История изучения гендерного вопроса в современной лингвистике (примеры устного творчества народа)

Аннотация

Ключевые слова: В данной статье на материале фольклора проводится гендер, анализ истории изучения гендерных стереотипов в гендерные стереотипы, современной лингвистике. В статье рассмотрены вопросы, национально-культурные связанные с предметом исследований гендерной особенности, пословицы, лингвистики, а также основные задачи, которые она фольклор, стремится решить. Гендерный аспект наиболее явно современная лингвистика. проявляется в фольклорных текстах. Анализ пословиц, посвящённых мужчинам и женщинам, выявляет национально-культурные особенности, которые чётко дифференцируются по гендерному признаку. Gender lingvistika sotsiolingvistikaga yaqin soha boʻlib, bugungi kun tilshunosligining diqqat markazidagi fan tarmoqlaridan biri hisoblanadi. Gender lingvistikasida gender (jins) konseptual semantikasini voqelantiruvchi til birliklari va ular vositasida gender konsepti bilan bogʻliq tillararo tafovutlarning vujudga kelish holati, inson biologik jinsining madaniy oʻzlik, ijtimoiy maqom, ruhiy xususiyatlar, xatti-harakat va shu jumladan, diskursiv faoliyat bilan oʻzaro bogʻliqligi masalalari oʻrganiladi. Bu jihatlar tilshunoslikning yondosh sohalari boʻlgan nutq madaniyati, madaniyatshunoslik va kognitologiya bilan yaqin aloqadorligiga olib keladi. Natijada gender tadqiqotlarning interdissiplinarligi va mukammalligiga erishish imkoniyati ortadi [2]. Gender lingvistikasi ilmiy yoʻnalishdagi gender tadqiqotlari tarkibiga kirib, lingvistik tushunchalar yordamida genderni oʻrganadi. Gender lingvistikasi har qanday yangi yoʻnalish kabi oʻziga xos qirralarga boy, lekin terminologik apparati, kategoriyalari hali aniq shakllanmagan yangi yoʻnalishdir. Hozirgi kunda genderning turli jihatlari ilmiy tadqiq etilmoqda. Ular koʻproq genderning pragmatik belgilarda aks etishini yoritishga urgʻu bermoqdalar [3]. Gender lingvistikasining rivojlanishi zamonaviy falsafaning rivojlanishi va gumanitar fanlar ilmiy yoʻnalishlarining almashinishi bilan bogʻliq holda XX asrning oxirgi oʻn yilliklariga toʻgʻri keladi. XX asrning 60-yillari oxiri va 70-yillar boshlarida gender tadqiqotlariga boʻlgan munosabat butunlay yangicha tus oldi. Aynan shu davrda tilda jins munosabatlarini tadqiq etish metodlarining farqlanishiga koʻra tilshunoslikning bir nechta yoʻnalishlari shakllandi: ➢ Sotsiolingvistik tadqiqotlar. ➢ Feministik tilshunoslik. ➢ Maskulinlik tadqiqotlari (Mens studies 90 yillarda vujudga kelgan yangi tadqiqot yoʻnalishlaridan biri). ➢ Jins xususiyatlarini psixolingvistik nuqtai nazardan oʻrganish. 108 Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika – Зарубежная лингвистика и лингводидактика – Foreign Linguistics and Linguodidactics Special Issue – 2 (2024) / ISSN 2181-3701 Gender lingvistikasi umumiy holatda ikki yoʻnalishdagi muammolarni oʻrganadi: I II Genderning tilda yuzaga chiqishi muammolari. U fonologik, morfologik, leksik, sintaktik, frazeologik, Genderning diskursda yuzaga chiqishi tekstologik sathlarda hamda genderni yuzaga chiqaruvchi vosita va paralingvistik vositalarda namoyon usullar hamda kontekstlardagi oʻziga boʻladi. Bunday yondashuvning maqsadi xoslikni oʻrganadi. Bu protsessga turli jins vakillari tilida gender ijtimoiy omillar va kommunikativ konseptining ifodalanishi, erkak va vositalar koʻrsatayotgan taʼsirni ayollar nutqidagi asosiy farqlanishlar, oʻrganadi. Til qurilishida jinsiy farqlilik ularga baho berilishi hamda tilning genderologik diskurs omili boʻlib, u nutq semantik maydonlarida ularning mexanizmini belgilaydi. tarqalish trayektoriyasi, uning omillari va uni yuzaga chiqaruvchi lingvistik mexanizm mavjudligi bilan ifodalanadi. Ma’lumki, maqol va matallar til va xalq og‘zaki ijodining birliklaridir. Dunyo xalqlari maqollarini qiyosiy o‘rganish muayyan xalq mentalitetidagi alohida hodisalarni ko‘rsatadi va aktuallashtiradi. Albatta, maqollar til hodisalari, xalqning o‘zligini to‘g‘ri ifodalovchi turg‘un birikmalardir. E’tibor bering, gender stereotiplarining eng yorqin ko‘rinishlaridan biri maqollardir. Genderning til va madaniyat nuqtai nazaridan namoyon bo‘lishi bizga ma’lum bir tilda mavjud bo‘lgan gender stereotiplarini to‘liqroq tahlil qilish imkonini beradi. Gender tilshunosligining lingvomadaniy jihati dunyo paremiologik rasmining milliy-madaniy xususiyatlarini aniqlash imkonini beradi [5]. V.A. Maslovaning taʼkidlashicha, lingvokulturologiya tilshunoslikning tilshunoslik va madaniyatshunoslik chorrahasida vujudga kelgan va tilda mustahkam oʻrnashgan xalq madaniyatining namoyon boʻlishini oʻrganuvchi sohadir [4]. So‘zlar, frazeologik birliklar, maqollar tarkibidagi madaniy ma’lumotlarni tahlil qilish, Z.K. Sobitovaning fikriga ko‘ra, xalqning o‘z-o‘zini anglashida, tashuvchisida mustahkamlangan ideal va g‘alati g‘oyalarni tasvirlashga imkon beradi. Til-madaniyat. Erkaklar va ayollarning asosiy xususiyatlariga quyidagilar kiradi: yoshi, psixofizik xususiyatlari va sharoitlari, nutq xatti-harakatlarining xususiyatlari, faoliyatning turli shakllari [5]. Shunday qilib, lingvomadaniy tahlil lingvistik