Вопросы взаимного сотрудничества в области уголовного судопроизводства

Аннотация

Ключевые слова: В статье обосновываются приоритетные задачи уголовный процесс, государственной политики по борьбе с преступностью в международное правовой системе нашей страны, тенденции развития сотрудничество, современной преступности, необходимость создания международный договор, суд, эффективных механизмов международного сотрудничества в следственные органы, сфере уголовного процесса. Также был проведен иностранные государства, сравнительный анализ российского опыта по вопросу отмывание денег, возрастающей значимости международного сотрудничества предметы, в расследовании, рассмотрении и разрешении уголовных дел. документы, гражданин, Кроме того, были выдвинуты предложения и рекомендации уголовная по вопросу применения норм международных договоров при ответственность, осуществлении международного сотрудничества в сфере дознание, уголовного судопроизводства, дальнейшего расширения суды, регулирования взаимодействия судебных и следственных прокурор, следователь, органов с органами прокуратуры. соответствующие органы дознания. компетентные органы иностранных государств в уголовном судопроизводстве. Jinoiy sud ishlarini yuritish sohasidagi o‘zaro hamkorlik, xalqaro huquqiy tizimning muhim qismi bo‘lib, jinoyatchilikka qarshi kurashishda global miqyosda adolatni ta’minlashga qaratilgan. Bugungi kunda, milliy va xalqaro sud tizimlari o‘rtasidagi hamkorlikning kuchayishi, har bir davlatning qonun ustuvorligini ta’minlashga, jinoiy ishlarni samarali ravishda hal qilishga va xalqaro jinoyatchilikka qarshi kurashishga yordam beradi. O‘zbekiston Respublikasining qonunchiligi va amaliyoti ham, shu jumladan, xalqaro huquq normalari, sud tizimlarining o‘zaro hamkorliklarini mustahkamlashga qaratilgan. Xalqaro hamkorlikning asosiy maqsadi – jinoyatchilikka qarshi kurashish, jinoyatlarni tergov qilish, dalillarni to‘plash va adolatli sudlovni ta’minlashdir. Bunday hamkorlik, sudyalar, prokurorlar va boshqa huquqni muhofaza qiluvchi organlar o‘rtasidagi axborot almashinuvi va koordinatsiyaga yordam beradi. Shu bilan birga, o‘zaro hamkorlik jinoyatlarni tez va samarali aniqlash, sud qarorlarining to‘g‘ri chiqishini ta’minlash uchun zarur shart-sharoitlar yaratadi. Mamlakatimiz huquq tizimida jinoyatchilikka qarshi kurash bo‘yicha davlat siyosatining aks etishi zamonaviy davlatning himoya funksiyasini samarali amalga oshirishning muhim shartlaridan biridir. Umuman jinoyatchilikka qarshi kurashda, 79 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Issue – 6 № 1 (2025) / ISSN 2181-1415 xususan, jinoyat ishlarini tergov qilish, ko‘rib chiqish va hal etishda xalqaro hamkorlikning ortib borayotgan ahamiyati muhim hisoblanadi. O‘zbekistonning xalqaro maydonda faol ishtirok etishi, xalqaro huquqning to‘liq subyekti sifatida tan olinishi va mamlakatning jinoyatchilikka qarshi kurashish bo‘yicha xalqaro tashkilotlarga a’zo bo‘lishi sud organlari, prokurorlar va tergovchilarning xorijiy davlatlardagi tegishli muassasalar bilan hamkorlik qilishini talab qiladi. Hozirgi kunda jinoyatchilikning xavfli va og‘ir turlari ko‘paymoqda, ularning ko‘plari transchegaraviy va transmilliy xususiyatga ega. Xalqaro jinoyat huquqida ikki xil jinoyat turi mavjud: xalqaro va transchegaraviy. Xalqaro jinoyatlar – bu xalqaro huquq tomonidan belgilangan jinoiy harakatlar bo‘lib, ularga genotsid, tinchlikka qarshi jinoyatlar, xalqaro gumanitar huquqning buzilishi bilan bog‘liq og‘ir jinoyatlar kiradi. Transchegaraviy jinoyatlar esa umumjinoiy jinoyatlar bo‘lib, ular bir necha davlatlarning chegarasini kesib o‘tadi. Hozirda jinoyatchilikka qarshi kurashda xalqaro hamkorlikning bir qator yo‘nalishlari mavjud bo‘lib, ular jinoyatlarning oldini olish, ularga qarshi kurashish va huquqbuzarlar bilan muomala qilishda ikki tomonlama, mintaqaviy va universal darajada amalga oshirilmoqda. Bunday hamkorlik o‘zaro huquqiy yordamni ta’minlaydigan shartnomalar asosida amalga oshirilishi mumkin. O‘zbekiston bir qator xalqaro shartnomalar va konvensiyalarning ishtirokchisi hisoblanadi. Jumladan, “Terrorizmga qarshi kurash to‘g‘risida”gi BMT konvensiyasi, “Jinoyatchilik va narkotik moddalar bo‘yicha BMT konvensiyasi”, “Korrupsiyaga qarshi BMT konvensiyasi” kabi hujjatlar xalqaro hamkorlikning mustahkam asosini tashkil etadi. Shuningdek, O‘zbekiston MDH doirasida huquqiy yordam ko‘rsatish bo‘yicha Minsk va Kishinyov konvensiyalarini ratifikatsiya qilgan. Ushbu hujjatlar jinoyatchilarni ekstraditsiya qilish va jinoiy ishlar bo‘yicha ma’lumot almashish tartibini belgilaydi. Masalan, MDH davlatlari rahbarlari tomonidan 1993-yil 22-yanvarda Minskda imzolangan “Fuqarolik, oilaviy va jinoyat ishlari bo‘yicha huquqiy yordam ko‘rsatish va huquqiy munosabatlar” konvensiyasi yoki O‘zbekiston va Turkiya o‘rtasida 1994-yil 23-iyunda imzolangan “Fuqarolik, iqtisodiy va jinoyat ishlari bo‘yicha huquqiy yordam” shartnomasi bunday hamkorlikning misollaridir. Shuningdek, 2004-yil 27-aprelda Kishinyovda MDH davlatlari tomonidan «Fuqarolik, oilaviy va jinoyat ishlar