Лексикологический анализ строительных терминов в английском языке

Аннотация

Ключевые слова: Разнообразие вариантов перевода объясняется термин, стремлением переводчика избежать повторений и внести специальная система уточнения. В таких случаях некоторые семантические терминологии, компоненты могут быть выведены из контекста или строительная сфера, системность. опущены; одно слово может включать значение двух компонентов переводимой фразы. Вопрос трансформаций при переводе всегда будет актуален для лингвистики. Кроме того, с появлением всё большего числа новых строительных приспособлений и инструментов, в том числе зарубежного производства, возрастает необходимость в грамотном переводе соответствующих инструкций. Грамотно выполненный перевод строительных инструкций обеспечивает эффективное использование инструментов, помогает предотвращать несчастные случаи на производстве, что, в свою очередь, сохраняет человеческие жизни и поддерживает авторитет производителя. Jahon tilshunosligida terminologiya va atamalarga ilmiy-nazariy yondashish, atama yasashning lingvistik xususiyatlari va tamoyillari, ularga qo‘yiladigan talablar, konstruksiya terminologiyasining tarkibiy qismlari va mavzuli jihatlari, atama yasalishini tartibga solishning lingvistik asoslari, nazariy qarashlari yoritilgan. Dunyo Oliy ta’lim muassasalarida kasbiy ingliz tiliga oid terminologik va kommunikativ kompetensiyani rivojlanishining o‘zaro aloqadorligini o‘rganish jarayonlari, aloqa nutq tizimlarining nazariy metodologik asoslarini shakllantirish, yangi taʼlim standartlarini o‘quv jarayoniga tadbig‘i samaradorligini oshirish bo‘yicha izlanishlar olib borilmoqda. Avval atamashunoslikning leksikologik asoslari bo‘yicha olib borilgan tadqiqotlarni o‘rganish, so‘ngra qurilish terminologiyasining diaxronik va sinxron masalalariga e’tibor qaratish maqsadga muvofiqdir. Zero, aksariyat terminologik birliklar lingvistik omillar asosida shakllanadi, degan aksioma bor. V.P. Danilenkoning ilmiy fikriga ko‘ra: “Dunyoda sodir bo‘layotgan har bir jarayon, birinchi navbatda, terminologiyada o‘z ifodasini topadi va o‘zini yanada aniqroq ma’noda transformatsion o‘zgarish natijasida namoyon qiladi”. Tkachevaning fikricha: “Terminallarni o‘rganishda fan va zamonaviy texnika taraqqiyotiga murojaat qilish kerak, atamalar lingvistik va lingvistik ta’sir ilmiy- texnikaviy jarayonlar natijasida shakllanadi,." Bunday vaziyatda atamalarning paydo bo‘lishining lingvistik omillariga alohida e’tibor beriladi. Qurilish atamalarini tahlil qilish ularni turli guruhlarga bo‘lish imkonini beradi. Xususan, qurilish jarayonidagi operatsiyalar, qurilish ishlarining tili, qurilish sohasidagi kalit so‘z va iboralardir. 60 Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika – Зарубежная лингвистика и лингводидактика – Foreign Linguistics and Linguodidactics Special Issue – 2 (2024) / ISSN 2181-3701 Ularning barchasi qurilish sanoati bilan bog‘liq nutq aloqasi jarayonida faol qo‘llaniladi. Globallashuv natijasida oʻzbek qurilish terminologiyasiga ingliz tillaridan qurilish ishlarida faol qoʻllaniladigan bir qancha ingliz atamalari kirib keldi. Ular orasida litsenziya, ya’ni ruxsatnoma, subsidiyalar, ya’ni korxonalar, muassasalarning yo‘qotishlari va xarajatlarini qoplash uchun davlat byudjetidan qaytarib olinmaslik sharti bilan beriladigan pul mablag‘lari; ratifikatsiya, ya’ni tomonidan tasdiqlangan xalqaro shartnomaning oliy organ tomonidan ma’qullanishi, shartnoma tuzuvchi davlatlar vakillari va boshqalar. Zamonaviy tuzilmaviy, matematik, tilshunoslik atamalar va ularning tavsiflovchilarini tashkil qilishda ikkita yondashuvni taklif etadi. Birinchi pozitsiya sintaktik ta’rifga, ya’ni matnning statistik va distributiv xususiyatlariga asoslanadi. Ikkinchi yondashuv semantikaga asoslangan tilshunoslik va boshqa semiotik fanlarning yo‘nalishi. Semantik modellashtirish jarayonida semantik belgilar (deskriptorlar)dan tashkil topgan semantik me’yorlar (boshqacha aytganda, tezauriyalar) o‘rtasida ma’noni umumlashtiruvchi munosabatlar yuzaga keladi. Shuni ta’kidlash kerakki, “tezaurus” tushunchasi nafaqat semantik standartni anglatadi; u kishining (shaxslarning) til va dunyo haqidagi bilimlari to‘plamidir. Bundan tashqari, tezaurus til birliklari o‘rtasidagi munosabatlar tizimi va muhim birliklarning tasnifi bo‘lgan maxsus lug‘atdir. Agar lug‘at alifbo tartibida tuzilgan bo‘lsa, tezaurus esa so‘z birliklarini semantik o‘xshashligiga ko‘ra tasniflaydi. Masalan: valyuta kursi; foyda/daromad darajasi ko‘rsatkichi; soliq to‘lovchi va hakozo. Bundan tashqari, tezauriyalar lingvistik va muhandislik-lingvistik muammolarni hal qilishda katta ahamiyatga ega. Shu bilan birga, tezaurus usuli qurilish sohasida axborot-qidiruv tizimlarini shakllantirishda, qurilishning boshqa sohalarida hujjatlarni tan olish jarayonida keng qo‘llaniladi. Paluanov fikricha, “tizimlilik terminologik birliklarning asosiy belgilaridan biri boʻlib, atamaning maʼlum bir terminologik tizimga mansubligi ularning oʻziga xos tizimli-funksional mohiyatining paydo boʻlishiga olib keladi.” Ushbu yondashuv bilan har qan