Трудовые отношения государственных гражданских служащих в Узбекистане как правовой институт: сравнительно-правовой анализ

Аннотация

Калит сўзлар: Мақолада Ўзбекистон Республикасининг 2022 йилда давлат фуқаролик қабул қилинган “Давлат фуқаролик хизмати тўғрисида”ги хизмати, Қонунининг 30 ва 33-моддалари доирасида давлат сиёсий лавозимлар, фуқаролик хизматчиларининг меҳнат муносабатларига меҳнат шартномаси, хизмат муносабатлари, оид ўзига хос жиҳатлар таҳлил қилинган. Хусусан, давлат қонунчилик, фуқаролик хизмати лавозимларининг сиёсий гуруҳига қиёсий таҳлил, кирувчи хизматчилар билан меҳнат шартномаси халқаро стандартлар. тузилмаслиги сабаблари, бундаги ҳуқуқий асослар ва уларнинг амалий аҳамияти ўрганилган. Шу билан бирга, 1 PhD student, Academy of Public Administration under the President of the Republic of Uzbekistan. E-mail: i.mukhlisa57@gmail.com Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Issue – 5 № 6 (2024) / ISSN 2181-1415 давлат фуқаролик хизматини меҳнат шартномаси асосида амалга ошириш мазмунидаги ҳуқуқий таклифлар кўриб чиқилган. Мақолада қиёсий-ҳуқуқий метод орқали Европа Иттифоқи, АҚШ ва бошқа давлатлар амалиёти таҳлил қилинган бўлиб, Ўзбекистон меҳнат қонунчилигини халқаро стандартларга мослаштириш бўйича таклифлар ишлаб чиқишга йўналтирилган. Трудовые отношения государственных гражданских служащих в Узбекистане как правовой институт: сравнительно-правовой анализ АННОТАЦИЯ Ключевые слова: В статье анализируются особенности трудовых государственная служба, отношений в государственной гражданской службе политические должности, Узбекистана на основе статей 30 и 33 Закона трудовой договор, «О государственной гражданской службе», принятого служебные отношения, законодательство, в 2022 году. Рассматриваются правовые и практические сравнительный анализ, основания отказа от заключения трудовых договоров с международные государственными служащими, занимающими стандарты. политические должности, а также изучаются предложения о прохождении государственной службы на основе трудового договора. В работе проведен сравнительный правовой анализ практик Европейского Союза, США и других стран для выработки рекомендаций по гармонизации трудового законодательства Узбекистана с международными стандартами. Выводы статьи направлены на совершенствование нормативной базы государственной службы и решение ключевых практических вопросов. КИРИШ Давлат фуқаролик хизмати ҳар қандай давлат бошқарув тизимининг асосий устунларидан бири ҳисобланади. Бу тизим орқали давлат органлари жамоат манфаатларини ҳимоя қилиш, қонун устуворлигини таъминлаш ва давлат сиёсатини амалда самарали татбиқ этиш имкониятига эга бўлади. Давлат хизматчилари, ўз навбатида, давлат ва жамият ўртасидаги боғловчи пойдевор вазифасини бажаради. Шу сабабли, давлат фуқаролик хизматчилари билан боғлиқ меҳнат муносабатларини ҳуқуқий тартибга солиш нафақат ушбу соҳанинг самарадорлиги, балки давлат бошқарувининг умумий барқарорлиги учун ҳам ҳал қилувчи аҳамиятга эга. Ўзбекистон Республикасида 2022 йилда қабул қилинган “Давлат фуқаролик хизмати тўғрисида”ги қонуни [1] давлат хизматини янада тартибли ва самарали ташкил этиш йўлидаги муҳим ҳуқуқий ҳужжатлардан бири бўлди. Ушбу қонуннинг 30 ва 33-моддаларидаги муҳим нормалар давлат фуқаролик хизмати лавозимларининг сиёсий гуруҳига кирувчи хизматчилар билан меҳнат шартномаси тузмаслик ва бошқа лавозимлар учун меҳнат шартномаси асосида 449 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Issue – 5 № 6 (2024) / ISSN 2181-1415 хизматни ташкил этиш каби ўзгаришларни жорий этди. Бундай ёндашувлар давлат бошқарувининг демократик ва институционал тамойилларини мустаҳкамлашга қаратилган бўлиб, давлат хизматини профессионал- лаштиришнинг замонавий механизмини шакллантиришда муҳим аҳамиятга эга. Мазкур мақолада давлат фуқаролик хизматида меҳнат муносабатларини ҳуқуқий асослар нуқтаи назаридан чуқур таҳлил қилишга алоҳида эътибор қаратилган. Тадқиқотнинг асосий мақсади давлат хизматчилари билан меҳнат шартномаларига оид нормаларнинг ўзига хос жиҳатларини, хусусан, сиёсий лавозимларга меҳнат шартномаси тузмаслик амалиётининг ҳуқуқий асосларини тушунтиришдан иборат. Шунингдек, меҳнат шартномалари асосида хизматни ўташнинг афзалликлари ва Ўзбекистон қонунчилигининг халқаро стандартларга уйғунлигини ўрганиш мақсад қилиб қўйилган. Илмий ва амалий аҳамияти шундаки, мазкур тадқиқот давлат хизматини янада шаффоф ва самарали қилиш, давлат бошқарувида адолатли меҳнат муносабатларини шакллантириш бўйича таклифлар ишлаб чиқишга хизмат қилади. Тадқиқотда ҳуқуқий-тарихий таҳлил, қиёсий-ҳуқуқий усуллар ва норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни таҳлил қилиш методларидан фойдаланилган. Ўрганилган натижалар Ўзбекистонда давлат бошқаруви тизимини янада такомиллаштиришга ҳисса қўшади. Ушбу мақола нафақат миллий қонунчиликни таҳлил қилиш, балки халқаро тажрибани ҳам чуқур ўрганиш асосида яратилган бўлиб, унинг якунлари давлат хизмати тизимини глобал талабларга мувофиқ равишда ислоҳ қилиш учун асос бўлиб хизмат қилади. МЕТОДЛАР ва ФОЙДАЛАНИЛГАН АДАБИЁТЛАР Мазкур тадқиқотда қуйидаги илмий-таҳлилий методлардан фойдаланилди: Тарихий-ҳуқуқий та