Изменения в системе подготовки кадров в области управления водными ресурсами в Республике Узбекистан (на примере Ферганской долины)

Аннотация

Ключевые слова: В статье рассматриваются вопросы управления водное хозяйство, водными ресурсами, включая контроль их количества и мелиорация, качества как на уровне водных объектов, так и на уровне управленческо- потребителей. Особое внимание уделено комплексному педагогические кадры, управление водными подходу к управлению водными ресурсами, что актуально ресурсами, для преподавателей и управленческого состава высших устойчивость, учебных заведений, занимающихся подготовкой промышленность. высококвалифицированных специалистов. Также проанализирована роль современных кадров в сфере водного хозяйства и мелиорации, а кроме того, затронуты вопросы формирования знаний, умений и компетенций, необходимых для обеспечения устойчивого управления водными ресурсами. Hozirgi kunda dunyoda, ayniqsa, arid hududlarda [1] suv resurslari muhofazasi va ulardan samarali foydalanish dolzarb muammolardan hisoblanadi. Jahonning ba’zi arid hududlari suv resurslari yetishmasligi tufayli ekologik inqiroz o‘choqlariga aylanmoqda. Ushbu muammo dunyo hamjamiyati e’tiborini o‘ziga tortmoqda. Birlashgan Millatlar tashkiloti “Global miqyosda suv resurslariga bo‘lgan talabning o‘sishi 1% ni tashkil etadi... Kelgusi ikki o‘n yilliklar davomida ushbu talab sezilarli darajada ortadi. Sanoat va maishiy sohalarning suvga bo‘lgan talabi qishloq xo‘jaligidagiga nisbatan ancha tezroq o‘sadi” [2] deb hisoblaydi. Bu holat suv resurslaridan samarali foydalanishda daryolarning gidrologik rejimi va suv bilan ta’minlanganligining hozirgi holatini hisobga olishni taqozo etadi. O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev BMT Bosh Assambleyasida shunday dedi: “Markaziy Osiyoda xavfsizlik va barqarorlikni ta’minlashga doir muammolar haqida gapirar ekanmiz, mintaqaning umumiy suv resurslaridan birgalikda foydalanish kabi muhim masalani chetlab o‘tib bo‘lmaydi. Biz BMT Bosh kotibining “suv, tinchlik va xavfsizlik muammolari chambarchas bog‘liq” ekaniga doir pozitsiyasini to‘liq qo‘llabquvvatlaymiz. Ishonchim komilki, suv muammosining mintaqa mamlakatlari va xalqlarining manfaatlarini teng hisobga oluvchi muqobili yo‘q. O‘zbekiston BMTning preventiv diplomatiya bo‘yicha Mintaqaviy markazi tomonidan ishlab chiqilgan Amudaryo va Sirdaryo havzalaridagi suv resurslaridan foydalanishga doir konvensiyalar loyihalarini qo‘llab quvvatlaydi” [3]. Farg‘ona vodiysining umumiy suv resurslaridagi xavfsizlik muammolariga suv xo‘jalik tizimini boshqarish nuqtayi nazaridan qaraymiz. Suv xo‘jalik tizimini boshqarishning asosiy maqsadi – jamiyatning ijtimoiy va iqtisodiy talablarini qondirish uchun suv resurslaridan oqilona foydalanish hisoblanadi. Suv xo‘jalik tizimining bunday ifodalanishi juda muhim tavsifga ega va bevosita suv xo‘jalik tizimi ishlarini baholash uchun foydalanib bo‘lmaydi. Shuning uchun suv xo‘jalik tizimini boshqarishning maqsadini aniqlash talabi dekompozitsiya yo‘li bilan uni alohida maqsadlarda amalga oshirib, boshqarishning umumiy maqsadini tashkil etadi. 217 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Issue – 5 № 6 (2024) / ISSN 2181-1415 O‘zbekiston Respublikasining “Suv va suvdan foydalanish to‘g‘risidagi” Qonuni 8-moddasida “Suvdan foydalanish sohasida davlat boshqaruvi O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi, mahalliy davlat hokimiyati organlari, shuningdek suvdan foydalanishni bevosita yoki havza (hududiy) boshqarmalari orqali tartibga soluvchi maxsus vakolatli davlat boshqaruvi organlari hamda boshqa davlat organlari tomonidan amalga oshiriladi” [4] deb e’tirof etilgan bo‘lib, ushbu qonunda suv xo‘jaligini boshqarishning havzali prinsipi ko‘zda tutilgan. Boshqarishning asosiy tuzilish elementi daryo havzasining suv xo‘jalik majmuasidan, turli xil iqtisodiyot tarmoqlarining suv resurslaridan birgalikda foydalanishi hisoblanadi. Havzaning suv xo‘jalik majmuasi inshootlarini barcha majmualar bilan boshqarish tashqi ta’sirlar, tabiiy muhit bilan norasmiy va murakkab o‘zaro aloqalar munosabati ifodalanadi. Shu munosabat bilan havzaning suv xo‘jalik majmuasini avtomatlashtirib boshqarish zarurligi kelib chiqadi, ya’ni qaysiki boshqarish maqsadlari uchun havza hududida joylashgan obyektlarning shakllanishi, oqimlarni boshqarish va oqizish, oqimlardan foydalanish va suv iste’moli obyektlari, boshqarish tizimi va oqova suvlar obyektlarining yig‘ indisi sifatida tasvirlash mumkin. Havzada suv xo‘jalik majmuasini boshqarish atrof-muhitni va suv obyektlarini muhofaza qilishni hisobga olib, xalq xo‘jaligida maksimal samaradorlikka erishish uchun suv xo‘jalik majmuasi qatnashuvchilarining talablariga ko‘ra, suv resurslarini optimal taqsimlashdan iborat. Amalga oshirilayotgan islohotlarning barcha bosqichlarida O‘zbekiston Respublikasining asosiy ustuvor vazifasi aholini ijtimoiy himoya qilish va atrof-muhitni muhofaza etish bo‘yicha ishonchli kafolatlar hamda choratadbirlar ko‘rilishini ta’minlashdan iborat. Hukumatning tabiatni muhofaza qilishga oid siyosati va suvdan oqilona foydalanish hamda atrof-muhitni muhofaza qilish sohas