Научные статьиM.H.Sayidova, S.U.Pulatova2025
Представление вопросов прав человека в программах политических партий Туркестана
of Turkestan Political Parties · Bakhodirjon KIMSHANOV
Общество и инновации · 5 · 197-202 · 2024
Аннотация
Kalit so‘zlar: Мақолада ХХ аср бошларида Туркистонда шаклланган XX аср бошларида ижтимоий-сиёсий вазият, давлат мустақиллиги учун Туркистон, миллий озодлик курашларида маҳаллий сиёсий миллий озодлик партияларнинг ўйнаган роли, сиёсий партияларнинг инсон курашлари, миллий сиёсий партиялар, ҳуқуқлари масалаларига ёндашувлари, “Шўрои Ислом”, Шўро Ислом, “Шўрои Уламо”, “Иттиҳод ва тараққий” партияларининг Шўро уламолари, мақсадлари, дастурлари ва фаолияти, амалга оширган Туркистон мухторияти, 1 Chief Advisor, Department of Justice of Narin District, Namangan Region. E-mail: bakhodirkimsanov@gmail.com Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 11 (2024) / ISSN 2181-1415 Иттиҳод ва тараққиёт, сиёсий ва ижтимоий ислоҳотлари, жумладан, маҳаллий миллий сиёсий аҳолининг таълим олиш ҳуқуқини таъминлаш, маориф партияларнинг соҳасини рус босқинчилари назоратидан халос этиш ҳамда дастурлари, миллий ва диний ўзлик асосида қуриш, виждон фаолияти, ислоҳотлари, эркинлигини таъминлаш, аёллар ҳуқуқларини ҳимоя миллий онг уйғониши. қилиш борасидаги ташаббуслари баён этилган. Представление вопросов прав человека в программах политических партий Туркестана АННОТАЦИЯ Ключевые слова: В статье анализируется общественно-политическая Туркестан в начале ситуация, сложившаяся в Туркестане в начале XX века, а ХХ века, также роль местных политических партий в национально- национально- освободительной борьбе за независимость государства. освободительная борьба, национальные Рассматриваются подходы этих партий к вопросам прав политические партии, человека, их цели, программы и деятельность, включая Шурайи Ислам, такие организации, как «Шурои Ислам», «Шурои Улaма», Шурай Улама, «Иттиход и тараккий». Особое внимание уделено Союз и Прогресс, реализуемым политическим и социальным реформам, программы, деятельность, направленным, в том числе, на обеспечение права на реформы национальных образование для местного населения. Также описываются политических партий, усилия по освобождению образовательной сферы от право на образование, контроля российских оккупантов, построение системы свобода совести, образования с учётом национальной и религиозной права женщин. специфики, обеспечение свободы совести и защита прав женщин. Инсон ҳуқуқлари тушунчаси замонавий ҳуқуқшунослик фанининг асосий масалаларидан бири бўлиб, ҳар бир инсоннинг қадр-қиммати, эркинлиги ва тенглигини тан олишга асосланади, унинг бирор-бир жамиятда ривожланиш ҳолати ушбу жамиятнинг адолат ва демократия сари қанчалик интилаётганидан дарак беради. Ушбу ғоя минг йиллар давомида шаклланиб, ривожланиб келган бўлиб, миллий ва халқаро ҳуқуқий ҳужжатларда ўз ифодасини топган ва мустаҳкамланган. Бунда минтақамизда яшаб ижод қилган мутафаккирлар ва жамоат арбобларининг ҳам ҳиссалари беқиёс. Маьлумки, ХХ аср бошларида Туркистон ўлкаси мураккаб ижтимоий-сиёсий вазиятни бошдан кечираётган эди. Жаҳоннинг турли минтақаларида давлатчилик ривож топиб, иқтисодий муносабатлар олдинга томон интилаётган, инсон, унинг эркинлиги, шаъни ва қадр-қимматини давлат фаолиятининг марказига қўйиш борасида дадил қадамлар ташланаётган бир даврда ўлкамизда бошқа соҳаларда бўлгани каби инсон ҳуқуқлари масаласи ҳам оғир аҳволда қолганди. Бу эса Россия империяси томонидан амалга оширилган истилочилик, маъмурий-сиёсий, иқтисодий ва ижтимоий сиёсат натижаси эди. Россия империясининг мустамлакачилик сиёсати, маҳаллий халқларни тараққиётдан узоқда тутиб туришига қарши норозилик кайфияти шаклланиб, Туркистон зиёлилари уни ифодаловчи сифатида майдонга чиқди. Туркистонликлар турли партия ва гуруҳларга уюшган ҳолда ҳукумат олдига ўз талабларини қўйганлар. 