olishimkoniyatiga ega bo‘lishmoqda. Bundan tashqari, 2022-yilda qabul qilingan “Nogironlar huquqlari to‘g‘risida”gi qonun va boshqa normativ hujjatlar asosida ta’lim tizimida ularning imkoniyatlarini kengaytirish bo‘yicha qator chora-tadbirlar amalga oshirilmoqda. Jumladan, oliy ta’lim muassasalarida imkoniyati cheklangan yoshlar uchun alohida kvotalar ajratilgan. Shuningdek, ayrim universitetlardaular uchun masofaviy ta’lim olishimkoniyatlari yo‘lga qo‘yilgan. Kasb-hunar va bandlik masalalari Imkoniyati cheklangan yoshlarni mehnat bozoriga jalb etish va ularni kasbga yo‘naltirish borasida ham keng qamrovli ishlar amalga oshirilmoqda. Davlat tomonidan nogironligi bor shaxslarni ish bilan ta’minlagan tashkilotlarga soliq imtiyozlari berilmoqda. Bundan tashqari, kasb-hunar markazlari imkoniyati cheklangan yoshlar uchun bepul o‘quv kurslarini yo‘lga 443 INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS ISSN:3030-332X Impact factor: 8,293 Volume 10,issue1,February 2025 https://wordlyknowledge.uz/index.php/IJSR worldly knowledge Index: googlescholar, research gate, research bib, zenodo,open aire. https://scholar.google.com/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=wosjournals.com&btnG https://www.researchgate.net/profile/Worldly-Knowledge https://journalseeker.researchbib.com/view/issn/3030-332X qo‘ygan bo‘lib, ular o‘z qiziqishiga qarab kasb o‘rganishlari va kelajakda mustaqil faoliyat yuritishlarimumkin. Misol uchun, hunarmandchilik, IT texnologiyalari, tikuvchilik, sartaroshlik, dizayn kabi sohalar bo‘yicha maxsus dasturlar ishlab chiqilgan bo‘lib, nogironligi bor yoshlar ushbu kasblarni egallab, mustaqilish boshlashlari uchun davlat tomonidan qo‘llab-quvvatlanmoqda. Ijtimoiy himoya vahuquqiyqo‘llab-quvvatlash Oʻzbekiston hukumati tomonidan imkoniyati cheklangan yoshlarga yordam berish maqsadida turli ijtimoiy dasturlar yo‘lga qo‘yilgan. Nogironligi bo‘lgan shaxslarga bepul yoki imtiyozli asosda protez-ortopediya vositalari, nogironlik aravachalari va boshqa texnik jihozlar taqdim etilmoqda. Shuningdek, transport va ijtimoiy infratuzilmalarning ularga moslashtirilishi ustidaishlar olibborilmoqda. Qonunchilik doirasida nogironligi bor shaxslarning huquqlarini himoya qilish va ularni kamsitishning oldini olish maqsadida turli chora-tadbirlar amalga oshirilmoqda. Jumladan, yangi inshoot va binolar qurishda ularning ehtiyojlarini inobatga olish, jamoat transportida ularga qulay sharoitlaryaratish bo‘yicha maxsus talablar joriyetilgan. Madaniyat, sport vasan’at sohalarida imkoniyatlar Imkoniyati cheklangan yoshlar sport, madaniyat va san’at sohalarida ham faol ishtirok etishmoqda. O‘zbekistonda Paralimpiya harakati keng rivojlanib, nogironligi bor sportchilar uchun maxsus musobaqalar tashkil etilmoqda. Jumladan, paralimpiya sport turlari bo‘yicha maxsus maktablarva to‘garaklar mavjud. Shuningdek, yosh ijodkorlarni qo‘llab-quvvatlash maqsadida turli madaniy tadbirlar, tanlovlar va festivallar tashkil etilmoqda. Ko‘plab yoshlar rassomchilik, musiqa, adabiyot va san’at sohalarida o‘ziqtidorlarini namoyon etib, kattayutuqlarga erishmoqdalar. Axborot texnologiyalari va innovatsiyalar Texnologik rivojlanish imkoniyati cheklangan yoshlar uchun ham yangi imkoniyatlar yaratmoqda. Masofaviy ta’lim, onlayn kurslar va turli dasturlar yordamida ular bilim olish, kasb o‘rganish vahatto uysharoitida ishlashimkoniyatiga ega bo