BOSHLANG‘ICH SINF O‘QUVCHILARIDA KREATIV FIKRLASHNI SHAKLLANTIRISH

Аннотация

Mazkur maqolada boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida kreativ fikrlashni shakllantirish jarayoni ilmiy-nazariy va amaliy jihatdan yoritib berilgan. Kreativ fikrlash – bu bolalarning mustaqil, original va ijodiy tafakkur qilish qobiliyatini shakllantirishga yo‘naltirilgan muhim kompetensiya bo‘lib, zamonaviy ta’lim tizimining ajralmas qismi hisoblanadi.Maqolada kreativ tafakkurning psixologik va pedagogik asoslari ko‘rib chiqilib, bolalar tafakkuri rivojlanishining o‘ziga xos xususiyatlari tahlil qilinadi. Shuningdek, boshlang‘ich sinf o‘quvchilari uchun kreativ fikrlashni rivojlantirishga yordam beruvchi samarali metod va usullar, jumladan, muammoli ta’lim, loyiha usuli, assotsiativ fikrlash texnikalari, interfaol o‘yinlar va mantiqiy jumboqlar muhokama qilinadi.Tadqiqot natijalari boshlang‘ich sinf ta’lim jarayonida kreativ fikrlashni rivojlantirish bo‘yicha ilmiy-amaliy tavsiyalar ishlab chiqishga yo‘naltirilgan bo‘lib, pedagoglar, tadqiqotchilarhamdata’limtashkilotchilari uchunfoydali bo‘lishimumkin. Kalitso‘zlar:kreativ fikrlash, boshlang‘ich sinf, ta’lim metodlari, innovatsion pedagogika, ijodiy tafakkur, muammoli ta’lim, loyiha usuli, interfaol o‘yinlar, STEAM-ta’lim, gamifikatsiya, assotsiativfikrlash, raqamli texnologiyalar, pedagogik yondashuvlar. KIRISH: Bugungi kunda jamiyatning jadal rivojlanishi, texnologik taraqqiyot va globallashuv jarayonlari insonlardan yangicha fikrlash, muammolarni hal qilishning kreativ usullarini izlash hamda tez moslashish qobiliyatini talab qilmoqda. Shu boisdan, ta’lim tizimi oldida o‘quvchilarda nafaqat fundamental bilimlarni shakllantirish, balki ularni mustaqil va ijodiy fikrlashga o‘rgatish kabi dolzarb vazifa turibdi. Ayniqsa, boshlang‘ich sinf bosqichida kreativ tafakkurni shakllantirish o‘quvchilarning kelajakdagi intellektual salohiyati va muvaffaqiyatli shaxs sifatidashakllanishidamuhimomilhisoblanadi. Boshlang‘ich ta’lim davri bolalarda bilishga bo‘lgan qiziqish, fikrlash jarayonlarining jadallashishi va atrof-muhitni o‘ziga xos idrok etish davri bo‘lib, aynan shu bosqichda kreativ fikrlash asoslarini shakllantirish zarur. O‘quvchilarning muammoli vaziyatlarni hal qila olish qobiliyatini rivojlantirish, mustaqil qaror qabul qilishga undash hamda yangi g‘oyalarni ilgari surish qobiliyatlarini shakllantirish boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarining asosiy vazifalaridan biridir.Tadqiqotning maqsadi – boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida kreativ tafakkurni shakllantirishning samarali usullarini aniqlash va ularning ta’lim jarayonidagi ahamiyatiniasoslab berishdir. ASOSIYQISM: 1.Kreativfikrlash tushunchasi vauningahamiyati 292 INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS ISSN:3030-332X Impact factor: 8,293 Volume 10,issue1,February 2025 https://wordlyknowledge.uz/index.php/IJSR worldly knowledge Index: googlescholar, research gate, research bib, zenodo,open aire. https://scholar.google.com/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=wosjournals.com&btnG https://www.researchgate.net/profile/Worldly-Knowledge https://journalseeker.researchbib.com/view/issn/3030-332X Kreativ fikrlash – bu muammolarga yangicha yondashish, innovatsion g‘oyalar yaratish va standart yechimlardan chetga chiqish qobiliyatidir. Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida kreativ tafakkurni rivojlantirish ularning mustaqil fikrlash, muammolarni tahlil qilish va ijodiy yondashish ko‘nikmalarini shakllantirishga xizmat qiladi. Tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, kreativ fikrlashga ega bolalar kelajakda yanada muvaffaqiyatli, moslashuvchan va innovatsiyalarga ochiq bo‘lishadi. 2.Boshlang‘ich sinfo‘quvchilarida kreativfikrlashning shakllanishi Boshlang‘ich sinf bosqichi bolaning tafakkuri, mantiqiy va ijodiy qobiliyatlari shakllanadigan eng muhim davr hisoblanadi. Shu bois kreativ fikrlashning rivojlanishi quyidagi asosiy omillarga bog‘liq:  Psixologik omillar – Bolalarning tasavvur qilish, muammolarni hal qilish va mantiqiy fikrlash qobiliyatlari yoshga bog‘liqravishda rivojlanadi.  Pedagogik omillar – O‘qituvchi tomonidan tanlangan metod va yondashuvlar o‘quvchilarning ijodiytafakkur darajasiga bevositata’sirko‘rsatadi.  Ijtimoiy-muhit omillari – Ota-onalar va jamiyat bolalarning mustaqil fikrlash va kreativ tafakkur qilishiga turtki berishi lozim. 3.Kreativfikrlashni rivojlantirishmetod vatexnikalari Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining kreativ tafakkurini rivojlantirish uchun quyidagi samarali usullarqo‘llaniladi: 3.1.Muammolita’lim Muammoli ta’lim texnologiyasi bolalarni o‘ylashga undaydi va ularni mustaqil ravishda muammolarni hal qilishga o‘rgatadi. O‘quvchilarga ochiq savollar berish, muammoli vaziyatlarni keltirish orqali kreativ yondashuv rivojlantiriladi. 3.2.Loyiha usuli Loyiha asosida o‘qitish bolalarni mustaqil izlanishga, yangi g‘oyalarni ishlab chiqishga va ijodiy ishlar yaratishga rag‘batlantiradi. Masalan, tabiatni muhofaza qilish bo‘yicha loyiha yaratish orqali bolalar ekologik muammolarhaqida fikryuritishadi. 3.3.Assotsiativfikrlash texnikalari Bu usulda bolalar tasavvurini kengaytirish, ularni bir-biriga bog‘li