YOSHLARNING MA’NAVIY QIYOFASINI SHAKLLANTIRISHDA IJTIMOIY MUHITNING O’RNI

Аннотация

The article analyzes the role of the social environment in shaping the spiritual image ofyouth. The main influential factors of the social environment –family, educational institutions, mass media, and cultural surroundings – are examined in terms of their significant impact on the worldview, moral values, and life position of the younger generation. Additionally, the study explores government policies, laws, and programs aimed at enhancing the spiritual development ofyouth inUzbekistan. Keywords:youth, spiritual image, social environment, education, culture, state policy, mass media. Kirish.Jamiyatning barqaror rivojlanishi ko‘p jihatdan yosh avlodning ma’naviy yetukligiga bog‘liq. Yoshlarning axloqiy qarashlari, hayotiy tamoyillari va ijtimoiy faolligi davlat taraqqiyotida muhim rol o‘ynaydi. Ma’naviy qiyofaning shakllanishi murakkab jarayon bo‘lib, bunda ijtimoiy muhit hal qiluvchi ahamiyat kasb etadi. O‘zbekiston Respublikasida yoshlarning ma’naviyatini yuksaltirishga qaratilgan davlat siyosati uzviylik tamoyili asosida amalga oshirilib, ularning intellektual va axloqiy salohiyatini rivojlantirishga qaratilgan huquqiy-me’yoriy hujjatlartizimiyaratilgan. 238 INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS ISSN:3030-332X Impact factor: 8,293 Volume 10,issue1,February 2025 https://wordlyknowledge.uz/index.php/IJSR worldly knowledge Index: googlescholar, research gate, research bib, zenodo,open aire. https://scholar.google.com/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=wosjournals.com&btnG https://www.researchgate.net/profile/Worldly-Knowledge https://journalseeker.researchbib.com/view/issn/3030-332X Jumladan, O‘zbekiston Respublikasining “Yoshlarga oid davlat siyosati to‘g‘risida”1gi Qonuni yoshlarning huquq va manfaatlarini himoya qilish, ularga ma’naviy hamda madaniy jihatdan yuksalish uchun zarur shart-sharoitlarni ta’minlashga qaratilgan. Davlat tomonidan ta’lim, san’at va ommaviy axborot vositalari orqali ma’naviyatni shakllantirishga alohida e’tibor qaratilmoqda. Prezidentning 2021-yil 19-maydagi PQ-5117-sonli qarori esa xorijiy tillarni o‘qitish tizimini rivojlantirish orqali yoshlarning ilmiy-intellektual salohiyatini oshirish, ularni xalqaro axborot oqimlariga integratsiya qilishimkoniyatlarini kengaytirishga xizmat qiladi2. Shu bilan birga, O‘zbekiston Respublikasining 2022-2026-yillarga mo‘ljallangan Taraqqiyot strategiyasi yoshlarning ma’naviy va axloqiy qiyofasini shakllantirishda ta’lim tizimi, madaniyat va san’atning o‘rni, jamoatchilik nazorati va oilaning ahamiyatini oshirishga qaratilgan kompleks yondashuvni o‘z ichiga oladi. Ushbu strategik hujjatlar yoshlarning axloqiy yetukligini ta’minlash va ijtimoiy barqarorlikni mustahkamlashda ma’naviy omillarning hal qiluvchirolini yana birbortasdiqlaydi. Ijtimoiy muhit yoshlar ma’naviyati shakllanishining asosiy manbalaridan biri sifatida insonni ijtimoiylashuv jarayoniga yo‘naltirib, uning axloqiy mezonlari, madaniy qadriyatlari va hayotiy pozitsiyasini belgilaydi. Oila, ta’lim muassasalari, ommaviy axborot vositalari hamda zamonaviy raqamli texnologiyalar ushbu jarayonda muhim ahamiyat kasb etib, ularning o‘zaro uyg‘unligi yosh avlodning ma’naviy kamolotida muhim rol o‘ynaydi. Mazkur maqolada aynan ijtimoiy muhit omillari va ularning yoshlarning ma’naviy qiyofasiga ta’siri tahlil qilinadi. Mаvzugа оid аdаbiyоtlаr tаhlili. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2017-yil 7- fevraldagi PF-4947-sonli “O‘zbekiston Respublikasini yanada rivojlantirish bo‘yicha Harakatlar strategiyasi to‘gʻrisida”, 2017-yil 5-iyuldagi PF-5106-sonli “Yoshlarga oid davlat siyosati samaradorligini oshirish va O‘zbekiston Yoshlar ittifoqi faoliyatini qo‘llab-quvvatlash to‘gʻrisida”, 2022-yil 28-yanvardagi PF-60-sonli. “2022–2026-yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasi to‘gʻrisida”gi farmonlari, 2017-yil 28-iyuldagi PQ-3160- sonli, «Ma’naviy-ma’rifiy ishlar samaradorligini oshirish va sohani rivojlantirishni yangi bosqichga ko‘tarish to‘gʻrisida”, 2018-yil 14-avgustdagi PQ-3907-sonli, “Yoshlarni ma’naviy- axloqiy va jismoniy barkamol etib tarbiyalash, ularga ta’lim-tarbiya berish tizimini sifat jihatidan yangi bosqichga ko‘tarish chora-tadbirlari to‘gʻrisida”. 2019-yil 3-maydagi PQ-4307- sonli “Ma’naviy-ma’rifiy ishlar samaradorligini oshirish bo‘yicha qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘gʻrisida”gi qarorlari va sohaga oid boshqa normativ-huquqiy hujjatlarda belgilangan vazifalarni amalga oshirishga oid qarashlar metоdоlоgik mаnbаbо‘lib belgilаndi. Tadqiqot metodologiyasi.Mazkur tadqiqotda yoshlarning ma’naviy qiyofasini shakllantirishda ijtimoiy muhitning ta’sirchan omillarini o‘rganish uchun kompleks yondashuv qo‘llanildi. Tadqiqotdasifatli vamiqdoriy tadqiqotuslublari uyg‘unlashtirildi. 1.Tahliliy-metodologik yondashuv Yoshlarning ma’naviy qiyofasi va ijtimoiy muhit o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlikni chuqur anglash maqsadida falsafiy, pedagogik va sotsiologik nuqtai nazardan nazariy manbalar tahlil qilindi. Shu jumladan, O‘zbekiston Respublikasining yoshlar siyo