Некоторые соображения о правовой природе принципа правовой определённости

Аннотация

Калит сўзлар: Ушбу илмий мақолада ҳуқуқий аниқлик принципининг Ҳуқуқ принциплари, функциялари хусусида айрим мулоҳазалар билдирилган. ҳуқуқий аниқлик Шу билан бирга, Ҳуқуқ устунлигининг асосий принципи, елементларидан бири сифатида ҳуқуқий аниқлик ҳуқуқ функциялари, ижтимоий муносабатлар, принципининг аҳамияти ҳақида сўз юритилади. Ҳуқуқий қонунчиликка риоя этиш, аниқлик принципи бугунги кунда ҳуқуқий муносабатлар ва ҳуқуқни қўллаш. тизимларни барқарорлаштириш учун зарур бўлган таркибий елементи сифатида қаралмоқда. 1 Lecturer, Tashkent State University of Law. E-mail: i.yusupov@tsul.uz Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 10 (2024) / ISSN 2181-1415 Ҳуқуқий аниқлик қонун ижодкорлиги ва ҳуқуқни муҳофаза қилиш жараёнларида тобора муҳим омилга айланиб бормоқда. Жумладан, ҳуқуқий аниқлик суд ҳужжатларининг матнлари ва талқинларидан келиб чиққан ҳолда, ҳуқуқий стандартнинг аниқлиги, равшанлиги ва мавжудлигини англатади. Ушбу мақоланинг мақсади ҳуқуқий категория сифатида ҳуқуқий аниқлик принципининг функциялари асосида қонунчиликка риоя қилиш самарасини оширилишига эришилиши, хусусан, ҳуқуқ субъектлари ўртасидаги ўзаро муносабатларни тартибга солиш учун зарур бўлган ҳуқуқ барқарорлигини таъминлашнинг воситаси эканлигини таҳлил қилишдир. Некоторые соображения о правовой природе принципа правовой определённости АННОТАЦИЯ Ключевые слова: В данной научной статье рассматриваются функции принципы права, принципа правовой определённости, а также принцип правовой подчеркивается его значимость как одного из ключевых определённости, элементов верховенства права. Принцип правовой функции права, общественные отношения, определённости сегодня выступает в качестве соблюдение структурного элемента, необходимого для стабилизации законодательства, правовых отношений и правовых систем. правоприменение. Правовая определённость становится всё более важным фактором в процессах законотворчества и правоприменения. В частности, она предполагает точность, ясность и доступность правового стандарта, что достигается через тексты нормативных актов и их судебные толкования. Целью данной статьи является анализ роли правовой определённости как правовой категории, которая способствует повышению эффективности соблюдения законодательства. Особое внимание уделяется её функциям как средства обеспечения стабильности правового регулирования, необходимого для взаимодействия субъектов права. КИРИШ Ҳуқуқий аниқлик принципи ҳуқуқ принциплари тизимида муҳим ўринни эгаллайди. Чунки ҳуқуқий аниқлик принципини амалиётда тўлиқ қўлламасдан туриб, ҳуқуқ устуворлигига эришиб бўлмайди. Бу эса ҳуқуқий аниқлик принципи функцияларининг ижтимоий ҳаётда тобора долзарб аҳамиятга эга бўлиб бораётганлигини намоён қилади. Маълумки, “функция” тушунчасининг турли хил маънолари мавжуд. Ҳуқуқнинг функцияси ҳуқуқнинг мазмун ва моҳияти билан бевосита боғлиқ масала ҳисобланади. Ҳуқуқ функциялари ижтимоий муносабатларга ва шахсларнинг фаолиятига таҳсир этишнинг воситаси ҳисобланади. 343 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 10 (2024) / ISSN 2181-1415 МАТЕРИАЛ ВА МЕТОДЛАР Мазкур тадқиқотда илмий билишнинг таҳлил, умумлаштириш, мантиқий, ўрганиш усулларидан фойдаланилди. Шу билан бирга ишда бир қатор масалаларни ҳал қилиш учун билишнинг махсус (қиёсий ҳуқуқий ва расмий ҳуқуқий) усулларидан фойдаланилган. Тадқиқот натижалари ишда қўлланилган усуллар ва методология ўрганиш доирасида фойдаланилган назарий ёндашувлар аниқ ҳуқуқий манбадан олингани, қонун ҳужжатлари таҳлили асосида таклиф ва тавсиялар берилганлиги аҳамиятлидир. ТАДҚИҚОТ НАТИЖАЛАРИ Тадқиқот натижаларига кўра, ҳуқуқий аниқлик принципи бўйича турли олимларнинг фикрлари таҳлил қилинди. Бироқ, бизнинг амалдаги қонунчилигимизда ҳуқуқий аниқлик принципи янги принцип сифатида номоён бўлиб бормоқди. Биз мазкур илмий мақолада ҳуқуқий аниқлик принципининг ўзига хос хусусиятлари ва қонун ижодкорлиги соҳасида тутган ўрни юзасидан фикр юритамиз. ТАДҚИҚОТ НАТИЖАЛАРИ ВА УНИНГ ТАҲЛИЛИ Ҳуқуқий аниқлик принципи ижобий ҳуқуқ нуқтаи назаридан юридик кучга эга бўлган ҳуқуқ принциплари ва ҳуқуқ нормаларини аниқлаштириш орқали, қонун ижодкорлиги ва ҳуқуқни қўллаш жараёнлари самарадорлигига эришиш имконини беради. Ҳуқуқ ижодкорлигидаги ҳуқуқий аниқликнинг бу хусусияти муайян соҳаларда ҳуқуқий тартибнинг аниқ самарадорлигига хизмат қилиши, тушунарлилигини объектив хусусияти, деб баҳолаш мумкин. Ҳуқуқшунос И.Дикаревнинг қарашларига кўра ҳуқуқий аниқлик принципининг моҳияти қуйидаги хусусиятларни қамраб олади: 1) ҳуқуқий тартибга солишнинг барқарорлиги; 2) фуқаронинг амалдаги қонунлар ва қонуности ҳужжатлари, унинг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларига дахлдор бўлган ҳуқуқни қўллаш қарорлари тўғрисида хабардорлиги; 3) ҳуқуқ нормалар ва ҳуқуқни қўллаш қарорларининг аниқлиги, бир маънолилиги ва изчиллиги; 4) қонуннинг бир хилда қўлланилиши; 5) ҳуқуқни қўллаш қарорларининг барқарорлиги; 6) суд қарорларининг ижро этилиши [1]. 1. Ҳуқуқшунос олим Ш.Сайдуллае