Совершенствование навыков критического мышления учащихся посредством рассказов «Маснавийи маънавий»

Аннотация

Ключевые слова: Всестороннее развитие студентов вузов играет мыслительные операции, ключевую роль в удовлетворении потребностей критическое мышление, государства и общества в квалифицированных творческий подход, специалистах и опытных кадрах. Это не только объективная оценка, конфликтная ситуация, способствует подготовке профессионалов будущего, но и объективное решение. повышает общую эффективность системы образования. Особое значение для каждого человека имеют объективная оценка ситуации, умение мыслить самостоятельно и свободно, а также находить выход из сложных обстоятельств. Эти качества невозможно развить без критического мышления, которое играет фундаментальную роль в формировании личности. В данной статье рассматриваются пути совершенствования навыков критического мышления у учащихся. Prezidentimiz davlatimiz ta`lim tizimi yosh avlod qo`lida ekanligini juda ko`p bora ta`kidlaganlar xususan yoshlar bilan uchrashuvda “Takror va takror aytaman: Yangi O‘zbekistonning asosiy ustuni – bilim, ta’lim va tarbiya bo‘ladi! Yoshlarimizning faolligi, Vatanimiz taqdiri va taraqqiyotiga befarq emasligi, ertangi kunga katta umid va ishonch bilan qarayotgani barchamizga g‘urur va iftixor bag‘ishlaydi. Biz bugungi O‘zbekiston bu — kechagi O‘zbekiston emas, deb ko‘p gapiramiz. Buning isbotini avvalo yoshlarimiz siymosid́a, ularning yutuq va g‘alabalarida ko‘ramiz. Sizlarning har bir yutug‘ingiz, g‘alabangizni o‘zimning yutug‘im, o‘zimning g‘alabam, deb qabul qilaman.” Chindan ham yoshlar kelajak tayanchi,ularni har tomonlama barkamol avlod qilib voyaga yetkazish biz pedagoglarning asosiy vazifamizdir.Jahon ta`lim tizimi shaxsni har tomonlama komil inson qilib tarbiyalashda uni tanqidiy fikrlash ko`nikmalarini rivojlantirish muhim omil ekanligini bong urmoqda. Tanqidiy fikrlash qobiliyatlarini shakllantirish va rivojlantirish zamonaviy dunyoda ta'lim jarayonining asosiy talabidir. Bu mahorat chegaradan tashqarida fikr yurita oladigan, tezkor harakat qila oladigan, tahlil qila oladigan, muammolarni oldindan ko‘ra oladigan va to‘g‘ri qaror qabul qila oladigan, mehnat bozorida talabga ega bo‘lgan boshqaruv kadrlarini tayyorlash uchun zarurdir. Tanqidiy fikrlash– bu yosh mutaxassisga adaptatsiya jarayonida taklif qilingan nuqtai nazar yoki xulq-atvor modeli to'g'risida qat'iy qaror chiqarishga imkon beradigan maxsus faoliyat turi. "Tanqidiy fikrlash" - bu ma'lum bir pedagogik yondashuvning belgisi bo‘lib, matnga, tanqidiy munosabat asosidagi pedagogik texnika sifatida o‘rganila boshlangan. "Tanqidiy fikrlash" - yangicha qarash, bu texnologiya bilishning yangi usulini rivojlantirishni ta'minlaydi. "Tanqidiy fikrlash" texnologiyasi mutaxassisning intellektual va hissiy faoliyatini faollashtirib, shaxsiyatini mehnat jarayoniga jalb qilish imkonini beradi.1 Maykl Skriven (Garvard universiteti professori) tanqidiy fikrlashni o'rganishning eng ko'p nashr etilgan muallifi sifatida zamonaviy voqelikka eng mos keladigan ta'rifni taklif qildi: “Kuzatuvlarni, aloqalarni, ma'lumotlarni mohirona talqin qilish va baholash va aniq 117 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Issue – 5 № 6 (2024) / ISSN 2181-1415 dalillarni ilgari surish qobiliyati. keyingi fikrlar va harakatlarga tegishli”2deya hisoblaydi. Xarris va Xodjes tanqidiy fikrlashni matn sifatini o'rganish va tahlil qilish orqali uning qiymatini yoki ta'sirini tanqidiy baholash bilan solishtirdi3.. Tanqidiy fikrlash murakkab jarayon bo`lib u o`z ichiga bir necha qismni oladi va ularning qisqartmasi ilmiy tilda 4+C deb yuritiladi. 1.Creativity (kreativlik) talabalar muammolarni hal qilish, tizimlar yaratish yoki ilgari sinab ko'rmagan narsalarni sinab ko'rish orqali qanday qilib ijodiy bo'lishni o'rganishlari mumkin. Bu har bir talaba rassom yoki yozuvchi bo'ladi degani emas. Buning o'rniga, ular muammoga turli nuqtai nazardan, jumladan, boshqalar ko'rmaydigan nuqtai nazardan qarashlari mumkinligini anglatadi. Kreativlik talabalarga katta rasmni rejalashtirishdan puxta tashkil etishgacha bo'lgan ichki kuchli tomonlarini qamrab olishga imkon beradi. Talabalar o'z ijodlarini o'rganish bilan birga, uni sog'lom va samarali tarzda ifoda etishni ham o'rganadilar. Eng muhimi, ular o'z ijodini boshqalar bilan baham ko'rishga undaydilar. Talaba muammoga qiziqarli yoki innovatsion yechim yaratsa, keyingi talaba shunga o'xshash narsani sinab ko'rish uchun ilhomlanishi mumkin.Kreativlikning maqsadi talabalarni an'anaviy talablardan boshqacha fikrlashga undashdir. Ular har doimgidek ishlarni qilishlari shart emas. Buning o'rniga ular yaxshiroq yo'lni topishlari mumkin. Talabalar o'z ijodlarini yolg'iz o'zlashtirmasliklari kerak 2. Critical thinking (Kritik fikrlash) Tanqidiy fikrlash boshqa fazilatlar qatorida muammolarni hal qilish amaliyotidir. Muammolar ustida ishlash, boshqotirmalarni yechish va shunga o'xshash faoliyatdan tashqari, tanqidiy fikrlash skeptitsizm elementini ham o'z ichiga oladi. Bu XXI asrda muhim bo`lgan jarayondir. Tanqidiy fikrlash ta`lim