INGLIZ VA OʻZBEK TILLARIDA “VAQT” MAʼNOSINI IFODALOVCHI BIRLIKLARNING QIYOSIY TADQIQI

Аннотация

This article shows the continuous movements and developments that are happening around us. It talks about the fact that these changes occur at a certain time, and another dimension of it. In fact, people have found continuously recurring phenomena in nature, such as the change of day and night, the shapes of the moon, and the seasons, to measure time. The use andmeanings of words that express timein the dictionary can be seen. Time was not invented by people and it is absolutely impossible to change it. It can also be seen that the word time is used as atense in sentences. Keywords: Time, astronomical conclusions, physical assumptions, mathematical calculations, geographical measurements, spatial time, change of seasons, phenomena, objective existence, lexical meaning, tense, phraseological units,idioms, limited time. Аннотация: В этой статье постоянные усилия и развитие вокруг нас будут показаны в одно и то же время, когда другое пространство верно, люди - это день в природе, чтобы измерить время, когда невозможно повторить слова ночи и Форма непрерывных повторных инцидентов, таких как ночь, формы луны и обмен, и невозможно изменить время слов,котороеможно использовать всловаре,и измененияв значениях,задача. Ключевые слова:время, астрономические выводы, математические расчеты, географические измерения, обмены, случаи, объективный смысл, лексиологи, состояние, идолы,идиомы,ограниченноевремя. Atrofimizdagi barcha narsalar – obyektiv borliq uzluksiz harakatda va rivojlanishdadir. Dunyo mutlaqo oʻzgarmas va abadiy hech narsa yoʻqdir, undagi narsalarning hammasi doimiy ravishda oʻzgarib, harakatlanib turadi. Bu oʻzgarish va harakat esa albatta maʼlum bir vaqtda sodir boʻladi. 261 INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS ISSN:3030-332X Impact factor: 8,293 Volume 10,issue1,February 2025 https://wordlyknowledge.uz/index.php/IJSR worldly knowledge Index: googlescholar, research gate, research bib, zenodo,open aire. https://scholar.google.com/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=wosjournals.com&btnG https://www.researchgate.net/profile/Worldly-Knowledge https://journalseeker.researchbib.com/view/issn/3030-332X Demak, vaqt materiyaning (borliqning) yashash shakllaridan biridir. Uning yana boshqa bir asosiy shakliesa fazo hisoblanadi. Vaqt nima oʻzi? Uni koʻrganmisiz yoki eshitganmisiz? Vaqtni koʻrish, eshitish yoki tutish mumkin emas boʻlsa-da, u bor narsa: u hech qachon toʻxtamay, ovozsiz va betinim doimo harakat qiladi. Vaqtning eng muhim xususiyati – orqaga qaytmaslik va toʻxtamaslikdir. U doimo biryoʻnalishda–oʻtmishdan kelajak tomonyuradi vaharakat qiladi. Vaqtni tabiatning oʻzi tartibga tushirib va boshqarib boradi, yaʼni vaqt kun bilan tunning hamda yil, fasllarining birin-ketin almashuvi natijasida boshqariladi. Asosiy vaqt oʻlchovlarini ham bizga tabiatning oʻzi bergan. Kishilar vaqtni oʻlchash uchun tabiatda kun bilan tun, oy shakllari va yil fasllarining almashuvi kabi uzluksiz takrorlanib turadigan hodisalarni topganlar. Vaqtning bunday tabiiy oʻlchovlari kishilarning xohish-istagiga, idorasiga bogʻliq emasdir. Vaqt kishilar tomonidan oʻylab topilmagan va uni oʻzgartirish ham mutlaqo mumkin emasdir. Insoniyat oʻzining butun hayoti davomida vaqt toʻgʻrisida qancha-qancha falsafiy nazariyalar va qarashlar, astronomik xulosalar, fizik taxminlar, matematik hisoblar, geografik oʻlchovlar yaratmagan deysiz. Vaqtni ifodalovchi soʻzlarning lugʻat tarkibidagi ishlatilishi va maʼnolariga qarab turlarga boʻlishmumkin: Fazoviy vaqt. Vaqt soʻzi insonlar turli xil tushunchalarga egadirlar. Vaqt obyektiv borliqda mavjud boʻlgan zamonning asr, yil, soat, minut, sekundlar, kunlar, haftalar, oylard, fasllar bilan oʻlchanadigan boʻlagi; shu zamon boʻlagining oʻlchovi yoki oʻlchov tizimi. Masalan: Quyosh vaqtibilan. Mahalliy vaqti bilan. Yana vaqt tushunchasi fursat, zamon maʼnosida ham qoʻllaniladi. Koʻp vaqt Toshkentda yashadi. Kun, oy, yil va shu kabilarning belgi payti maʼnosida ishlatilishi: Qish vaqti edi. Davr, zamon: Tiklanishvaqti. Faslni ifodalaganda. Obyektiv borliqning, materiyaning harakati bilan uzviy bogʻlangan holda uzluksiz va izchil davom etadigan yashash shakli, zamon. Vaqt son tarzida qoʻllanish holati: marta, marotaba, safar – time-consuming (adjective) – Koʻp vaqt talab qiladigan. Time-lag (n) =LAG –vaqt kechikishi. Time-limit–Cheklangan (chegaralangan)vaqt. Timetable–Solnoma. Idioms(iboralar): At thesametime–Bir vaqtning oʻzida. There istimefor everything –Har narsaning oʻz vaqti bor. Have agood time–Vaqtini chogʻqilmoq. 262 INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS ISSN:3030-332X Impact factor: 8,293 Volume 10,issue1,February 2025 https://wordlyknowledge.uz/index.php/IJSR worldly knowledge Index: googlescholar, research gate, research bib, zenodo,open aire. https://scholar.google.com/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=wosjournals.com&btnG https://www.researchgate.net/profile/Worldly-Knowledge https://journalseeker.researchbib.com/view/issn/3030-332X Justthetime(to, for) –Aynan hozirgi vaqt. Timeforbid