Лингвистический анализ перевода научно-популярного текста

Аннотация

Ключевые слова: В данной статье говорится об особенностях научные и популярные лингвистического анализа перевода научно-популярных тексты, текстов, инструментах, используемых для представления перевод, найденной в них информации, и выражении этих термины, познавательная инструментов в переводимом языке. информация, лингвистическая стилистика. 1 Basic doctoral student, Tashkent State University Uzbek Language and Literature named after Alisher Navoi. Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika – Зарубежная лингвистика и лингводидактика – Foreign Linguistics and Linguodidactics Special Issue – 1 (2024) / ISSN 2181-3701 XXI-asrda ilm-fanning ommaviyligi sezilarli darajada oshib bormoqda. Ilm-fan modaga aylanib bormoqda. Biroq, ilmiy uslub tili maxsus lug‘at va atamalar bilan to‘ldiriladi. Uning xususiyatlari orasida quruqlik, ajralish, tuzilish va umumiylik mavjud. Shuningdek, ilmiy matnlar ko‘pincha mushtariylardan o‘tilgan mavzu bo‘yicha ma’lum bilimga ega bo‘lishni talab qiladi. Bularning barchasi ilmiy matnlarni mutaxassis bo‘lmaganlar uchun qiyin va ba’zan hatto o‘tib bo‘lmaydigan to‘siqga aylanadi [2]. Ilmiy va badiiy uslublar chorrahasida joylashgan ilmiy-ommabop uslubdagi adabiyotning paydo bo‘lishi bilan fanga bo‘lgan talabning ortib borayotganligi qondirilmoqda. Bunday matnlar mutlaqo hamma uchun mavjud. Ilmiy-ommabop kitoblarni yozishda mualliflar akademik ilmiy uslubda matn yozishdan ko‘ra ko‘proq erkinlikka ega. Masalan, monografiyalar, maqolalar yoki dissertatsiyalar [1]. Ekspressiv ifoda vositalari ilmiy-ommabop matnlarni mushtariylarni yanada jozibador qiladi. Ilmiy- ommabop kitoblar mualliflari murakkab ilmiy tushuncha yoki hodisani oddiy so‘zlar bilan tushuntirish uchun ko‘pincha xayoliy va yorqin taqqoslashlarga murojaat qiladilar. Ilmiy-ommabop matnlarda kamroq maxsus lug‘at mavjud va atamalar ko‘pincha tushuntirishlarga ega. Ilmiy-ommabop adabiyotlarda hazil mavjudligini ham ta’kidlash joiz. Ironiya, hazillar va hamma uchun tanish bo‘lgan narsalarga havolalar mushtariylarni o‘z ichiga oladi, uning zerikishini oldini oladi, ilmiy ma’lumotlarni iste’mol qilish jarayonini hayajonli va sodda qiladi [3]. Bularning barchasi tufayli bugungi kunda ilmiy- ommabop adabiyotlar har yili bestsellerlar ro‘yxatiga kiradi va barcha kitob do‘konlarida butun javonlar ilmiy-ommabop kitoblarga bag‘ishlangan. Butun dunyodagi zamonaviy ilmiy-ommabop adabiyot taxminan bir xil uslubga amal qiladi. Ushbu uslub AQSh va Buyuk Britaniyada shakllangan. Ilmiy uslub lug‘at sohasida o‘ziga xos xususiyatlarga ega bo‘lib, uni boshqa uslublardan ajratib turadi. Shunisi e’tiborga loyiqki, bu xususiyat ingliz va o‘zbek tillarida ham ochilgan. Ommabop ilmiy uslub – bu taqdimotning qulayligi, hayajonliligi, soddaligi va ravshanligi bilan ajralib turadigan ilmiy funktsional uslubning variantidir. Ushbu kichik uslubning asosiy maqsadi ilmiy adabiyotlarni ommalashtirishdir. Ilmiy ommabop pastki uslub matnlari keng mushtariylar ommasiga mo‘ljallangan, chunki bu pastki uslub soddalashtirilgan taqdimot bilan tavsiflanadi. Bu, o‘z navbatida, mushtariylarning ma’lum bir sohada aniq bilimga ega bo‘lishlari shart emasligini ko‘rsatadi [2]. Leksik darajada biz ilmiy-ommabop subtil matnlarida tez-tez ishlatiladigan lug‘at va atamalarning mavjudligini topdik, ular izohlar, tushuntirishlar va qavs ichidagi ma’lumotlar yordamida tushuntiriladi. Masalan: Insomnia is a sleep disorder that affects as many as 35% of adults. It is marked by problems getting to sleep, staying asleep through the night, and sleeping as long as you would like into the morning [5]. Bunday holda, muallif uyqusizlik nimani anglatishini turli xil murakkab ilmiy atamalarsiz “foydali” tilda tushuntiradi. Halqali tutilish kengaytirilgan jumlada tushuntiriladi. Buni quyidagi jumlada payqashimiz mumkin: It is marked by problems getting to sleep. Ommaviy ilmiy substyle terminologiyasi mushtariylar uchun qulayroqdir. Bu ommabop ilmiy matnlarda tez-tez ishlatiladigan lug‘atning mavjudligi bilan bog‘liq, masalan, "getting to sleep", "staying asleep through the night". Ilmiy funktsional uslub ob’ektiv ma’lumotni etkazish uchun ishlatiladi, bu materialni shaxssiz taqdim etishga olib keladi. Sababi, ilmiy ishda asosiy narsa muallifning o‘zi va fikri emas, balki aytmoqchi bo‘lgan tushuncha va dalillardir. Muallifning fikrini bildiruvchi birinchi shaxs olmoshi sub’ekt sifatida ishlatilmasligi uchun ma’lum bir doiradagi ot yoki 702 Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika – Зарубежная лингвистика и лингводидактика – Foreign Linguistics and Linguodidactics Special Issue – 1 (2024) / ISSN 2181-3701 ikkinchi darajali nominatsiya vositalari qo‘llaniladi lingvostilistik tarjima jarayonida, ular shaxs va ko‘rsatish olmoshlari, bunday otga ishora qiluvchi qo‘shimchalar. Binobarin, ilmiy matnlarda shaxssiz konstruksiyalarni uchratish mumkin: It is estimated that 40% [3]; There’s also the question; It is marked by problems [5]. Ommaviy fan uslubi tasvirlangan hodisalar va faktlarga kirishni taklif qila