ИЧКИ ИШЛАР ОРГАНЛАРИ ТЕЗКОР БЎЛИНМАЛАРИНИНГ ТУРАР ЖОЙЛАРДАН СОДИР ЭТИЛАДИГАН ЎҒРИЛИК ЖИНОЯТИНИ ОЛДИНИ ОЛИШ ФАОЛИЯТИГА САЛБИЙ ТАЪСИР КЎРСАТУВЧИ ОМИЛЛАР ТАҲЛИЛИ

Аннотация

Мақолада ички ишлар органлари тезкор бўлинмаларининг турар жойлардан содир этиладиган ўғрилик жиноятини олдини олиш фаолиятига салбий таъсир кўрсатувчи ижтимоий, объектив ва субъектив омиллар таҳлил қилиниб, уларни бартараф этиш юзасидан таклифлар илгари сурилган. Таянч сўзлар: ишсизлик, омил, турар жой, жиноятни олдини олиш, фаолият, ҳамкорлик, Миллий гвардия. Head of the Department of the Department of the Department of combating organized crime of the Criminal Investigation Service of the Ministry of Internal Affairs, Lieutenant Colonel. Annotation. The article analyzes social, objective and subjective factors that negatively affect the activities of the operational units of the internal affairs bodies to prevent the crime of theft from residential premises, and put forward proposals for their elimination. Keywords: unemployment, factor, accommodation, crime prevention, activities, cooperation, National Guard. Ички ишлар органлари тезкор бўлинмаларининг турар жойлардан содир этиладиган ўғрилик жиноятини олдини олиш фаолиятининг ҳозирги ҳолати ҳақида фикр юритишда, биринчи галда “омил” сўзининг луғавий маъносини билиш зарур. Изоҳли луғатда омил (арабча – сабаб; таъсирчан куч). Иш ҳаракат, воқеа-ҳодисанинг юзага чиқиши, содир бўлиши учун сабаб бўлган нарса, сабаб маъноларни англатиши баён этилган. Ички ишлар органлари тезкор бўлинмаларининг турар жойлардан содир этиладиган ўғрилик жиноятини олдини олиш фаолиятини ҳозирги ҳолатига қандай омиллар салбий таъсир кўрсатаётганлигини билиш учун тадқиқот иши доирасида амалиёт ходимлари билан анкета сўровномаси ўтказилди. Сизнинг фикрингизча, ички ишлар органлари тезкор бўлинмаларининг турар жойлардан содир этиладиган ўғрилик жиноятини 99 ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE International scientific-online conference олдини олишда қандай омиллар салбий таъсир кўрсатади? деган саволимизга респондентларнинг 150 нафари ёки 50,0 фоизи ижтимоий омиллар; 60 нафари ёки 20,0 фоизи иқтисодий омиллар; 30 нафари ёки 10,0 фоизи объектив омиллар 60 нафари ёки 20,0 фоизи субъектив омиллар деган жавоб вариантларни белгилашган. ИИОларининг тезкор бўлинмаларида фаолият кўрсатаётган тезкор ходимларнинг фикридан шу маълум бўлдики, турар жойлардан содир этиладиган ўғрилик жиноятини олдини олишда асосан уч (ижтимоий- иқтисодий, объектив, субъектив) омиллар салбий таъсир кўрсатаётган бўлиб, ушбу омилларни атрофлича таҳлил қилиш лозим. Ички ишлар органлари тезкор бўлинмаларининг турар жойлардан содир этиладиган ўғрилик жиноятини олдини олиш фаолиятига салбий таъсир кўрсатувчи ижтимоий-иқтисодий омиллар деганда фуқароларнинг кундалик турмуш тарзида мавжуд ижтимоий муаммолари ва уларни ижобий ҳал этишда ваколатли давлат органларида мавжуд молиявий, ташкилий муаммолар тушунилади. Бугунги кунда ижтимоий-иқтисодий омилларга ишсизлик, айрим иш ўринларида ишлаётган фуқароларнинг ойлик иш ҳақи кундалик эҳтиёжини қондириши учун етарли эмаслигини мисол келтириш мумкин. Ўзбекистон Республикасининг 2020 йил 20 октябрдаги ЎРҚ-642-сон “Аҳоли бандлиги тўғрисида”ги Қонунига биноан аҳолининг ижтимоий эҳтиёжманд тоифаларидан келиб чиқиб, уларни бандлигини таъминлаш энг муҳим масалалардан бири ҳисобланади. Албатта, ушбу масалада ички ишлар органлари тезкор бўлинмалари тезкор ходимлари ҳамда пробация ходимлари ҳудудий ва маҳаллий меҳнат органлари масъул ходимларига ҳар чоракда бир маротаба меҳнат ярмаркаларини ташкил этиши юзасидан таклифлар бериб боришлари талаб этилади. Айнан шу масалада амалиёт ходимлари фикр-мулоҳазаларини билиш учун улар билан ўтказилган сўровномада қуйидагилар маълум бўлди. Жумладан, Сизнинг фикрингизча, турар жойлардан содир этиладиган ўғрилик жиноятини олдини олиш фаолиятига қандай ижтимоий- иқтисодий омиллар таъсир кўрсатиши мумкин? мазмунидаги анкета саволига респодентларнинг 153 нафари ёки 51,0 фоизи ишсизлик; 147 нафари ёки 49,0 фоизи ойлик иш ҳақининг етишмаслиги жавоб вариантларини белгилашган. Ички ишлар органлари тезкор бўлинмаларининг турар жойлардан содир этиладиган ўғрилик жиноятини олдини олиш фаолиятига салбий 100 ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE International scientific-online conference таъсир кўрсатувчи объектив омиллар деганда жисмоний ва юридик шахснинг мол-мулкига ҳимоя қилишига, хавфсизликни таъминлаш чораларига етарли эътибор бермаслиги ёки жиноят ҳодисаси юз берган бўлса-да, ўз вақтида ички ишлар органлари ходимларига хабар бермаслиги тушунилади. Турар жойлардан содир этиладиган ўғрилик жиноятини олдини олиш юзасидан ўрганилган жиноят ишларидан шу маълум бўлдики, ўрганилган жиноят ишларининг 10 фоизида турар жойлардан содир бўлган ўғрилик вақт билан тергов-тезкор гуруҳининг ҳодиса жойига чиққан вақт орасидаги тафовут камида 5 кундан 35 кунгача, ҳаттоки, 112 кунгача (4 ой) экани, бунинг асосий сабаби жабрланувчилар Ички ишлар органларига ўз вақтида хабар бермасликлари ёки умуман хабар бермасликлари мазкур жиноятнинг латентлик (яширин) даражаси жуда юқори эканлигидан далолат бермоқда. ИИОлари тезкор-қидирув бўлинмалари раҳбар ва тезкор ходимлари билан ўтказилга