GERMANIYA BIRLASHUV JARAYONINING ME’MORI

Аннотация

В статье рассматривается историческая фигура Отто фон Бисмарка, «железного канцлера», который объединил разрозненные германские государства, сформировал общую немецкую идеологию, способствовал возникновению современного немецкого государства и оставил свой след на политической арене Европы XIX века своимимощными стратегиями и дипломатическиминавыками. Ключевые слова: Отто фон Бисмарк, Пруссия, Германия, внешняя политика, конфедерация,Франко-Пруссия,Европа. Annotation:This article discusses the historical figure of Otto von Bismarck, the "Iron Chancellor", who united the scattered German states, formed a common German ideology, contributed to theemergence of themodern German state, and left his mark onthepolitical arena of19th-century Europe withhis powerful strategies and diplomaticskills. Keywords:Otto von Bismarck, Prussia, Germany, foreign policy, confederation, Franco-Prussia, Europe. Tarixchilar so‘nggi 125 yil davomida Germaniya siyosiy madaniyatida Bismark obrazining mazmuni, vazifasi va ahamiyati bo‘yicha keng fikrga kelishdi. Shtaynbergning soʻzlariga koʻra, uning 1862–1871 yillarda erishgan yutuqlari “soʻnggi ikki asrdagi har qanday rahbarning eng katta diplomatik va siyosiy yutugʻi” edi. Bismarkning eng muhim merosi Germaniyani birlashtirishdir. Germaniya Muqaddas Rim Imperiyasi tashkil topganidan beri yuzlab alohida knyazliklar va erkin shaharlar to‘plami sifatida mavjud edi. Asrlar davomida turli hukmdorlar Bismarkgacha nemis davlatlarini birlashtirishga harakat qilishdi. Asosan Bismarkning sa’y- harakatlari natijasidaturli nemis qirolliklari yagona davlatga birlashtirildi. Otto fon Bismark 1815-yilda Prussiyada tug‘ilgan va siyosiy faoliyatini Prussiya parlamentida boshlagan.1 U 1862 yil sentyabr oyida Otto fon Bismark Prussiya bosh va tashqi ishlar vaziri bo‘ldi. Bismarkning yondashuvi har qanday imkoniyatda Prussiyaning xalqaro maydonda ustunligiga yordam berishni o‘z ichiga oladi. Prussiya o‘sha paytda Yevropa davlatlari orasida eng zaif hisoblangan; uning asosiy maqsadi Germaniyani qayta birlashtirish edi. 1 Чикалов Р.А. “Новая история стран Европи и Северной Америки (1815 — 1918)”: учебник, — Минск:, 2009.—Ст.249 388 INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS ISSN:3030-332X Impact factor: 8,293 Volume 10,issue1,February 2025 https://wordlyknowledge.uz/index.php/IJSR worldly knowledge Index: googlescholar, research gate, research bib, zenodo,open aire. https://scholar.google.com/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=wosjournals.com&btnG https://www.researchgate.net/profile/Worldly-Knowledge https://journalseeker.researchbib.com/view/issn/3030-332X Bismark nazariy realizm paradigmasi bilan bog‘liq ko‘plab mazmunli e’tiqodlarga ega edi. Realistik nazariyaga amal qilib, u kuchni xalqaro munosabatlardagi eng muhim element deb hisobladi. Prussiya vaziri sifatidagi inauguratsiya nutqida Bismark Germaniyani qayta birlashtirish “nutqlar va ko‘pchilik qarorlari bilan emas, balki 1848 va 1849 yillarning katta xatosi edi - qon va temir bilan hal qilinishini” mashhur edi. 1860-yillarda Bismarkning realpolitikasining bir qismi sifatida u o‘zining asosiy dushmanlarini mag‘lub etdi, natijada Prussiyaning Daniya, Avstriya va Fransiyaga qarshi uchtaqurolli to‘qnashuvi sodirbo‘ldi. Asrlar davomida nemislar Daniya qiroli tomonidan boshqariladigan Shlezvig va Golshteynning asosiy ko‘chmanchilari bo‘lgan.2 Daniyaliklar va Shlezvig va Golshteynda yashovchi nemis aholisi o‘rtasida 1848 yildan beri inqirozlar kuzatilmoqda. Ularning ikkalasi ham Daniya bilan ittifoqda edi. Biroq, Shlezvigda nemis aholisi ko‘p bo‘lsa-da, Golshteyn Germaniya Konfederatsiyasining a'zosi edi. Shlezvig-Golshteyn muammosini hal qilish uchun taklif qilingan konstitutsiyaviy harakatlar bahsni hal qilmadi.3 Nihoyat, Otto fon Bismark Prussiya Bosh vaziri etib tayinlanganida, u inqirozlardan Prussiyaning tashqi siyosat maqsadlarini ilgari surish uchun ishlatdi: 1864 yilda ittifoq imzolash orqali Avstriya ustidan ustunlikka erishish g‘ayrioddiy harakat edi. Shunga qaramay, u nemis manfaatlarini Germaniya konfederatsiyasi o‘rniga Prussiya va Avstriya tomonidan himoya qilinishini ta'minladi. 1864 yilda Daniyaga har ikki tomon konstitutsiyani bekor qilishni yoki boshqa harbiy harakatlarni talab qilib ultimatum qo‘ydi. Daniya ultimatumni rad etdi. Avstriya-Prussiya armiyasi Golshteyndagi federal kuchlarga e’tibor bermay, 1864 yil 1 fevralda Shlezvigga hujum qildi. Ikkita qamaldan so‘ng, Prussiya armiyasi 1864 yil 18 aprelda Daniyaning Dybbol qal’asini egallab olib, hal qiluvchi g‘alabani nishonladi. Mojaro iyun oyining oxirigacha davom etdi va Bismarkning Shlezvig-Golshteyn masalasini xalqaro munozaralardan chetda qoldirish rejasini osonlashtirdi. Urush boshidanoq Avstriya va Prussiyaning gersogliklarga nisbatan siyosati o‘z mohiyatiga ko‘ra qarama-qarshi bo‘lib, to‘qnashuvlar muqarrar bo‘lib tuyulardi. Oxir-oqibat Daniya mag‘lub bo‘ldi va 1865 yil 14 avgustdagi Gashteyn konventsiyasi Golshteynning ichki ishlarini Avstriyaga va Shlezvigning Prussiyag