198 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 11 (2024) / ISSN 2181-1415 1917 йилнинг дастлабки ойидан бошлаб “Шўрои Исломия”, “Турон”, “Уламо”, “Иттифоқ”, “Турк Адам Марказият” фирқаси каби кучли миллий ташкилотлар, йигирмага яқин миллий жамият ва тўгараклар тузилди” [1.-C.1]. Маҳаллий аҳолининг катта қисми ҳам маҳаллий партиялар изидан уюшиб борди. Ушбу партияларнинг етакчилари ҳисобланган зиёлиларда минглаб йиллар давомида тўпланган давлатчилик тажрибалари, илмий-маданий мерос натижасида жамият, давлат ва ҳуқуқ масалалари, жумладан, инсон ҳуқуқлари бўйича ўзига хос нуқтаи- назар шаклланган эди. “Жадидларнинг фикрича, давлат-ҳуқуқий институтлар жамият манфаатига хизмат қилиши, умумфаровонликни таъминлаши, фуқароларнинг моддий ва маънавий эҳтиёжларини қондириши, ҳуқуқ ва эркинликларини амалга ошириши, мамлакатнинг ижтимоий тараққиёт йўлидан бориши учун шарт-шароит яратиши лозим” [2.-C.11]. Бундан аён бўлмоқдаки, жадидлар инсон, унинг сиёсий, ижтимоий, иқтисодий ва маданий ҳуқуқларини марказий ўринга қўйганлар ҳамда партияларнинг дастурларида меҳнаткаш халқни қийнаб келаётган масалаларни акс эттирганлар. ХХ аср бошларида Туркистонда ҳукм сурган ижтимоий-сиёсий вазиятдан келиб чиққан ҳолда сиёсий партияларнинг дастурларидаги бирламчи ва марказий масала аҳолининг фуқаролик ва сиёсий ҳуқуқлари
Доказательный фрагмент
«Kalit so‘zlar: Мақолада ХХ аср бошларида Туркистонда шаклланган XX аср бошларида ижтимоий-сиёсий вазият, давлат мустақиллиги учун Туркистон, миллий озодлик курашларида маҳаллий сиёсий миллий озодлик партияларнинг ўйна…»
Образец извлечения
Демо-превьюKalit so‘zlar: Мақолада ХХ аср бошларида Туркистонда шаклланган XX аср бошларида ижтимоий-сиёсий вазият, давлат мустақиллиги учун Туркистон, миллий озодлик курашларида маҳаллий сиёсий миллий озодлик партияларнинг ўйна… Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.
- Цитирований
- 0
- Просмотров
- 0
- Тип
- Журнал
- Страна
- Узбекистан
- Ключевые слова
- Turkestan at the beginning the local population to education, free the education sector from, Иттиҳод ва тараққиёт, Ittihad va taraqqi, свобода совести, Шурайи Ислам, миллий сиёсий партияларнинг дастурлари, national political parties, Туркестан в начале ХХ века, Союз и Прогресс, XX аср бошларида Туркистон, программы, ислоҳотлари, Shora Islam, activities, Turkestan at the beginning of the 20th century, awakening of national consciousness, Шўро Ислом, national liberation struggles, Шўро уламолари, деятельность, Shora Ulema, Туркистон мухторияти, право на образование, Шурай Улама, reforms of national political parties, programs, права женщин, фаолияти, миллий сиёсий партиялар, миллий озодлик курашлари, Turkestan autonomy, национально-освободительная борьба, миллий онг уйғониши, реформы национальных политических партий, национальные политические партии
Смежные источники
Общество и инновацииKhosiyat MAMATKULOVA2024
Выпускные квалификационные работыUtegenova Gúlbaxar2015
Академические исследования в современной наукеKhudaiberdiyeva Arafat Israilovna, Ph.D Professor hudayberdiyevaarofat@gmail.com +12026