YER RESURSLARINI SAMARALI BOSHQARISHNING ZAMONAVIY USULLARI

Аннотация

Land resources are one of the global problems. Today, computer technologies, security and modern management methods of economic practices create productivity of land resources, effective and efficient production from them. Three articles examine the performance and practical application of innovative technologies and environmental strategies in land resource management. Key words:Landresources, management methods, ecology, monitoring, computer technologies. Абстрактный:Земельные ресурсы становятся одной из глобальных проблем. Сегодня современные методы управления, основанные на цифровых технологиях, экологических подходах и международном опыте, позволяют повысить продуктивность земельных ресурсов, управлять ими эффективно и экологически безопасно. В данной статье рассматриваются актуальность и практические результаты применения инновационных технологийи экологических стратегийв управлении земельнымиресурсами. Ключевые слова: Земельные ресурсы, методы управления, экология, мониторинг, цифровыетехнологии. Yer resurslari davlat iqtisodiyotining rivojlanishida va aholi farovonligida muhim o‘rin tutadi. Qishloq xo‘jaligi, urbanizatsiya, transport va sanoat kabi sohalarning rivojlanishi ushbu resurslarga bevosita bog‘liq. Shu sababli yer resurslarini samarali boshqarish va ulardan oqilona foydalanish dolzarb vazifalardan biridir. Hozirgi kunda bu jarayonni takomillashtirishda zamonaviytexnologiyalar asosiy vositalardan biribo‘libxizmat qilmoqda. Zamonaviy boshqaruv usullari 1.Raqamlitexnologiyalarni joriy etish Yer resurslarini boshqarishda raqamli texnologiyalardan foydalanish vaqt va xarajatlarni qisqartirishda muhim rol o‘ynaydi. Geografik axborot tizimlari (GIS) yordamida yer maydonlari haqida to‘liq ma’lumot bazasi yaratiladi. GIS orqali yer resurslarini tahlil qilish, xaritalash, monitoring va rejalashtirish jarayonlari amalga oshiriladi.Masalan, O‘zbekiston kadastr tizimida GIS va raqamli xaritalar joriy qilinmoqda. Bu esa yer resurslari ustidan nazoratni mustahkamlashga xizmat qiladi. 306 INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS ISSN:3030-332X Impact factor: 8,293 Volume 10,issue1,February 2025 https://wordlyknowledge.uz/index.php/IJSR worldly knowledge Index: googlescholar, research gate, research bib, zenodo,open aire. https://scholar.google.com/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=wosjournals.com&btnG https://www.researchgate.net/profile/Worldly-Knowledge https://journalseeker.researchbib.com/view/issn/3030-332X 2.Dronlar vasun’iy yo‘ldosh texnologiyalari Dronlardan foydalanish yer uchastkalarining tejamkorlik va aniqlik bilan o‘lchanishini ta’minlaydi. Masalan, O‘zbekistonning qishloq xo‘jaligi yerlarida dronlar yordamida monitoring olibborilmoqda. Bu qishloqxo‘jaligi mahsuldorligini oshirishda muhimahamiyat kasbetadi. Sun’iy yo‘ldosh texnologiyalari esa katta hududlarni real vaqtda kuzatish imkonini beradi. Masalan, ekin maydonlarining o‘zgarishi, meliorativ ahvoli haqida aniq ma’lumotlarni olish mumkin. 3.Yertuzish va kadastrjarayonlarini avtomatlashtirish Avtomatlashtirilgan dasturiy ta’minotlar yer kadastri va tuzish jarayonlarini yanada soddalashtiradi. Bu texnologiyalar inson omilini kamaytirib, aniqlik va tezlikni oshiradi. O‘zbekistonkadastr tizimida"E-kadastr" loyihasi shu yo‘nalishda olibborilmoqda. 4.Yashil boshqaruv tamoyillari Ekologik muammolarni hisobga olgan holda yer resurslarini boshqarish "yashil boshqaruv" tamoyillari asosida amalga oshirilmoqda. Masalan, o‘rmonlar va yaylovlarni tiklash, ekologik tozatexnologiyalarni joriy qilish. Amaliymisollar 1.O‘zbekistontajribasi O‘zbekistonda yer resurslarini samarali boshqarish bo‘yicha bir qator chora-tadbirlar amalga oshirilmoqda. Jumladan, yer kadastri ma’lumotlarining yagona elektron bazasi yaratilmoqda, bu esayer uchastkalarini ro‘yxatga olishjarayonlarini soddalashtirmoqda. 2.Xalqaro tajriba Xitoy va Hindiston kabi mamlakatlar sun’iy yo‘ldosh texnologiyalari va dronlardan keng foydalanmoqda. Bu qishloq xo‘jaligi samaradorligini oshirish va noqonuniy yer egaliklariga qarshi kurashishdaqo‘l kelmoqda. Muammolarvaularning yechimlari Hozirgi kundayer resurslarini boshqarishda quyidagi muammolarkuzatilmoqda: - Noqonuniy egallanish va yer ajratishdagi korrupsiya; -Qishloq xo‘jaligi yerlarining samarasizfoydalanilishi; -Meliorativ muammolarva tuproqeroziyasi. Bu muammolarni hal qilish uchun quyidagi chora-tadbirlarni amalgaoshirish lozim: - Yerresurslarini boshqarishda raqamlashtirish jarayonlarini yanada kengaytirish; - Ekologik tiklanish dasturlarini moliyalashtirish; - Yer ajratish va ro‘yxatga olish jarayonlarida shaffoflikni oshirish uchun jamoatchilik nazoratinikuchaytirish. 307 INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS ISSN:3030-332X Impact factor: 8,293 Volume 10,issue1,February 2025 https://wordlyknowledge.uz/index.php/IJSR worldly knowledge Index: googlescholar, research gate, research bib, zenodo,open aire. https://scholar.google.com/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=wosjournals.com&btnG https://www.researchgate.net/profile/Worldly