Использование результатов оперативно-розыскной деятельности при возбуждении уголовного дела

Аннотация

Калит сўзлар: Мазкур мақолада жиноят ишини қўзғатишда тезкор- жиноят процесси, қидирув фаолияти натижаларидан фойдаланишнинг ўзига тезкор-қидирув фаолияти, хос жиҳатлари таҳлил қилинган. Энг муҳими жиноят ишини исботлаш, қўзғатиш асослари ва сабаблари, жиноят ишини қўзғатиш далиллар, натижалар, ёки рад этиш масалаларига эътибор қаратилган. Ушбу асос, мақолада миллий ва хорижий қонунчилик билан бирга, сабаб ва қўзғатиш, олимларнинг фикрлари ҳам таҳлил қилинган. ўзаро боҳлиғлиги, жиноят иши, инсон ҳуқуқ ва эркинликлари. 1 Doctor of Philosophy in Law, Supreme School of Judges with the Supreme Judicial Council of the Republic of Uzbekistan. Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Issue – 6 № 1 (2025) / ISSN 2181-1415 Использование результатов оперативно-розыскной деятельности при возбуждении уголовного дела АННОТАЦИЯ Ключевые слова: В данной статье проанализированы особенности уголовный процесс, использования результатов оперативно-розыскной оперативно-розыскная деятельности при возбуждении уголовного дела. Особое деятельность, внимание уделено основаниям и поводам для возбуждения доказывание, доказательства, уголовного дела, вопросам возбуждения или отказа результаты, в возбуждении уголовного дела. В данной статье наряду основание, с национальным и зарубежным законодательством повод и возбуждение, проанализированы мнения ученых. взаимосвязь, уголовное дело, права и свободы человека. Жиноятни аниқлаш жиноят ишини қўзғатиш учун асослардан бири ҳисобланади. Тезкор-қидирув тадбир жараёнида қилмишни жиноят сифатида расмий рўйхатдан ўтказиш ва тергов ўтказиш тўғрисидаги процессуал қарор қабул қилиш учун шароит ва замин яратилади. “Тезкор-қидирув фаолияти тўғрисида”ги Қонунга мувофиқ, тезкор-қидирув фаолияти натижалари жиноят ишини қўзғатишга асос ва сабаб бўлиши мумкин. Жиноят ишини қўзғатиш асослари ва сабаблари қонунда назарда тутилган бўлиб, жиноят ишини қўзғатиш сабабларини қонунда назарда тутилган маълумот манбалари деб тушуниш лозим, жиноят ишини қўзғатиш ёки рад этиш масаласини ҳал қилиш мажбурияти жиноят содир этиш (ёки содир этишга тайёргарлик кўриш) аломатлари тўғрисида манбада мавжуд бўлган дастлабки маълумотларни текшириш бўйича суриштирув органи, терговчи ёки прокурор ваколатига юклатилган. Жиноят ишини қўзғатишнинг сабаблари суриштирув органи, терговчи, прокурор, суд ва судья томонидан олинган (жиноят содир этиш ёки содир этишга тайёргарлик кўриш) белгилари тўғрисида дастлабки маълумот манбасидир, шу жумладан тезкор-қидирув фаолияти натижалари бўлиши мумкин. Хусусан, жиноят-процессуал кодексининг 322- моддасида жиноят ишини қўзғатиш учун асос ва сабаб сифатида ҳар қандай манбадан олинган маълумотлар бўлиши мумкинлиги белгилаб қўйилган (шахсларнинг аризалари, жиноят содир этилганлигини кўрсатувчи маълумотлар ва изларни суриштирувчи, терговчи, прокурор, шунингдек терговга қадар текширувни амалга оширувчи органнинг бевосита ўзи аниқлаши). Бундай манбаларга, ноошкора шахслардан олинган хабарлар (жиноят содир этишга тайёргарлик кўрилаётган, содир этилаётган ва содир этилган жиноятлар ҳақида) ҳам бўлиши мумкин. Шу муносабат билан, жиноят ишини қўзғатиш сабаби тегишли маълумотларни олган шахс томонидан тузилган жиноят белгиларини аниқлаш тўғрисидаги билдиргиси ҳисобланиши мумкин. Тегишли шаклда тузилган жиноят тўғрисидаги маълумотлар жуда хилма-хил бўлиши мумкин, аммо улар конкрет ва маълум бир манбадан олиниши керак. Шу муносабат билан, жиноят белгиларининг мавжудлигини тасдиқловчи ва тегишли шаклда ҳужжатлаштирилган ҳамда ваколатли мансабдор шахс томонидан берилган билдирги, жиноят ишини қўзғатишга қонуний сабаб бўлишига хизмат қилиши мумкин. 2 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Issue – 6 № 1 (2025) / ISSN 2181-1415 Тезкор-қидирув фаолияти натижалари бўйича жиноят иши қўзғатилишининг сабаби сифатида билдирги дастлабки маълумотни олиш пайтида ва маълумот етарли бўлмаганда тузилмаслиги лозим. Бунинг сабаби, тезкор-қидирув фаолиятини амалга ошириш натижасида олинган ёки содир этилаётган жиноят тўғрисидаги маълумотларнинг процессуал равишда аниқланмаган маълумот манбаига эгалиги (ариза берувчининг ёки айбини бўйнига олиш ҳақидаги арз йўқлиги) билан боғлиқдир, дастлаб, унинг латентлигини ҳисобга олган ҳолда, ижтимоий хавфли ҳаракатлар ва аниқ жиноят аломатлари мавжудлигини кўрсатувчи фактлар бўлмаслиги мумкин. Шу муносабат билан билдиргида кўрсатилишидан олдин, олинган дастлабки маълумотларнинг текширилиши ва баҳоланиши лозим саналади. Демак, мансабдор шахс томонидан олинган ижтимоий хавфли қилмишни кўрсатувчи тезкор маълумотлар, унинг мазмуни жиноят ишини қўзғатиш учун ишонч ҳосил қилиши лозимдир. Жиноят таркибини белгилашга имкон берадиган фактларни йиғиш, текширишни ва баҳолаш бўйича комплекс ҳаракатларни амалга оширишни назарда тутади. Албатта, қонун чиқарувчи жиноят ишини қўзғатиш учун асос мавжуд бўлишини кўрсатган. Жиноят ишини қўзғатиш учун асос тезкор-қидирув фаолияти натижалари сифати ва комплекс ҳаракатлари ҳисобланади. Жиноят ишини