ТУРКИЙ ДАВЛАТЛАР ТАШКИЛОТИ РИВОЖЛАНИШИНИНГ МАРКАЗИЙ ОСИЁ УЧУН АҲАМИЯТИ

Аннотация

This article analyzes the conceptual and legal significance of the development of the Organization of Turkic States for Central Asia. In particular, the article analyzes that this structure is becoming an important platform for multilateral, mutually beneficial cooperation, that Uzbekistan is one of the central pillars of this huge geopolitical space, linked by fundamental values and a common language. The key points of the concept “Turkic World Vision – 2040” and promising areas for the implementation of the Charter of the Turkic World arealso outlined. Key words:Organization of Turkic States, Central Asia, Charter of the Turkic World, “Turkic WorldVision –2040”,geopolitics, “MiddleCorridor”. КИРИШ Дунёда юз бераётган геосиёсий ўзгаришлар фонида Туркий давлатлар ташкилотининг истиқболли минтақавий тузилма сифатидаги мавқеи ва стратегик аҳамияти ортиб бормоқда. Келгуси ўн йилликда 173 миллион аҳолига эга мамлакатларни бирлаштирган ушбу тузилма инвестициялар, меҳнат, товарлар ва хизматлар бозорини яратишнирежалаштирмоқда. Умумий майдони 4 242 362 квадрат километрни ташкил этувчи, йирик ва муҳим геосиёсий минтақада жойлашган бу давлатларнинг умумий ялпи ички маҳсулоти 1 112 INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS ISSN:3030-332X Impact factor: 8,293 Volume 10,issue1,February 2025 https://wordlyknowledge.uz/index.php/IJSR worldly knowledge Index: googlescholar, research gate, research bib, zenodo,open aire. https://scholar.google.com/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=wosjournals.com&btnG https://www.researchgate.net/profile/Worldly-Knowledge https://journalseeker.researchbib.com/view/issn/3030-332X триллион АҚШ долларидан ошади. [1] Шу боис Туркий давлатлар ташкилоти жаҳон иқтисодиётидасезиларли ўринниэгаллайди. Давлат раҳбарлари кенгаши, Ташқи ишлар вазирлари кенгаши, Оқсоқоллар кенгаши ва котибияти, шунингдек, Халқаро Туркий маданият ташкилоти, Туркий давлатлар парламент ассамблеяси,Халқаро Турк академияси, Туркий тиллар маданияти ва мероси фонди, Туркий давлатлар савдо-саноат палатаси ва Туркий давлатлар ташкилотининг Венгриядаги ваколатхонаси каби тузилмалар мавжудлиги ташкилотнинг универсал характеридан далолат беради. Бундан ташқари, тузилма доирасида Тараққиёт банки, Туркий инвестиция жамғармаси тузилди ва божхона тартиб-таомилларини соддалаштиришбўйича келишув имзоланган. Туркий давлатлар ташкилотининг равнақи долзарб масалалардан бири бўлиб қолмоқда. Уюшма Марказий Осиёдаги бошқа минтақавий платформа ва ташаббусларни тўлдиради,минтақалараро алоқаларни мустаҳкамлашгаҳисса қўшади. МУҲОКАМА Ташкилот аъзо давлатлар ўртасида кўп томонлама, ўзаро манфаатли ҳамкорлик учун муҳим платформага айланмоқда. Албатта, барқарор ва хавфсиз Туркий давлатлар ташкилоти минтақаси Евроосиё ва ташқарида умумий хавфсизлик, барқарорликка хизмат қилади. Кузатувчилар қайд этганидек, бу борада иқтисодий интеграцияни кучайтириш ва ташкилот доирасида ишончни мустаҳкамлаш чора-тадбирлари янада кенгроқ этнолингвистик маконда тинчлик ва барқарорликни таъминлаб, дунёвий вазиятга ижобий таъсиркўрсатишимумкин. Иқтисодий интеграция, хавфсизлик соҳасидаги ҳамкорлик ва маданий алмашинувга эътибор қаратилиши кўплаб мамлакатлар томонидан олқишланади. Қолаверса, Бирлашган Миллатлар Ташкилотидаги кузатувчи мақоми ва бошқа халқаро тузилмалар билан ҳамкорлик ТДТнинг халқаро миқёсдаги обрўси ортиб бораётганидан далолат беради. Кўпгина давлатлар ташкилотнинг Евроосиё маконида ҳамкорлик ва барқарорликни ривожлантириш имкониятларини тан олади. Бироқ унинг геосиёсий оқибатлари ва тор миллий манфаатларни илгари суриш воситаси сифатида фойдаланиш имкониятлари ҳақида ҳам хавотирлар мавжуд. Шу боис, халқаро ҳамжамият Туркий давлатлар ташкилотигаэҳтиёткор оптимизмбиланқарайди. НАТИЖАЛАР Туркий давлатлар ташкилотининг ушбу хавотирларни бартараф этиш ва халқаро ҳамжамият билан ишончни мустаҳкамлаш қобилияти унинг узоқ муддатли ва барқарор тараққиёт мақсадларига мувофиқ минтақавий ҳамкорликка ҳисса қўшиши учун ҳал қилувчи аҳамиятгаэгабўлади. Ўзбекистон Республикаси Президенти Ш.М.Мирзиёев таъкидлаганидек, 2040 йилгача белгилаб олинган концептуал қарашлар БМТ Барқарор ривожланиш мақсадлари билан ҳамоҳанг ва Туркий давлатлар ташкилоти доирасидаги ҳамкорликни кенгайтириш бўйичабиргаликдаги ҳаракатларга асос бўлибхизматқилади.[2] Расмий манбаларга кўра, Ўзбекистоннинг мазкур ташкилотдаги иштирокидан асосий мақсади ўзаро савдо, иқтисодиёт, қишлоқ хўжалиги, транспорт, саноат кооперацияси, иқлим ўзгариши каби соҳаларда мутлақо янги шароитда ҳамкорлик алоқаларини ривожлантиришдан иборат. Шунингдек, ёшлар сиёсати, экология, рақамли 113 INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS ISSN:3030-332X Impact factor: 8,293 Volume 10,issue1,February 2025 https://wordlyknowledge.uz/index.php/IJSR worldly knowledge Index: googlescholar, research gate, research bib, zenodo,open aire. https://scholar.google.com/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=wosjournals.com&btnG https://www.researchgate.net/profile/Worldly-Knowledge https://journalseeker.researchbib.com/view/issn/3030-332X тех