BO'RIBOY AHMEDOVNING “TARIXDAN SABOQLAR” ASARIDA SHAYBONIYLAR DAVRI TARIXINING O'RGANILISHI

Аннотация

Ahmedov's "Lessons from History" probably relied on a number of primary sources, including contemporary chronicles, official documents, and other materials created during the Shaybanid period. These sources provide invaluable information about the daily life, political events, and cultural practices of that period. However, it should be noted that primary sources are not without limitations. They may be affected by the biases of the authors, may be incomplete due to loss or damage over time, or may present a selective or idealized view of events. Keywords: Shaybanids, "Lessons from History", Central Asia, Bukhara, Samarkand. ИЗУЧЕНИЕ ИСТОРИИ ЭПОХИ ШЕЙБАНИДОВ В ТРУДЕ БОРИБОЯ АХМЕДОВА «УРОКИ ИСТОРИИ» Аннотация. «Уроки истории» Ахмедова, вероятно, опирались на ряд первоисточников, включая современные летописи, созданные в эпоху Шейбанидов, официальные документы и другие материалы. Эти источники предоставляют бесценную информацию о повседневной жизни, политических событиях и культурных традициях того периода. Однако важно отметить, что первичные источники не лишены ограничений. Они могут быть подвержены предвзятости авторов, могут быть неполными из-за утраты или повреждения с течением времени или могут представлять собой выборочный или идеализированный взгляд на события. 1227 ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 2 Ключевые слова: Шейбаниды, «Уроки истории», Средняя Азия, Бухара, Самарканд. Ushbu maqolada Bo‘riboy Ahmedovning “Tarixdan saboqlar ” asari va uning O‘rta Osiyo tarixida Shayboniylar davrini tushunishga qo‘shgan hissasi tahlil qilinadi. Shayboniylar davri taxminan 15-asr oxiri - 17-asr boshlarigacha boʻlgan davrda mintaqa tarixida muhim siyosiy qoʻzgʻalishlar, harbiy bosqinlar va ijtimoiy-iqtisodiy oʻzgarishlar bilan ajralib turadigan muhim davr hisoblanadi. Ahmedovning “Tarixdan saboqlar” asari bir qator asosiy va ikkilamchi manbalarga tayangan holda ushbu davr haqida qimmatli nuqtai nazarni taqdim etadi. Ushbu tahlil Ahmedovning metodologiyasini o'rganadi, uning asosiy voqealar va raqamlar haqidagi talqinlarini tanqidiy baholaydi va uning ishining keyingi stipendiyalarga doimiy ta'sirini baholaydi. Biz uning tarjimai holi va ilmiy ta'sirlarini o'rganamiz, u foydalangan manbalarni tahlil qilamiz, asosiy mavzular va talqinlarni aniqlaymiz, uning uslubiy yondashuvini baholaymiz va nihoyat, uning sohaga qo'shgan hissasining ta'siri va merosini baholaymiz. Tahlil Ahmedovning ishini shayboniyshunoslikning kengroq tarixnavislik manzarasi doirasida joylashtirgan holda uning kuchli va zaif tomonlarini aniqlashga intiladi. Ushbu keng qamrovli tadqiq Shayboniylar davri va uning Markaziy Osiyo tarixining keng qamrovli hikoyasidagi o'rnini chuqurroq tushunishga yordam beradi. Boʻriboy Ahmedov haqidagi batafsil biografik maʼlumotlar ingliz tilidagi manbalarda kamligicha qolmoqda. Uning hayotiy hikoyasini to‘liq qayta qurish uchun o‘zbek tilidagi arxivlar, biografik lug‘atlarni yanada chuqurroq o‘rganish zarur. Biroq, biz Sovet davridagi va postsovet O'zbekistonidagi tarixchilar uchun umumiy ta'lim yo'llariga asoslanib, ehtimoliy ta'sirlar haqida taxmin qilishimiz mumkin. Uning ta'limi, ehtimol, tarixiy materializmning marksistik-leninistik talqinlarini ta'kidlab, sovet tarixiy metodologiyasi bo'yicha jiddiy tayyorgarlikni o'z ichiga olgan. Bunda ijtimoiy-iqtisodiy tuzilmalar, sinfiy kurash va tarixiy voqealarni shakllantirishda moddiy sharoitlarning roliga e’tibor qaratish lozim edi. Bundan tashqari, uning ustozlari va professorlari uning intellektual rivojlanishi va ilmiy qiziqishlarini shakllantirishda muhim rol o'ynagan. Ahmedovning ilmiy yo‘nalishini to‘liq tushunish uchun bu shaxslarni va ularning ilmiy yo‘nalishlarini aniqlash juda muhimdir. Ahmedovning “Tarixdan saboqlar” asariga qadar Oʻrta Osiyoda Shayboniylar davrini oʻrganish har xil yondashuv va talqinlarga ega boʻlsa-da, allaqachon ilmiy tadqiqot mavzusi boʻlgan. 20-asrning katta qismida hukmron boʻlgan sovet tarixshunosligi Shayboniylar istilolari natijasida yuzaga kelgan ijtimoiy-iqtisodiy oʻzgarishlarni koʻpincha marksistik-leninistik asosda tuzgan holda taʼkidlab oʻtishga intilardi. 1228 ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 2 Bu nuqtai nazar ko'pincha Shayboniylarning dehqonlarga ta'siri, savdo yo'llarining rivojlanishi va mintaqaning keng ijtimoiy va iqtisodiy tuzilmalariga ta'sir ko'rsatgan. Biroq, bu yondashuv ko'pincha diniy va madaniy rivojlanishlarning murakkabliklarini minimallashtirdi yoki e'tibordan chetda qoldirdi, birinchi navbatda tarixning moddiy jihatlariga e'tibor qaratdi. Aksincha, postsovet olimlari Shayboniylar davrining madaniy va diniy jihatlarini, jumladan, tasavvufning rolini, badiiy uslublarning rivojlanishini, turli diniy va etnik guruhlar o‘rtasidagi o‘zaro munosabatlarni o‘rganishga ko‘proq qiziqish bildirgan. [Bu yerda Ahmedovgacha boʻlgan tegishli olimlarning ismlarini va ularning asosiy ishlarini kiriting – bu boʻlimni aniq ism va unvonlar bilan toʻldirish uchun qoʻshimcha izlanis