К содержанию
РецензированоRU1981

Керамика Толстовского поселения (на основе раскопочных материалов 1981-1986 гг.)

Zarifa KHOLMATOVA

Общество и инновации · 5 · 530-544 · 1981

Аннотация

Калит сўзлар: Мазкур мақола 1981–1986 йиллар мобайнида Толстов Тош асри, макони қазилмаларида қўлга киритилган ва ҳанузгача неолит, илмий муомалага киритилмаган (Ичан қалъа давлат Калтаминор маданияти, музейи қўриқхонаси фондида сақланаётган) сополлар Толстов макони, 1981–1986 йиллар тўпламини ёритишга бағишланади. Мақолада мазкур қазилма сополлари, сополлар илмий таҳлилида идишлар ясалиши идишлар шакли, 1 Junior Researcher, National Archaeological Center of the Academy of Sciences of the Republic of Uzbekistan. E-mail: zarifanormaxammadovna@mail.ru Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 10 (2024) / ISSN 2181-1415 идишлар типлари, технологияси, тузилиши, шакли, типларини аниқлаш, ясалиш технологияси, идишлар сирти юзасидаги нақшлар туширилганлиги нақшлар, усуллари, шакли, мазмуни ва уларнинг аналогияси аналогияси. масалаларига эътибор қаратилган. Хусусан, Толстов макони олдинги йиллар қазилмалари материаллари, Жонбасс 4 макони, шунингдек, Калтаминор маданиятининг маҳаллий маданий вариантлари (Оқчадарё, Лавлакон, Қуйи Зарафшон) ёдгорликлари сополлари билан қиёсий солиштирма маълумотлари келтирилган. Шу аснода мазкур Толстов макони сопол тўплами илк бор илмий муомалага киритилмоқда. Керамика Толстовского поселения (на основе раскопочных материалов 1981–1986 гг.) АННОТАЦИЯ Ключевые слова: Настоящая статья посвящена исследованию коллекции Каменный век, керамических изделий, обнаруженных в ходе раскопок в неолит, кельтаминарская Толстовском районе в период с 1981 по 1986 годы. Эти культура, артефакты, до сих пор не включённые в научный оборот, стоянка Толстова, керамика из раскопок хранятся в фондах государственного музея-заповедника 1981–1986 годов, «Ичан-Кала». Основное внимание в статье уделяется форма сосудов, анализу технологии изготовления, структуры, формы и типы сосудов, типов сосудов, а также методам нанесения орнаментов на технология изготовления, их поверхность. Рассматриваются особенности орнаменты, аналогии. орнаментации, включая формы, содержание и возможные аналогии. Приводится сравнительный анализ материалов раскопок Толстовской стоянки предыдущих лет, керамики стоянки Джонбас-4, а также памятников локальных вариантов кельтеминарской культуры (Акчадарьинского, Лавляканского и Нижнезарафшанского регионов). Впервые данная коллекция керамики из Толстовской стоянки вводится в научный оборот, что позволяет расширить представления о её культурно-историческом значении. КИРИШ Инсон тараққиёти тош даври ривожланиши босқичлари кесимида ўзига хос хусусиятларни ифодаловчи маданият тарихига эга. Бу тарихий даврлар кетма- кетлигида инсоннинг табиатга қарамлигидан аста-секин, эволюцион тарзда ўз кунлик турмуш тарзи, машғулотлари мазмуни, меҳнати жараёнида тўпланган тажриба асосида табиат ҳодисаларининг моҳиятини тушуниб, уларни ўзига бўйсундирганлиги фавқулодда ҳодиса, воқелик бўлмасдан, балки бу жараён уларнинг иқтисодий, ижтимоий ва маънавий соҳаларда кетма-кет эришган ихтиро ва кашфиётларининг маҳсулидир. Шундай кашфиётлар жумласига неолит даврида одамзод томонидан ўз турмушларида сополчилик ишларини йўлга қўйгани ҳам киради. Сопол идишлар ўз ясалиш технологияси билан ишлаб чиқаришнинг мазмун моҳиятини, тарихини, моддий маданият мазмунини беради. Шунингдек, сополчилик ишлари моддий маданиятнинг ўзига хос хусусиятлари, жамоаларнинг 531 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 10 (2024) / ISSN 2181-1415 маиший турмуш тарзи, жамоаларнинг ўзаро иқтисодий ва маданий алоқалари, маданият келиб чиқишининг тарихий илдизларини ёритишда манбавий асос ҳисобланади. Шу нуқтаи назардан, Ватанимиз сарҳадлари миқёсида неолит даври жамоаларига тегишли ёдгорликлар қазишмалари жараёнида қўлга киритилган катта ҳажмда қизиқарли сопол идишлар тўпламларининг ўрни ва аҳамияти беқиёсдир. Буларга Калтаминор , Сазоғон, Устюрт неолит жамоалари моддий маданияти тадқиқотида қўлга киритилган сопол буюмлари киради. Хусусан, Калтаминор тарихий-маданий жамоаларига тегишли сопол идишлари тўпламининг илмий таҳлили натижалари сермаҳсул бўлди. С.П. Толстов томонидан Калтаминор жамоалари турмушида қўлланилган сопол идишларнинг ўрганилиши ва уларнинг илмий таҳлили бошлаб берилган бўлсада, бу тадқиқот кейинги йилларда А.В. Виноградов томонидан изчиллик билан давом эттирилиб, муҳим илмий натижаларга эришилган. Аниқроғи, сополчилик ишлари ва уларнинг ўзига хос хусусиятлари ҳамда ривожи, сопол буюмлар ясалиши техникаси, технологияси, нақшлари, ёдгорликлар даврий хронологиясини аниқлаштиришдаги, жамоаларнинг қўшни ҳудуд неолит жамоалари билан ўзаро маданий алоқаларини билишдаги ўрни ҳақида муҳим илмий маълумотлар тўпланди. Шу маълумотлар асносида калтаминорликлар сополларининг Ўрта Осиё жанубий сарҳадлари, Шарқий Каспий бўйи ўтроқ деҳқон жамоалари, Яқин Шарқ ва Эрон неолит жамоалари сополларига ўхшашлик томонлари, Калтаминор маданиятининг маҳаллий маданий вариантлари (Оқчадарё, Лавлакан, Қуйи Зарафшон) бўлганлиги илмий асосланишига эришилди. Ушбу маълумотларн

