NEVROLOGIK SOHASIDAGI KASALLIKLAR. MIGEN BELGILARI, ULARNI OLDINI OLISH VA UNI DAVOLASH USULLARI.

Аннотация

This article discusses the types, causes and effects of neurological diseases on human health. In particular, information is provided about migraine, its main symptoms, etiological factors and risk groups. A healthy lifestyle, stress avoidance and proper nutrition are recommended as preventive measures for migraine. Treatment methods for the disease - drug therapy, physiotherapy and alternative medicine - are also considered. This article will help to understand the problems associated with migraine and effectively manage them. Keywords: Migraine, Hemicrania, Asynergia, Diplotia, Ptosis, Episodic, Metoclopramide, Magnetic resonance imaging (MRI), Computed tomography (CT), papaverine, baralgin, citromone, torecan, associated, triptan, beta-blockers, anticonvulsant. НЕВРОЛОГИЧЕСКИЕ ЗАБОЛЕВАНИЯ. СИМПТОМЫ МИГРЕНИ, СПОСОБЫ ИХ ПРОФИЛАКТИКИ И ЛЕЧЕНИЯ. Аннотация. В данной статье описаны виды и причины неврологических заболеваний и их влияние на здоровье человека. В частности, представлена информация о 8 91 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2025 VOLUME 4 / ISSUE 2 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ мигрени, ее основных симптомах, факторах возникновения и группах риска. В качестве мер профилактики мигрени рекомендуется вести здоровый образ жизни, избегать стрессов и правильное питание. Также рассмотрены методы лечения заболевания – медикаментозная терапия, физиотерапия и направления нетрадиционной медицины. Эта статья поможет вам понять и эффективно лечить мигрень. Ключевые слова: мигрень, гемикрания, асинергия, диплотия, птоз, эпизодическая, метоклопрамид, магнитно-резонансная томография (МРТ), компьютерная томография (КТ), папаверин, баралгин, цитромон, торекан, ассоциированный, триптан, бета- адреноблокаторы, противосудорожные средства. Kirish: Migren - (fransuzcha: migraine) bu surunkali nevrologik kasallik bo‘lib, asosan boshning bir tomonida pulsatsiyalovchi og‘riq, miya og’rig’i yoki gemikraniya - ya’ni oʻqtin- oʻqtin tutadigan bosh ogʻrigʻi bilan tavsiflanadi. Boshdagi o’qtin- o’qtin og’riq pulsni yodga soladi. Migren autosoma-dominant holda naslga o’tadigan irsiy kasallik hisoblanadi. Ko’p xollarda 30-50 yoshli ayollarda va 5 yoshdan oshgan bolalarda uchraydi. Migren 6% aholida uchraydi Kasallikka, ko’pincha, qon tomir tonusini boshqarib turadigan nerv ishining buzilishi, asosan, oilada va naslda qon tomir kasalligiga beriluvchanlik sabab boʻladi. Migren balogʻatga yetish davrida kuzatiladi. Kasallik belgilari: Ko’ngil aynishi, boshning ko’proq chakka qismida hamda peshona ensa qismida kuchli og’riq, yuz ko’zlarning qizarishi, kayfiyatning yomon bo’lishi, sekin nutq, shovqinga ta’sirchanlik, yorqin yorug’likka sezgirlik, umumiy zaiflik va qo’l-oyoqlar uvushishi. Kasallk xuruji esa, asosan, asabiylashish natijasida yoki oʻta charchash oqibatida roʻy beradi. Xurujning tutish muddati va uning ogʻir yengilligi yosh ulgʻayishi bilan ham o’zgarib boradi. Shu bilan birga turmush tarziga, mehnat va dam olish rejimiga rioya etmaslik, muntazam ovqatlanmaslik, chekish, shovqin, ravshan yorugʻlikka, xotin-qizlarda esa hayz sikliga ham bogʻliq bo’ladi. Xuruj oldidan bemorda tashnalik, ochiqish sezadi, kayfiyati oʻzgaradi, mudroq bosadi va hokazo kabi holatlarni kuzatishimiz mumkin. Xuruj tutganda koʻz oldi jivirlab, har xil narsalar koʻrinadi. Asosan, boshning oʻng yoki chap yarmi (koʻpincha, chakka qismi) ogʻriydi, bosh aylanadi, yoruqqa qaray olmaydi, bemorning koʻngli aynib, qayt qiladi, shundan keyin ogʻriq bir oz bosiladi. Migren xuruji eng kami 2–3 soatdan eng ko’pi bilan bir necha sutkagacha choʻzilishi mumkin. 8 92 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2025 VOLUME 4 / ISSUE 2 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Xurujlar oʻrtasidagi davrda bemor butunlay sogʻlom boʻladi. Migrenni oldini olish uchun tartibli ovqatlanish(shirinliklar, achchiqlar yoki yog’li taomlar mumkin emas), stressni kamaytirish(ruhiy zo’riqish, tashvish va dipressiya migrenni kuchaytirishi aniqlangan), jismoniy faollik, ko’p suyuqlik ichish, atmosfera bosimining pasayishiga e’tibor qaratish, alkogol maxsulotlarini istemol qilmaslik va har kungi normadagi uyquga (7-8 soat) e’tibor qaratish lozim agarda meyoridan ko’p yoki kam uyqu ham migrenga sabab bo’ladi. Agar migren oyiga 4 martadan ko’p uchrasa, dori ichganda ham yaxshilanmasa, to’satdan o’ta kuchli og’riq paydo bo’lsa va xurujlar 48 soatdan ko’p davom etsa albatta nevrologga murojat etish lozim. Migrenni tashxislash uchun esa nevrologik tekshiruvlar, anamnez yeg’ish, MRT hamda KT tekshiruvlaridan o’tkaziladi. Davolash: Nerv sistemasi faoliyatini normallashtirish, buyrak usti bezi, qalqonsimon bez ishini barqarorlashtirish vayerak-tomir tizimini mustahkamlash, qon tomirini kengaytiruvchi, og’riq qoldiruvchi preparatlar, fizioterapiya hamda sanchib davolash buyuriladi. Migren xuruji tutganda bemorni qorong’i xonaga tinch yotqizib qo’yish, oyoqlariga issiq isitgichlar, ensa sohasiga hantal qo’yish hamda issiq shirinchoy