Творческие навыки и инструменты кастомизации в произведении «Минувшие дни» Абдуллы Кадири

Аннотация

Ключевые слова: В развитии современного языкознания особое внимание общество, уделяется изучению языкового сознания и мышления культура, носителя языка, учитывая такие факторы, как социальная социальная среда, среда и национальная культура. В конце XX века широкое языкознание, мышление, распространение антропоцентрического подхода этнолингвистика, способствовало формированию таких лингвистических сознание. направлений, как когнитивная лингвистика, психолингвистика, лингвокультурология, социолингвистика, прагмалингвистика и этнолингвистика. Сегодня интеграция лингвистики с другими научными областями стала одним из ключевых факторов её развития. Особое внимание в исследованиях уделяется вопросам взаимодействия языка, общества и культуры. Tilshunoslikda birinchilardan bo‘lib V. Gumboldt til va madaniyatning o‘zaro ta’siri muammosini hal qilishga urindi. So‘nggi ikki asr davomida ilmiy jamoatchilik ushbu olim tomonidan ilgari surilgan olamning universal tasviri haqida gapirish kerakmi yoki har bir millat voqelikni idrok etishi va uning tildagi in’ikosini turlicha ifodalaydimi, degan masala xususida bahs yuritadi. V. Gumboldtning fikriga ko‘ra, “har qanday tilga murojaat qilib, milliy xarakter haqida xulosa qilish mumkin” [1]. A.A. Potebnya, E. Sepir, Uorf kabi olimlarning gipotezalari V. Gumboldt g‘oyasining rivojlanishiga turtki bo‘ldi. Xorijiy va rus tilshunoslari, N.L. Shamne, M. Bucholtz, M. Rijkens, C. White, P. Zima, Ye.M. Vereщagin, S.G. Ter-Minasova, L.V. Bazarova, V.G. Kostomarov, N.A. Krasavskiy, M.V. Milovanova va boshqalar, aynan, lisoniy birliklar ma’nosining lingvokulturologik xususiyatlarini o‘rganishga e’tibor qaratdilar. O‘zbek tilshunosligida M.Mirtojiyev, N. Mahmudovning hammualliflikdagi “Til va madaniyat” kitobida birinchi marta tilning etnomadaniy xususiyatlari tadqiq etilgan [2] bo‘lsa, bugungi kunda zamonaviy metodologik tamoyillar asosida til hodisalari va til birliklarining lingvokulturologik jihatlarini tadqiq qilish muhim yo‘nalishlardan biriga aylandi va bu borada qator tadqiqotlar olib borilmoqda [3] V.A. Maslova til va madaniyat o‘rtasidagi munosabatlarni quyidagicha tavsiflaydi: Til – madaniyat uzvi deb ayta olamiz, chunki: 1) ota-bobolarimizdan qolgan madaniyatning ajralmas qismi; 2) madaniyatni o‘zlashtirishda asosiy vosita; 3) til madaniy tarkibdagi barcha hodisalarning eng muhimidir, chunki agar biz madaniyatning mohiyati – ilm-fan, din, adabiyotni tushunishni istasak, bu hodisalarni tilda shakllangan kodlar deb hisoblashimiz kerak, chunki eng yaxshi ishlab chiqilgan model tabiiy tilda aks etadi. Shuning uchun madaniyatni konseptual anglash faqat tabiiy til orqali yuzaga kelishi mumkin [4]. Muayyan xalqning ijtimoiy hayoti va turmush tarzi, ilmiy va mehnat faoliyati, madaniy saviyasi, etnik jihatlarini o‘rganishda shu xalq tilidagi til birliklarini, xususan, lug‘at qatlamini chuqur tahlil qilish katta ahamiyatga ega. 15 Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika – Зарубежная лингвистика и лингводидактика – Foreign Linguistics and Linguodidactics Issue – 2 № 3 (2024) / ISSN 2181-3701 Lingvokulturologiya madaniyatshunoslik va tilshunoslik oralig‘idagi fan bo‘lib, til birliklarida madaniyatning aks etishini o‘rganadi. M.R. Galiyeva “O‘zbek lingvomadaniyatida diniy dunyo tasvirining verballashuvi” maqolasida Lingvokulturologiya vazifasini quyidagilarni o‘rganishda deb hisoblaydi: 1) madaniyatning aks etishida tilning rolini aniqlash; 2) har bir tilning milliy-madaniy o‘ziga xosligini ochib berish; 3) milliy-madaniy bo‘yoqdor til birliklarini aniqlash va tahlil etish; 4) madaniy konseptlarning tildagi verballashuv usullarini aniqlash. [5]. Til milliy madaniyat va ijtimoiy voqelikni o‘zida aks ettiruvchi vosita sifatida inson ongida olam manzarasi to‘g‘risidagi tasavvurlarni, shuningdek, muayyan xalq mentalitetidagi barcha o‘zgarishlarni aks ettirar ekan, jamiyat tomonidan uzoq yillar davomida qabul qilinadigan rasm-rusumlar, an’ana va odatlar, hayot tarziga oid turli tushuncha va qarashlardan tortib, qardoshlik aloqalari, milliy turmush tarziga xos narsa- buyum, kiyim-kechak va hokazolar orqali o‘z ifodasini topgan milliy-madaniy o‘ziga xoslik inson hayoti va uning barcha rang-barangliklarini o‘zida namoyon etadi. Madaniy-etnografik xususiyatlar, turli millatlarning o‘ziga xosligi, ekologik sharoitlarning har xilligi, jamiyat a’zolarining ijtimoiy jihatdan farqlanishi so‘zlarning ifoda ma’nolari turlicha shakllanishiga olib keladi. Shu jihatdan lingvokulturologiya falsafa, aksiologiya va xalqning milliy-madaniy mentaliteti bilan o‘zaro bog‘liq bo‘lib, jumladan, uy-ro‘zg‘or buyumlari mikromaydoni ham muayyan tillar lisoniy olamining an’anaviy qadriyatlari va o‘ziga xos milliy-madaniy xususiyatlarini ma’lum darajada ochib beruvchi leksemalardir. Zamonaviy tilshunoslik uchun nomlarning kelib chiqishi, predmetlar va tushunchalarning so‘z orqali ifodalanishi va ularning milliy madaniyat bilan aloqasi kabi masalalar keyingi o‘n yilliklarda juda dolzarb sanala boshladi. Ma’lumki, til – doimi