Доказательный фрагмент

«Калит сўзлар: Мазкур мақола 1981–1986 йиллар мобайнида Толстов Тош асри, макони қазилмаларида қўлга киритилган ва ҳанузгача неолит, илмий муомалага киритилмаган (Ичан қалъа давлат Калтаминор маданияти, музейи қўриқхон…»

Образец извлечения

Демо-превью

Калит сўзлар: Мазкур мақола 1981–1986 йиллар мобайнида Толстов Тош асри, макони қазилмаларида қўлга киритилган ва ҳанузгача неолит, илмий муомалага киритилмаган (Ичан қалъа давлат Калтаминор маданияти, музейи қўриқхон… Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.

Цитирований
0
Тип
Журнал
Страна
Узбекистан
Ключевые слова
Stone Age, ornaments to the vessel surfaces, analyzing their forms, content, идишлар шакли, идишлар типлари, неолит, Тош асри, 1981-1986-йиллар қазилма сополлари, vessel types, нақшлар, керамика из раскопок 1981-1986 годов, Каменный век, типы сосудов, ККалтаминор маданияти, ясалиш технологияси, Толстов макони, ornaments, Tolstov settlement, Keltaminara culture, manufacturing technology, кельтаминарская культура, ceramics from the 1981–1986 excavations, орнаменты, аналогияси, analogies, технология изготовления, Neolithic, стоянка Толстова, форма сосудов, аналогии, vessel shapes
Открыть DOI
Спросить CiteX об этой работе

Смежные источники