Interpretation and researchesШ. Саттаров2026
Необходимые условия для формирования коммуникативной компетентности при заикании
Surayyo KHOJABEKOV · June -/© in Science LLC. (Tashkent State Pedagogical University named after Nizami)
Зарубежная лингвистика и лингводидактика · 2 · 360-364 · 2024
Аннотация
Калит сўзлар: Ушбу мақолада дудуқланувчи болаларда коммуникатив нутқ, қобилиятни шакллантириш муаммоси ўрганилган. қобилият, Maқолада дудуқланувчи болаларнинг мулоқотга киришиш мулоқот, хусусиятлари, кўникмалари коррекциялашнинг асосий коммуникатив, талаффуз, усуллари ўрганилган. Шу билан бирга, дудуқланувчи одоб-ахлоқ, болаларнинг нутқ камчиликларини бартараф этишга оид мослашиш, тавсиялар берилган. артикуляция, 1 Basic Doctoral Student, Department of Speech Therapy, Tashkent State Pedagogical University named after Nizami. Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika – Зарубежная лингвистика и лингводидактика – Foreign Linguistics and Linguodidactics Special Issue – 1 (2024) / ISSN 2181-3701 дифференсация, поталогия, фонематик эшитув, фонематик идрок, нутқий эшитув. Необходимые условия для формирования коммуникативной компетентности при заикании АННОТАЦИЯ Ключевые слова: В данной статье рассматривается проблема развития речь, коммуникативных способностей у детей, страдающих способности, заиканием. Авторы анализируют основные методы общение, коррекции речевых особенностей и навыков у коммуникативность, произношение, заикающихся детей. Статья также включает описание манеры, подходов к устранению дефектов речи у таких детей. адаптация, артикуляция, дифференциация, патология, фонематический слух, фонематическое восприятие, речевой слух. “Компетенция” тушунчасининг киритилиши олим О.Хабермас номи билан боғлиқ бўлиб, у бу тушунчадан социологик атама ва оғзаки мулоқот контексти сифатида фойдаланади. “Компетенция” тушунчаси Америка когнитив психологиясида кенг қўлланилади. Ушбу тушунчага шахснинг ўзини ўзи англашини, унинг хулқ-атвори ва ўзини ўзи қадрлашини белгилайдиган ва шахснинг умумий хусусиятлари билан боғлиқ бўлган омил сифатида қаралади. Шахснинг коммуникатив компетенцияси таркибида мулоқот тажрибаси алоҳида ўрин тутади. Бир томондан, у ижтимоий бўлиб, маданиятнинг ички меъёрлари ва қадриятларини ўз ичига олади, бошқа томондан, у индивидуалдир, чунки у индивидуал мулоқот қобилиятлари ва инсон ҳаётидаги мулоқот билан боғлиқ психологик ҳодисаларга асосланади. Ушбу тажрибанинг динамик жиҳати – бу мулоқотда амалга ошириладиган, шахснинг ижтимоий ривожланишини таъминлайдиган социализация ва индивидуаллаштириш жараёнлари, шунингдек, унинг алоқа ҳолатига бўлган муносабати ва уларнинг ўзига хослиги. Шундай қилиб, коммуникатив компетенция инсоннинг ўзига тегишли ёъналишини ривожлантиришни ўз ичига олади – ўзининг психологик салоҳияти, шерикнинг потенциали, вазият, вазифа ва жамиятда шахсни муваффақиятли амалга оширишнинг зарур шартидир. Махсус адабиётларда “коммуникатив компетенция” тушунчаси ноаниқ талқин қилинишини ҳисобга олсак, профессор Л.А. Петровская томонидан ушбу контсепциянинг моҳияти нисбатан ани ёритилган. Коммуникатив компетенция – турли вазиятларда ёъналтириш усуллари, вербал ва новербал алоқа воситаларида равонлик ҳақидаги билим. 