MAKTABLARDA ÒQISH MOTIVINING SHAKLLANISHI VA UNING BUGUNGI KUNDA TUTGAN ÒRNI

Аннотация

Ushbu maqola bola hayotining asosiy qismini qay holda òtkazishi, egallab kelinayotgan bilimlar, malakaviy tajribalari haqida ma'lumotlarga ega bòlishingiz mumkin. Bolalarning yangi bilimlarni egallashga yordam beradigan muqaddas maskan bu –maktab. Maktablarda o’quvchi shaxsining rivojlanishi, kamol topishi va to`g`ri hayotiy pozitsiyani tanlay olish konikmasi dastlab ushbu muqaddas maskanda shakillanib boradi. Kalit so`zlar: Maktab, bola, intellektual, òquvchi, rivojlanish, kasb, bilim, qobiliyat, qiziqish, muloqot. Biz esimizni tanigan chog`imizdanoq, ko`chamizdan sumkasini taqib olib, chiroyli formalarda maktabga ketayotgan bolalarga havas qilganmiz, tezroq biz ham maktab ostonasiga qadam qòyishni intizorlik bilan kutganmiz desak ham mubolaģa bòlmaydi. Maktab bolalarning rivojlanishida asosiy hal qiluvchi rolni o’ynaydi, ularning kognitiv bilish jarayonlarini, ijtimoiy va hissiy o’sishini shakllantiradi .Bir sòz bilan aytganda ularning umumiy farovonligi uchun oziqlantiruvchi muhitni ta’minlaydi. Akademik ta’limdan tortib, ijtimoiy ko’nikmalarni rivojlantirishgacha, bola rivojlanishida maktabning o’rni benihoyat katta hisoblanadi. Maktabning bolalar kelajagini shakllantirishga va ularning har tomonlama yetuk va komil inson bòlib yetishishida muhim ahamiyat kasb etadi. Bolalarning bilim va aqliy salohiyatlarini rivojlanishiga qanday ta’siri borligi esa barchamizga ma'lumdir. Bola rivojlanishi deganda avvalombor bolalarda tug’ilishdan boshlab, toki o’smirlik davrida sodir bo’ladigan o’sish va kamolot jarayonlari tushuniladi. U turli sohalarda, jumladan, aqliy, jismoniy, kognitiv, hissiy va ijtimoiy jihatlarda sodir bo’ladigan jamiki o’zgarishlarni o’z ichiga oladi, chunki bolalar yillar davomida o’sib, rivojlanib boradilar. Genetika, atrof-muhit va tajriba bolalarning qobiliyatlari, ko’nikmalari va xatti-harakatlarini shakllantirish uchun birgalikda o’zaro ta’sir qiladilar. Maktablar va ularning pedagogik jamoasi bolalarning bolaligida duch keladigan muhit va tajribalarda hal qiluvchi vazifani bajaradilar. Maktablar bolalarning har tomonlama rivojlanishi uchun muhim rol o’ynaydi, ularning intellektual, ijtimoiy, hissiy va jismoniy o’sishini ta’minlaydigan tizimli muhitni ta’minlaydi. Har bir bola maktabda organgan tajribalar tufayli ,kelgusi hayoti uchun muhim bòlgan malakaviy tajribalarni egallab boshlaydilar. Maktablar bolalarning kognitiv va akademik rivojlanishiga bir necha asosiy yo’llar bilan hissa qo’shadi. Shu òrinda maktabning asosiy maqsadi bolalarga pedagogik ta’lim berishdir. Shu munosabat bilan, maktab bolalarning bilim olishi, kognitiv qobiliyatlarini rivojlantirishi va o’quv faoliyatini yaxshilashi mumkin bo’lgan, hamda tuzilgan va tashkil etilgan o’quv muhiti bilan intellektual rivojlanishni ta’minlaydi. O’qituvchilar samarali va sifatli ta’lim berish, o’rganish tajribalarini osonlashtirish va òquvchilarning turli ehtiyojlarini qondirish uchun individual yordam ko’rsatadi, o`quvchi hayotida asosiy bosh vazifani bajaradi desak xato bòlmaydi. Bundan tashqari, maktablar bolalarning akademik rivojlanishiga va ularni kelajakdagi ta’lim faoliyatiga tayyorlashga yordam beradigan resurslar, o’quv dasturlari va baholashlarni olib boradi. Shuni ta'kidlash lozimki, maktablar bolalarga o’z qiziqishlari, iste’dodlari, yashirin qirralari va ehtiroslarini o’rganish imkoniyatini beradi, bu esa 57 ` mavjud bo’lishi mumkin bo’lgan ko’plab darsdan tashqari mashg’ulotlar bilan o’zini o’zi kashf qilish demakdir. Shunday qilib maktablar bolalarning shaxsiy o’sish hissini uyg’otadi. Bundan tashqari, o’qituvchilar, tengdoshlar va turli xil ijtimoiy muhitlar bilan o’zaro munosabatda bo’lish orqali maktablar bolalarning ijtimoiy ko’nikmalarini, qadriyatlarini va axloqini shakllantiradi, ularning fe’l-atvori, chidamliligi va hamdardlik qobiliyatlarini rivojlantirishga ham ta’sir qiladi. Bolalar shaxsiyatini shakllantirish, ularning o’ziga ishongan, mas’uliyatli va barkamol shaxs bo’lib o’sishiga yordam beradi. Maktab bolalarga turli qadriyatlar, e’tiqodlar va istiqbollarni o’rganish va tushunish uchun dasturlarni taqdim etadi. Ta’lim, turli madaniyatlar bilan tanishish va hamdardlik tuyg’usini rivojlantirish orqali maktablar bolalarda kuchli axloqiy korinishni, boshqalarga hurmatni va madaniy xilma-xillikni qadrlashni rivojlantirishga yordam beradi. Maktablar, shuningdek, bolalarga o’z madaniyatini va boshqalarning madaniyatini o’rganish hamda hurmat qilish imkoniyatini ham beradi. Madaniy tadbirlarni nishonlash va inklyuziv muhitni yaratish orqali maktablar madaniy xabardorlikni, hurmatni va qadrlashni rivojlantiradi. Turli millatdagi tengdoshlari bilan muloqot qilish orqali esa bolalar kengroq dunyoqarashga ega bo’ladilar, madaniyatlararo muloqot qilish ko’nikmalarini rivojlantiradi va yanada ochiq, teran fikrli bo’ladi. Maktabda bolaning aqliy va jismoniy qobiliyatlari yaqqol namoyon bola boshlaydi. Maktab ta’limi bolaning umumiy rivojlanishida muhim rol o’ynaydi. Mana, bolaning rivojlanishida maktab ta’limining mu