IKKILAMCHI RESUSLAR AYLANMASINI LOGISTIK YONDASHUV ASOSIDA TASHKIL ETISHDA ZAMONAVIY TEXNOLOGIYALARDAN FOYDALANISH ISTIQBOLLARI

Аннотация

Maqolada raqamli texnologiyalardan foydalanish orqali logistikada samaradorlikni oshirish masalalari koʻrib chiqiladi. Mamlakatimiz iqtisodiyotida umumiy tendentsiya boʻlib, zamonaviy raqamli texnologiyalarni joriy etishning dolzarbligi hisoblanadi, raqamli texnologiyalarning misoli sifatida blokcheyn, internet va sun’iy intellekt hisoblanadi. Logistika kompaniyalariga raqamli texnologiyalarni joriy etishning afzalliklari va kamchiliklarini aniqlash, amalga oshirishdagi mumkin boʻlgan qiyinchiliklar, shuningdek, ushbu texnologiyalarni oʻz faoliyatida muvaffaqiyatli ishlatadigankompaniyalar oʻrganildi. Kalit soʻzlar:raqamli transformatsiya, raqamli texnologiyalar, innovatsion yondashuv, blokcheyn,sun’iyintellekt,raqamli iqtisod,raqamli logistika. Ayni paytda Oʻzbekiston raqamli iqtisodiyotga oʻtish bosqichida. Unga koʻra, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “RAQAMLI OʻZBEKISTON-2030” strategiyasini tasdiqlash va uni samarali amalga oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisi” da 2020-yil 5-oktabrfagi, PF-6079-sonli farmoni yurtimizdaraqamli iqtisodiyotga oʻtishsiyosatida yangi sahifaochdi [1]. Strategiya Oʻzbekiston Respublikasining raqamli iqtisodiyot va elektron hukumatni rivojlantirishning strategik maqsadlari, ustuvor yoʻnalishlari hamda oʻrta va uzoq muddatli istiqbolli vazifalarini belgilaydi, shuningdek, BMTning Barqaror rivojlanish maqsadlari va Elektron hukumatni rivojlantirish reytingida belgilangan ustuvor vazifalardan kelib chiqib, raqamli texnologiyalarni yanada kengjoriy etish uchun asos boʻlib xizmat qiladi. Xususan, elektron hukumat tizimini takomillashtirish, dasturiy mahsulotlar va axborot texnologiyalarining mahalliy bozorini yanada rivojlantirish, respublikaning barcha hududlarida IT-parklarni tashkil etish, shuningdek, sohani malakali kadrlar bilan ta’minlashni koʻzda tutuvchi 220dan ortiq ustuvorloyihalarni amalga oshirish boshlangan. Bundan tashqari, 40 dan ortiq axborot tizimlari bilan integratsiyalashgan geoportalni ishga tushirish, jamoat transporti va kommunal infratuzilmani boshqarishning axborot tizimini yaratish, ijtimoiy sohani raqamlashtirish va keyinchalik ushbu tajribani boshqa hududlarda joriy qilishninazarda tutuvchi“RaqamliToshkent” kompleksdasturi amalga oshirilmoqda. Logistikaning biznes uchun ahamiyati. Jarayonni optimallashtirish va xarajatlarni kamaytirish Logistikada jarayonlarni optimallashtirish va xarajatlarni kamaytirish - kompaniya samaradorligini oshirish va moliyaviy natijalarini yaxshilashga yordam beradigan ikkitaasosiy omilhisoblanadi. Logistikada jarayonlarni optimallashtirishning muhim usullaridan biri bu inventarizatsiya va ombor logistika jarayonlarini avtomatlashtirish va takomillashtirish uchun texnologiya va dasturiy ta’minotdan foydalanishdir. Bu yuklarni yetkazib berish uchun inventarizatsiyani boshqarish tizimlari, avtomatlashtirilgan saqlash va qidirish tizimlari va uchuvchisiz havo vositalaridan foydalanishni o‘z ichiga olishi mumkin. 81 INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS ISSN:3030-332X Impact factor: 8,293 Volume 10,issue1,February 2025 https://wordlyknowledge.uz/index.php/IJSR worldly knowledge Index: googlescholar, research gate, research bib, zenodo,open aire. https://scholar.google.com/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=wosjournals.com&btnG https://www.researchgate.net/profile/Worldly-Knowledge https://journalseeker.researchbib.com/view/issn/3030-332X Jarayonni optimallashtirishning yana bir usuli - yuklarni tashish sxemasini takomillashtirishdir. Bunga marshrutlash, yukni optimallashtirish va multimodal transport yechimlaridan foydalanish kabi turli texnologiyalar va yondashuvlarni qo‘llash orqali erishish mumkin[2]. Xarid qilish va inventarizatsiyani boshqarish - ishlab chiqarishning uzluksizligini va mijozlarehtiyojini qondirishnita’minlaydigan muhimlogistika funktsiyalari hisoblanadi. Masalan, kompaniya mashhur ichimlik ishlab chiqaradi va sotadi, lekin buning uchun shakar, suv va boshqa ingredientlarni sotib olishi kerak. Inventarizatsiyani samarali boshqarish uchun kompaniya ushbu ichimlikka bo‘lgan talabni tushunishi, uni prognozlashi va sotib olish uchunkerakli miqdordagi ingrediyentlarni aniqlashi kerak. Inventarizatsiyani yanada samarali boshqarish uchun kompaniya inventar darajasini kuzatish, talabni bashorat qilish, inventarizatsiya darajasini optimallashtirish va inventar xarajatlarini kamaytirish imkonini beruvchi xaridlar va inventarizatsiyani boshqarishni avtomatlashtirishtizimidan foydalanishi mumkin. Bundan tashqari, yetkazib beruvchilarni tanlash va tovarlar va materiallar sifatini nazorat qilish inventarizatsiyani boshqarishning muhim jihatlari hisoblanadi. Buning uchun korxonada nafaqat narx, balki tovarlar sifati, yetkazib berish muddatlari, to‘lov shartlari va boshqa omillarni ham hisobga oladigan yetkazib beruvchilarni baholash va tanlash tizimibo‘lishi kerak. Tovarlarning yaroqlilik muddatini nazorat qilish va ularni to‘g‘ri saqlash sifatini yo‘qotmaslik va tovarlarga zarar yetkazmaslik uchun ham muhimdir. Misol