К содержанию
РецензированоRU2024

Транснациональные механизмы борьбы с кибертерроризмом в условиях цифровой трансформации

Shermat OCHILOV

Общество и инновации · 5 · 51-63 · 2024

Аннотация

Ключевые слова: В статье рассматриваются транснациональные кибертерроризм, механизмы борьбы с кибертерроризмом в условиях международное цифровой трансформации. Изучены особенности сотрудничество, реализации программ и инициатив, разработанных ООН, международная международными организациями. Проведен анализ безопасность, резолюций, конвенций и других нормативно-правовых цифровая трансформация. документов, принятых в рамках ООН. Также исследована деятельность таких международных организаций, как НАТО и Европейский Союз, в сфере борьбы с кибертерроризмом. Разработаны предложения по совершенствованию международного сотрудничества в данной области. В частности, даны рекомендации по международно-правовой квалификации кибертерроризма, принятию единого международного документа, созданию центра обмена данными и улучшению механизмов международного правового взаимодействия. Дунёда жадал ривожланиб бораётган глобаллашув жараёнида замонавий ахборот-коммуникация технологиялари (АКТ) инсонлар учун қулайлик яратиш билан бир қаторда, инсоният учун хавфли жиноятлар ва турли таҳдидларни пайдо бўлишига ҳам имконият яратмоқда. Хусусан, терроризм, терроризмни молиялаштиришни янги шакллари ва сўнги йилларда анча ривожланиб борётган шунингдек, ўз ечимини кутаётган кибертерроризм каби халқаро ҳараткердаги жиноятлардир. БМТ Бош котиби Антонио Гутерриш таъкидлаганидек терроризмга қарши кураш виртуал макон ва ижтимоий тармоқларга ўтди, чунки, турли террористик ташкилотлар томонидан интернет кодланган хабарлар орқали музокаралар, “ёлланма аскарларни” ёллашга турли ташвиқот-тарғиботлар, ва бошқа жиноий ҳаракатларни мувофиқлаштириш учун фаол фойдаланиланишмоқда [1]. Статистик маълумотларга кўра, кибержиноятчилик бутун дунё бўйлаб компанияларга 2025-йилга келиб ҳар йили тахминан 10,5 триллион доллар зарар келтирди [2]. Шу билан бир қаторда кибертерроризмга қарши кураш воситаларининг глобал бозори 2023 ва 2030-йиллар оралиғида сезиларли суръатларда ўсиши кутилмоқда. Кибертерроризмни олдини олиш билан боғлиқ халқаро ҳуқуқий тартибга солиш борасида халқаро ҳуқуқда 52 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 11 (2024) / ISSN 2181-1415 универсал халқаро ҳужжат ҳанузгача мавжуд эмас. Ва ўз навбатида кибертерроризм орқали террористик ҳужумларни режалаштириш ва ташкил этишда айбдор шахсларни аниқлаш, уларни адолатли жиноий жавобгарликка тортиш, бу жиноятга қарши курашда халқаро ташкилотлар томонидан ишлаб чиқиладиган турли дастурлар, стратегиялар, тавсиялар давлатлар ўртасидаги икки томонлама ҳамкорлик дастурлари ва ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар ҳамкорлиги, давлатлар миллий қонунчилигида бу жиноятга қарши кураш бўйича аниқ механизмларни такомиллаштириш долзарб аҳамият касб этмоқда. Бугунги кунда ривожланиб бораётга глобал тармоқ кибержиноятнинг энг хавфли турларидан бири – кибертерроризм анъанавий терроризм билан таққослаганда, террорчилик ҳаракатларини фан ва техниканинг сўнги ютуқларига мурожаат этган ҳолда амалга оширишдир. Кибертерроризмнинг хавфлилик даражасини Ўзбекистон Республикаси Президенти Ш.Мирзиёев шундай таъкидлайди, “бугун дунёнинг деярли барча мамлакатлари кибермакондаги терроризм билан тўқнашмоқда. Интернет радикал ғояларни тарқатиш, одамларни ёллаш, террорчилик ҳаракатларини молиявий таъминлаш, режалаштириш ва содир этиш воситасига айланмоқда” [3]. Шу боисдан бугунги кунда кибержиноятларни пайдо бўлишининг назарий асослари, кибер жиноят ва кибертерроризмнинг ҳуқуқий тушунчаларини ишлаб чиқиш, кибертерроризмга қарши курашда халқаро ва минтақавий ташкилотларда такомиллаштириш, кибертерроризм қарши курашда давлатлар ҳамкорлигини ривожлантириш ўз навбатида мазкур муаммо доирасида илмий тадқиқотларнинг устувор амалга оширилишини талаб этмоқда. Габриел Веиманн (Габриел Wеиманн) кибертарроизмни бугунги кунда глобал хавфсизликка жиддий таҳдидини шундай таъкидлайди, "кибертаррористлар нафақат информацоин технологиялар инфратузилмасига зарар етказиш, балки жамиятда қўрқув ва ваҳима уйғотиш мақсадида ҳам фаолият кўрсатмоқда" [4]. Бу эса ўз навбатида, халқаро ҳамжамиятдан янада кенг кўламли ва самарали чоралар кўришни талаб қилади. Шуни таъкидлаш керакки, кибертерроризмга қарши курашда давлатларнинг халқаро ҳуқуқий ҳамкорлиги масалалари ҳозирча универсал даражада ҳал қилинмаган. Шундай бўлса-да кибертерроризмнинг айрим масалалари минтақавий ва универсал халқаро ҳужжатларда акс эттирилди. Универсал тартибда халқаро ҳужжатнинг қабул қилинмаганлиги натижасида бугунги кунда кибертерроризмни бевосита халқаро ҳарактердаги жиноятлар таркибида санаб ўтишга бир қанча ҳуқуқшнослар томонидан ҳақли эътирозлар [5] ҳам билдириб келинмоқда. Н.Морозовнинг ҳақли эътирозини давом эттириб шуни қайд этишимиз керакки, бундай жиноят таркиби, унинг элементлари борасида умумий тушунча мавжуд эмас. Шунингдек, халқаро шартномаларда кибертерроризм актларига қарши курашда давлатларнинг ваколатли органлари ўртасидаги ўзаро муносабатларнинг процессуал шакллари ҳам тартибга солинмаганлигидадир. Шундай бўлсада, агар кибер

Доказательный фрагмент

«Ключевые слова: В статье рассматриваются транснациональные кибертерроризм, механизмы борьбы с кибертерроризмом в условиях международное цифровой трансформации.»

Образец извлечения

Демо-превью

Ключевые слова: В статье рассматриваются транснациональные кибертерроризм, механизмы борьбы с кибертерроризмом в условиях международное цифровой трансформации. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.

Цитирований
0
Тип
Журнал
Страна
Узбекистан
Ключевые слова
cyberterrorism, proposes measures to enhance international cooperation in, UN, международная безопасность, БМТ, международное сотрудничество, ООН, digital transformation, international cooperation, рақамли трансформация, цифровая трансформация, international security, кибертерроризм, халқаро ҳамкорлик, халқаро хавфсизлик
Открыть DOI
Спросить CiteX об этой работе

Смежные источники