Повышение духовного развития молодежи Нового Узбекистана – требование времени

Аннотация

Калит сўзлар: Мазкур мақолада ёшлар маънавиятини маънавият, шакллантиришда диний ва дунёвий илмларнинг ўрни, ижтимоий муҳит, юксак маънавий тарбияни такомиллаштиришда илм-фан динийлик ва дунёвийлик, ва ижтимоий муҳитнинг таъсири беқиёс эканлиги тарбия, Қуръони Карим, тўғрисидаги буюк алломаларимизнинг фикрлари баён маънавий тарбия, этилган. Шунингдек, ислом динимизнинг муқаддас китоби таълим, Қуръони Каримда нозил қилинган муборак каломларнинг тараққиёт. ёшлар маънавиятига таъсири хусусида алоҳида маълумотлар берилган. 1 Doctor of Pedagogical Sciences, Professor, Tashkent State University of Economics. E-mail: g.ibragimova@gmail.com Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika – Зарубежная лингвистика и лингводидактика – Foreign Linguistics and Linguodidactics Issue – 2 № 6 (2024) / ISSN 2181-3701 Повышение духовного развития молодежи Нового Узбекистана – требование времени АННОТАЦИЯ Ключевые слова: В этой статье рассматриваются взгляды выдающихся духовность, мыслителей на роль религиозных и светских наук в социальная среда, формировании духовности молодежи, а также их влияние религиозность и на развитие высокого духовного воспитания в обществе. светскость, воспитание, Особое внимание уделяется значению науки и социальной Коран, среды в этом процессе. Кроме того, представлена духовно-нравственное информация о воздействии благословенных аятов воспитание, Священного Корана – главной книги ислама – на духовный образование, развитие. мир молодого поколения. Маълумки, ўзбек миллатининг миллат бўлиб шаклланишида ҳамда ислом илмининг равнақ топиб ривожланишида ўзининг буюк хизматлари, ўзига хос салоҳияти ва илмий-маънавий мероси билан улкан ҳисса қўшган улуғ алломалар Имом Бухорий, Имом Термизий, Имом Мотуридий, Бурҳониддин Марғиноний, Ал-Хоразмий, Ал-Беруний, Ибн Сино, Абу Наср Фаробий каби улуғ мутафаккирлар, буюк тасаввуф пирлари Абдухолиқ Ғиждувоний ва Баҳоуддин Нақшбанд каби табаррук зотларнинг хизматлари беқиёс. Миллатимиз маънавий камолотида улар маънавий бой мерос қолдиришларини билан бирга, ислом илмлари, хусусан ақида ва калом илми, фиқҳ илми, таъвил ва тафсир илмларида самарали фаолиятлар олиб бориб, ўз номларини мангуга муҳрлаб кетишга муваффақ бўлдилар. Кўплаб фан соҳалари бўйича мукаммал асарлар ёзиб, дунё тамаддунида муносиб ўрин эгалладилар. Буюк мутафаккирлар томонидан мерос бўлиб келаётган ноёб асарлар ёшлар маънавий тарбиясини камол топтиришда муҳим манбалар бўлиб хизмат қилмоқда. Барчамизга маълумки, маънавий тарбия – шахснинг руҳий тарбиясини камол топтиришга қаратилган, ундаги юксак ахлоқий маданиятни шакллантирадиган тушунчалар тизими ҳисобланади. Маънавий тарбия – юксак маънавиятни тарбиялаш воситаси, муайян шахс, жамоа, муайян гуруҳ, жамият, миллатда жисмоний баркамоллик, руҳий, ахлоқий, маънавий етуклик каби сифатларни шакллантиришга қаратилган амалий таълим- тарбия жараёнини ифодаловчи тушунча ҳамдир. Инсоннинг жамиятда яшаши учун зарур бўлган маънавий хусусиятларни тарбиялаш унинг энг асосий қадрият сифатидаги моҳиятини таъминлайдиган қадимий ва абадий қадриятдир. Давлатимиз раҳбари Шавкат Мирзиёев шундай таъкидлаган эди: “Таълим-тарбия – бу бизнинг келажагимиз, ҳаёт-мамот масаласи. Шу боис, бу соҳадаги ислоҳотларни кечиктиришга ҳаққимиз йўқ.” [1.1] Шахс маънавий тарбиясини юксалтириш жараёнида диний ва дунёвий илмлар мувозанатини меъёрда ушлаб туриш, кутилажак натижаларнинг савиясини белгилаб беради. Айниқса, Ислом динимизнинг муқаддас китоби Қуръони Каримда илгари сурилган муборак калималарнинг мазмун-моҳиятини ёритиб, ёшлар маънавиятига ҳамда руҳий тарбиясига кўрсатадиган таъсирини ошириб боришимиз соҳа мутахассислари ҳамда педагоглар олдида турган улкан вазифалардан саналади. Инсоният 319 Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika – Зарубежная лингвистика и лингводидактика – Foreign Linguistics and Linguodidactics Issue – 2 № 6 (2024) / ISSN 2181-3701 жамиятида тарбия жараёни икки хил кўринишда олиб борилади. Биринчиси, зохирий тарбия-яъни инсонни жамиятдаги мавжуд тартиб-интизом, ҳулқ-атвор қоидалари ва ахлоқ нормаларига мувофиқ тарзда ўз хатти-ҳаракатларини тўғри бошқариш ҳамда амалга ошириш кўникмасини, малакасини шакллантиришга қаратилган жараён. Иккинчиси, ботиний тарбия (Руҳ тарбияси)-яъни инсоннинг ички руҳий кечинмаларини, иймон, виждон ва эътиқод каби туйғуларини шакллантиришга қаратилган мураккаб жараён. Бу масъулиятли жараённи аъло даражада бажариш, ўзининг аниқ самарали натижаси асосида амалга ошира олиш тарбия берувчидан катта маҳоратни талаб этади. Маълумки, барча давлатларда динидан, миллатидан ва ижтимоий келиб чиқишидан қатьий назар, турли характердаги, ўзига хос фикр ва дунёқарашга эга бўлган инсонлар ҳаёт кечиришади. Уларнинг инсон сифатида тарбия топишига турли хил омиллар (оила муҳити, жамоатчилик, кўча ҳаёти, оғир машаққатлар, диний урф-одатлар, ноодатий хатти-ҳаракатлар...) тўхтовсиз таъсир этиб боради. Тарбияланувчида бу таъсирларнинг ижобий томонларини ўзлаштириш ва салбий жиҳатларини улоқтириш кўникмаси шакллантирилмас экан, бора-бора ана шу таъсир этувчи омиллар бол