Методика обучения навыкам правильного произношения на английском языке (на примере узбекских учащихся)

Аннотация

Ключевые слова: В статье освещается проблема интерференции в интерференция, произношении английского языка у узбекских студентов и понимание на слух, предлагаются пути ее улучшения. Цель исследования грамматическая заключается в предоставлении дополнительной интерференция, компетентность, информации о факторах, влияющих на процесс освоения звук, иностранного языка. Согласно мнению ученых, студенты артикуляция, способны преодолеть трудности с произношением даже в акцент. искусственной языковой среде с помощью специальных упражнений и методов, которые рассматриваются как необходимые. Ingliz tilini talaffuz qilishni oʻrgatish ingliz tilini oʻqitishning muhim jihati boʻlib, aniq talaffuz samarali muloqot kalitidir. Ingliz tili talaffuzini oʻzlashtirishda ikki xil usul mavjud. Birinchi usul intuitiv, ya’ni tilni his qilib oʻrganish. Ikkinchi usul tahliliy boʻlib, artikulyatsiya bilimiga asoslanadi. Talaffuzni oʻrgatish uchun an’anaviy ravishda qoʻllanilgan o‘usullar mavjud. Talaffuzni oʻrgatishning an’anaviy “eski” va samarali usuli “drilling” boʻlib, uning bir qancha sabablari bor. Bu oʻquvchilar va oʻqituvchilar uchun hissiy xavfsizlikni ta’minlaydi. Mashgʻulotlarni bajarish nisbatan oson, ular koʻp hollarda oʻquv materialini oʻzlashtirishning natijasini kafolatlaydi. Ingliz alifbosida 26 ta harf va 44 ta tovush mavjud. Agar ba’zi tillarda har bir harf faqat bitta tovushni bildirsa, ingliz tilida bitta harf toʻrttagacha, ba’zi hollarda esa yettitagacha tovushni bildirishi mumkin. Shu sababli “Biz “Liverpul” deb yozamiz, lekin “Manchester” deb oʻqiymiz” inglizlarning sevimli iborasi:o‘. Bundan tashqari, artikulyatsiya (til, lablar, og‘izning harakati) rus tilidan sezilarli darajada farq qiladi. Rus tiliga o‘xshash tovushlar mavjud, ammo ularni talaffuz qilishda artikulyatsiya organlari boshqacha ishlaydi. Agar siz aksentingizdan xalos bo‘lishni istasangiz yoki hech bo‘lmaganda ingliz tilida gapirishga yaqinlashmoqchi bo‘lsangiz, barcha farqlarni hisobga olish kerak. Ingliz tilini o‘rganayotgan o‘zbeklar ona tilida mavjud bo‘lmagan tovushlarni talaffuz qilishda birmuncha qiyinchiliklarga duch kelishadi, masalan : /s/ va /z/ tovushlarini adashtirib yuborishadi. O‘quvchilar /z/ tovushi o‘rniga /s/ deb talaffuz qiladilar, shuning uchun “peas” so‘zi “peace” deb talaffuz qilinadi. Natijada, ma’no ham o‘zgaradi. Ayrim undoshlar esa yoziladi, lekin talaffuz qilinmaydi. Tilshunos olim A. Abduazizovning nazariy fonetika, ingliz va o‘zbek tilidagi unlilar, undoshlar va so‘z urg‘usining qiyosiy tipologiyasi asarlaridan foydalanib, o‘zbek ingliz tilini o‘rganuvchilarda uchraydigan talaffuz muammolarini o‘rgandik. Undosh tovushlar muammosi. Agar undosh tovushlar jadvaliga nazar tashlasak, ayrim undosh tovushlarning soni va artikulyatsiyasidagi farqlarni topamiz. Ingliz tilidagi baʼzi undosh tovushlar, masalan, [th], [ð], [w] oʻzbek tilida topilmaydi. Shuning uchun ular bu undosh tovushlarni artikulyatsiyasi tufayli talaffuz qilishda muammolarga duch kelishadi. Bu tovushlarni farqlash o‘zbek o‘quvchilari uchun juda qiyin. Spikerlar 105 Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika – Зарубежная лингвистика и лингводидактика – Foreign Linguistics and Linguodidactics Issue – 2 № 3 (2024) / ISSN 2181-3701 ko‘pincha “thank” kabi so‘zda ovozsiz frikativ [th] o‘rniga qattiq ovozsiz to‘xtash [t] yaratadilar. O‘zbek tilidek [t] tovushini aytadilar, chunki boshlang‘ich darajadagi o‘quvchilarda “th” harfi kuchli aspiratsiyalangan [t] bilan birlashtiriladi. Ingliz tilini boshlang‘ich darajada o‘rganuvchilar odatda [ð] tovushlari uchun [d] yoki [z] ni ishlab chiqaradilar, shuning uchun “than” so‘zi [dæn] yoki [zæn] kabi eshitilishi mumkin. Menyuk (1968) ga ko‘ra, dental frikativlar [th] va [ð] ona tilida so‘zlashuvchilar o‘z tillarini o‘zlashtirganlarida tushunadigan oxirgi tovushlardir va bu tovushlar ingliz tilini o‘rganuvchilar tomonidan eng tez-tez almashtiriladigan tovushlardir. Bundan tashqari, oʻzbek tilidagi [t] va [d] undoshlari alveolyar va apikal boʻgʻiniga ega ingliz [t], [d] undoshlariga qaraganda dental va dorsal boʻlib, frontal holatda boʻgʻinlanadi. Oʻzbek [s], [z], [sh], [j] ingliz tilidagi [s], [z], [ʃ], [ʒ] ga qaraganda ogʻiz boʻshligʻining frontal holatida ishlab chiqarilishi mumkin. Bu tovushlarning artikulyatsiyasini o‘zlashtirish uchun o‘zbek o‘quvchilaridan ko‘p vaqt va kuch talab etiladi. Ingliz [l] fonemasiga kelsak, u ikkita allofonga ega: “aniq” va “qorong‘i” ularning farqi oldingi ikkinchi darajali (aniq) va orqa ikkilamchi fokusli (qorong‘i) talaffuzga asoslangan. Tilning gorizontal harakatiga koʻra, ingliz tilidagi unlilar old, old orqaga, aralash va orqaga oldinga va orqaga boʻlishi mumkin, oʻzbek unlilari esa toʻliq old va orqa. Bu shuni anglatadiki, ular unlilarni farqlash va talaffuz qilishda qiyinchiliklarga duch kelishadi: [i], [ə], [ɜ:], [u], [ʌ]. [Live-leave] [sit-seat] [fit-feet] [hit-heat] kabi so‘zlarni talaffuz qilishda qiyinchiliklarga duch kelishadi. Ingliz va oʻzbek unlilarining sifat xususiyatlarini