В уголовном процессе никакие доказательства не имеют заранее установленной силы

Аннотация

Калит сўзлар: Мазкур мақолада жиноят процессида ҳеч қандай далил жиноят процесси, олдиндан белгилаб қўйилган кучга эга эмас билан боғлиқ тамойиллар, масалалар таҳлил қилинган. Энг муҳими баҳоловчи далиллар, субъектлар томонидан далилларни эркин баҳолаш ички ишонч, алоқадорлиги, талабларнинг маъносини, талқин қилиши ва тушуниш мақбуллиги, ҳақидаги масалаларига урғу бериб ўтилган асослашга ишончлилиги, ҳаракат қиламиз. Ушбу мақолада миллий ва хорижий ўзаро боҳлиқлиги, қонунчилик билан бирга, олимларнинг фикрлари ҳам жиноят иши, таҳлил қилинган. онг, ҳуқуқий билим, ҳақиқат. 1 General Prosecutor's Office of the Republic of Uzbekistan senior prosecutor of the department. Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 10 (2024) / ISSN 2181-1415 В уголовном процессе никакие доказательства не имеют заранее установленной силы АННОТАЦИЯ Ключевые слова: В данной статье проанализированы вопросы, связанные уголовный процесс, с тем, что в уголовном процессе никакие доказательства принципы, не имеют заранее установленной силы. Основное доказательства, внимание уделяется обоснованию вопросов о значении, внутреннее убеждение, относимость, интерпретации и понимании требований свободной допустимость, оценки доказательств оценивающими субъектами. достоверность, В статье проанализированы как национальное и взаимосвязь, зарубежное законодательство, так и мнения ученых. уголовное дело, сознание, правовые знания, истина. Ҳеч қандай далил олдиндан белгилаб қўйилган кучга эга эмас деган қоида, мамлакатимиз миллий қонунчилигида кўришимиз мумкин. Мисол учун, Ўзбекистон Республикасининг Фуқаролик процессуал кодексининг 80-моддасида, “Ҳеч бир далил суд учун олдиндан белгилаб қўйилган кучга эга эмас” деб мустаҳкамлаб қўйилган. Худди шундай меъёр, Ўзбекистон Республикасининг Иқтисодий процессуал кодексининг 74-моддасида белгиланиб қўйилганини кўришимиз мумкин. Ҳеч қандай далиллар олдиндан белгиланган кучга эга эмас, бу шуни англатади, жиноят процессининг турли босқичларида иш бўйича қабул қилинган хулосалар ва чиқарилган қарорлар учун баҳо берувчи субъектлар учун ҳеч қандай далил олдиндан белгиланган кучга эга эмас. Мисол учун, гувоҳнинг кўрсатмаси олдиндан 100% ҳақиқат деб қабул қилинмаслиги керак, шунинг учун қонун, иш бўйича тўпланган далиллар мажмуидан келиб чиқиб, бошқа мавжуд ҳолатлар инобатга олган ҳолда (асослар) баҳо беришни назарда тутади. Ёхуд, иш кўришнинг турли босқичларида судьялар далилларни турлича баҳолашлари мумкин. Демак, судьялар турли босқичларда далилларни ишончли, мақбул ёки мақбул эмас деб топишлари мумкин. Шунингдек, агар биз иш бўйича тўпланган далилни олдиндан белгилаб қўйилган кучга эга деб топсак, унда барча жиноят процессуал қонунчилик тизимига таъсир қилишига олиб келар эди, мисол учун, а) айбсизлик презупцияси; б) далилларни тақдим этишда тенглик, тортишувчанлик; в) суд босқичида судья фақат айблов ҳукмини чиқаришга мажбур бўлар эди; г) процессуал босқичларни содалашига олиб келар эди; д) бир томонлама суиистеъмолликларга олиб келар эди; е) мисол учун, агар айбланувчи ўз айбига иқрор бўлса, унинг иқрорлиги жиноят ишида мавжуд бўлган бошқа далиллар мажмуи билан тасдиқланмасдан айблаш учун асос бўлиши мумкин. Далилларни ички ишончига кўра баҳо берувчи субъектлар, далилларни мазмуни ва қонун талабларига мувофиқлиги тўғрисидаги ҳеч ким билан фикрлашмайдилар, фақат қонунда назарда тутилган тартибда баҳолайдилар. Яъни, алоқадорлиги, мақбуллиги, ишончлилиги ва аҳамиятлилиги масаласи суриштирувчи, терговчи, прокурор ва суд томонидан мустақил равишда ҳал қилинади ва иш бўйича якуний хулосани суд томонидан қабул қилинади. Фақат, 418 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 10 (2024) / ISSN 2181-1415 юқори турувчи суд, қуйи турувчи суднинг чиқарган қарорларини бекор қилиши мумкин яъни далилларнинг қонун талабларига мувофиқлиги ёки аксинча, номувофиқлиги тўғрисидаги масалаларни қайта кўриб чиқиши мумкин. Суриштирувчи, терговчи ва прокурор эса, ишнинг барча ҳолатларини қонун ва ҳуқуқий онгга амал қилган ҳолда ҳар томонлама, тўлиқ ва холисона олиб боришга асосланади. Шундай қилиб, кўриб чиқилаётган принцип ҳам суд мустақиллиги, ҳам терговчи, суриштирувчи ва прокурорнинг процессуал мустақиллигининг кафолатидир. Далилларни нотўғри баҳолаш орқали қабул қилинган қарор ва хулоса, агар қасд қилинмасдан амалга оширилган бўлса, одатда, жавобгарликка сабаб бўлмайди. Албатта, бу ҳолатда, масалан, судьянинг малакаси ёки кўникмаси ҳақида гапириш мумкин бўлса-да, жиноят процессуал қонунчилигининг мунтазам равишда бузилиши, жумладан, далилларни нотўғри баҳолаш билан боғлиқ бўлса, судьялар олий кенгаши судьянинг ўз лавозимига номувофиқ деб топиши мумкин. Мисол учун, Жиноят ишлари бўйича Сурхондарё вилояти Қумқўрғон туман суди 1-1908-2357/172-сонли жиноят иши бўйича “Х” исмли шахсни ЖК 169-моддаси 2-қисмининг “б, г” бандлари билан айблаган. Кейинчалик юқори инстанция, ушбу иш бўйича “Х” исмли шахсни ЖК 167-моддасининг 1-қисмига қайта квалификация қил