361 Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika – Зарубежная лингвистика и лингводидактика – Foreign Linguistics and Linguodidactics Special Issue – 1 (2024) / ISSN 2181-3701 Болалар нутқининг онтогенези бўйича ишлар бола нутқ фаоллигининг пайдо бўлиши ва такомиллашувида новербал компонентларнинг улкан аҳамиятини кўрсатади (П.К. Анохин, Л.И. Белякова, Л.С. Виготский, В.А. Гиляровский, Н.И. Жинкин, (А.В. Колов, В. Заицев). Р.Э. Левина, А.А. Леонтев, М.И. Лисина, А.Р. Лурия ва бошқалар). А.Н. Леонтиев нутқ фаолияти назариясининг турли муаммоларини кўриб чиқиб, экспрессив функцияда тилнинг эквиваленти турли паралингвистик конструкциялар, яъни экспрессив ҳаракатлар – мимика, имо- ишоралар эканлигини таъкидлайди. Унинг таъкидлашича, одатда нутқ хатти- ҳаракатларининг бу паралингвистик жиҳатлари асосан нутқий амалиёт жараёнида ўзлаштирилади. Дудуқланувчи шахслар ҳақида гапирганда, шуни таъкидлаш мумкинки, нутқдаги қийинчиликлар туфайли улар нутқ амалиётини сезиларли даражада чеклайдилар, шунинг учун уларнинг паралингвистик имкониятларининг ривожланиш даражаси паст бўлиши табиийдир. Бу бир қатор тадқиқотларда ҳам тасдиқланган (Л.3. Арутюнян, В.А. Ковшиков, Т.С. Когновитская, Э.В. Лаврова ва бошқалар). Новербал коммуникатив воситаларнинг ривожланмаганлиги овоз кучининг этарли эмаслиги ва унинг бўғилиши, нутқнинг тезлашиши, нафас олиш ва фонациянинг дискоординацияси, юз ифодаларининг инфантилизми ва ифодасиз позицияларда намоён бўлади. Адабиётларда болаликдан бошланадиган дудуқланишнинг иккита асосий: невротик ва неврозга ўхшаш шакли мавжуд. Нутқ онтогенезини, нутқ артикуляциясининг табиатини ва психолингвистик кўрсаткичларни ўрганиш натижаларини таққослаш дудуқланишнинг ушбу шаклларига эга бўлган болаларда сезиларли фарқни аниқлайди (Л.И. Белякова, Л.М. Крапивина, С.В. Леонова, И.Ф. Паволаки ва бошқалар). Анамнез маълумотларига кўра, дудуқланишнинг невротик шакли бўлган болаларда биринчи сўзлар 9–10 ойларда пайдо бўлади, луғат тез бойиб боради. Г.А. Волкова дудуқланишда нутқнинг коммуникатив функциясининг бузилиши нутқ дисонтогенези билан боғлиқлигини таъкидлайди. Муаллиф дисонтогенезнинг уч
Доказательный фрагмент
«Калит сўзлар: Ушбу мақолада дудуқланувчи болаларда коммуникатив нутқ, қобилиятни шакллантириш муаммоси ўрганилган.»
Образец извлечения
Демо-превьюКалит сўзлар: Ушбу мақолада дудуқланувчи болаларда коммуникатив нутқ, қобилиятни шакллантириш муаммоси ўрганилган. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.
- Цитирований
- 0
- Тип
- Журнал
- Страна
- Узбекистан
- Ключевые слова
- This is an open-access article under the Attribution 4.0 International, фонематическое восприятие, differentiation, поталогия, adaptation, pathology, талаффуз, дифференциация, фонематический слух, communicativeness, нутқ, речь, общение, pronunciation, phonemic hearing, манеры, речевой слух, communication, articulation, фонематик эшитув, speech, способности, мулоқот, phonemic perception, speech hearing, артикуляция, коммуникативность, қобилият, мослашиш, коммуникатив, дифференсация, фонематик идрок, нутқий эшитув, abilities, произношение, адаптация, патология, одоб-ахлоқ, manners
Смежные источники
Interpretation and researchesЗокиржонова Ф. Р., Туленова К. Ж2026
Медицина и инновацииМ Сабиров, О Скосырева +12021
Научные статьиM.H.Sayidova, S.U.Pulatova2025