Проявление вежливости как этнокультурной коммуникативной категории в английском языке

Аннотация

Ключевые слова: В данной статье вежливость рассматривается как культура, этнокультурная коммуникативная категория. Речевой акт, индивидуализм, направленный на достижение конкретных неимпозитивность, коммуникативных целей, используется как стратегический коммуникативный процесс, инструмент для решения общих коммуникативных задач. вежливость, Успех и эффективность межкультурного сотрудничества говорящий, зависят не только от знания языка, но и от понимания слушатель, культуры, традиций, ценностей и обычаев народа. Эта статья личные предложения. подчеркивает, что глубокое понимание мировоззрения носителей других языков также является ключевым фактором успешной межкультурной коммуникации. Xushmuomalalik madaniyatning universal va о‘ziga xos kategoriyasidir. U kommunikativ ong toifasini ifodalaydi va milliy mentalitetning aksidir. Bu odamlarning kommunikativ xatti-harakatlarini tartibga soluvchi tizimni tashkil etuvchi omil sifatida namoyon bо‘ladi. Biz olib borayotgan tadqiqotda Braun va Levinsonning asl xushmuomalalik nazariyasida ifodalangan mavjud tushunchalarni kо‘rib [7, B. 316] chiqamiz. I. Gofman tomonidan taklif etilgan “yuz” tushunchasi, shuningdek G.P. Graysning “kooperatsiya prinsipi” Braun va Levinsonning xushmuomalalik nazariyasi uchun asos bо‘ldi. “Yuz” har bir insonning ikkita asosiy ehtiyojlarini bildiradi: 1) boshqa odamdan ma’qullanish, boshqacha qilib aytganda, ijobiy taassurot qoldirish (ijobiy shaxs); 2) shaxsiy makonga boshqalarning aralashuvini oldini olish, harakat erkinligiga ega bо‘lish istagi (salbiy shaxs). “Yuz” yo‘qolishi, saqlanishi yoki yaxshilanishi mumkin bo‘lgan va doimiy ravishda shug‘ullanishi kerak bo‘lgan hissiy jihatdan bog‘langan narsani anglatadi. [7, B. 54]. Har qanday nutq aktida aloqa ishtirokchilari bir-birlarining yuzlarini saqlab qolishdan manfaatdor bo‘lishadi, boshqacha qilib aytganda, ma’lum bir jamiyatda mavjud bо‘lgan о‘zaro ta’sir yoki me’yorlarga emas, balki ishtirokchilarning xohish-istaklariga e’tibor berishga imkon beradi. Shu maqsadda mualliflar kommunikativ strategiyalarning butun tizimidan foydalanadilar va ijobiy xushmuomalalik (ijobiy siyosat) va salbiy xushmuomalalik (salbiy siyosat) yoki yaqinlashish va xushmuomalalik kabi tushunchalarni kiritadilar [3, B. 512]. Braun va Levinsonning xushmuomalalik nazariyasi shundan kelib chiqadiki, kо‘plab nutq harakatlari tabiatan “xavfli”. Ular (sо‘rovlar, buyruqlar) ma’lum bir tahdidni о‘z ichiga oladi, ya’ni harakat erkinligiga tо‘sqinlik qiladi, tanlovdan mahrum qiladi (bu buyruqlar misolida ayniqsa aniq kо‘rinadi). Boshqa nutq harakatlari (kelishmovchilik) suhbatdoshning qarashlari, nuqtai nazari bilan rozi bо‘lmagan taqdirda uning ijobiy о‘zini о‘zi qadrlashiga tahdid soladi. Braun va Levinson [7, B. 65-67] ikkita asosiy parametrga muvofiq xavfli nutq harakatlarini (keyingi о‘rinlarda XNH deb yuritiladi) aniqladilar: 1) kimning yuzi xavf ostida (ma’ruzachi yoki qabul qiluvchi) va 2) qaysi shaxs xavf ostida (ijobiy yoki salbiy). Qabul qiluvchining ijobiy shaxsiga tahdid soluvchi aktlarga ma’ruzachi qabul qiluvchining ijobiy shaxsiga yoki uning shaxsiy qiyofasiga 230 Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika – Зарубежная лингвистика и лингводидактика – Foreign Linguistics and Linguodidactics Issue – 2 № 2 (2024) / ISSN 2181-3701 (masalan, shikoyatlar, tanqidlar, ayblovlar, taqiqlangan mavzular haqida gapirish, nutqning uzilishi) noroziligini kо‘rsatadigan nutq aktlari kiradi. So‘zlovchining ijobiy yuziga nisbatan XNH misollari kechirim sо‘rash, minnatdorchilikni о‘z ichiga oladi [4, B. 34]. Umuman olganda, “xushmuomalalik” tushunchasi aloqa ishtirokchilari о‘zlarini qulay his qilishlariga imkon beradigan aloqa strategiyalarini “о‘z joylarida” qо‘llashlarini anglatadi. Xushmuomalalik – bu aloqa jarayonida ma’lum strategiyalardan foydalanish qobiliyatidir. Xushmuomalalikning kо‘p qirraliligi haqidagi munozara og‘zaki muloqotning me’yoriyligi va qiymat modellarining madaniy farqlanishiga asoslanadi. Xushmuomalalik bir vaqtning о‘zida barcha madaniyatlarga xos bо‘lgan universal kategoriya vazifasini bajaradi, ammo madaniy va vaqt jihatidan u о‘zgaruvchan. U turli xalqlar vakillari va ularning madaniyatlarida mavjud bо‘lgan, о‘zlarining milliy tillarida kommunikativ jarayonga mos keladigan qiymat dominantlari tomonidan dunyoni idrok etish xususiyatlariga tayanadi [4, B. 44]. Turli tillarda nutq harakatlarining amalga oshirilishini taqqoslash ilmiy hamjamiyatda tildan foydalanishning funksional prinsiplari universal pragmatik prinsiplar bо‘lib, ulardan foydalanish madaniy jihatdan о‘ziga xosmi [5, B. 210] yoki ular har bir alohida tilning madaniy etnosining [18, B. 145–178] konseptualizatsiyasidan kelib chiqadimi degan kо‘plab qarama-qarshi fikrlarni keltirib chiqaradi. Polsha va ingliz tillari о‘rtasidagi farqlarni о‘rganish jarayonida A. Vejbitskaya ularning asosini madaniy me’yorlar va madaniy etnik guruh tashkil etadi degan xulosaga keldi: muammo xushmuomalalikni ifoda etishning turli usullarida emas, balki turl