"KUTUBXONACHILARNING AXBOROT BOSHQARUVIDAGI ROLI: ILGARI VA HOZIRGI ZAMONDAGI O'ZGARISHLAR"

Аннотация

Ushbu maqolada kutubxonachilarning axborot boshqaruvidagi o‘rni haqida tahlil qiladi va uning vaqt o‘tishi bilan qanday o‘zgarishlar bulganini ko‘rib chiqadi. Ilgari kutubxonachilarning asosiy vazifasi shundan iborat ediki kitoblar va qo‘lyozmalarni saqlash, tartibga solish va foydalanuvchilarga taqdim etish bo‘lgan bo‘lsa, bugungi kunga kelib esa ularning roli axborot texnologiyalarining jadal rivojlanishi bilan kengaygan. Maqolada kutubxonachilarning raqamli kutubxonalar, elektron resurslar, axborot qidiruvi va foydalanuvchilarni qo‘llab-quvvatlash kabi zamonaviy sohalardagi ishtiroki tahlil qilinadi. Kalit so‘zlar: Kutubxona, asar, axborot,kitob, AKBT((axborot kutubxona boshqaruv tizimi), ARM((axborot resurslar markazi), talaba, hujjat, kutubxonachi. Kutubxonachilik insoniyat hayotida muhim o‘rin tutuvchi kasblardan biri hisoblanadi, har bir insoni ma’naviy jihatdan kamol topishi uchun kitob mutolasi bilan shug’illanishi kerak bo‘ladi. Bugungi kunga kelib bu kasb egalarining ish faoliyati yanada qulay bulmoqda.Avvalari bu kasb egalari kitoblar,hujjatlar va shu kabi manbalarni tartibga solish hamda talabalarga yetkazib berish vazifasini bajarishgan. 43 YOSH OLIMLAR ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI in-academy.uz/index.php/yo Bugunki kunga kelib texnologiyalarni rivojlanishi bilan kutubxonachilik kasbiga ham bir nechta o‘zgarishlar kiritilmoqda.Endilikda kutubxonalarda bosma shakldan tashqari raqamli resurslar ham taqdim etilmoqda.Bu kabi suniy intellekt asosida ishlovchi tizimlar kutubxonachilarning ish faoliyatini yengillashtirib,ularga murakkabroq vazifalarni bajarishga imkon yaratib beradi.Navoiy davlat konchilik va texnologiyalar universitetining axborot resurslar markaziga dasturni yaratishga ARM (axborot resurslar markazi) direktori Nodirjon Abdurafiqov Najmiddinovichning hissalari juda katta hisoblanadi.Bu tufayli kutubxonachilarning ish faoliyati yaxshilanib bormoqda sababi,talabalar tomonidan murojat qilinganda ular uchun zarur bulgan adabiyotlarni AKBT (axborot kutubxona boshqaruv tizimi) dasturi orqali tezroq olishlari mumkin buladi. Axborot-kutubxona boshqaruv tizimi (AKBT) bu dasturi orqali kutubxona fondlarini samarali boshqarish, kitoblarni tezkor izlash hamda kitobsevar talabalarga sifatli xizmat ko‘rsatishni ta’minlashga qaratilgan dasturiy ta’minot hisoblanadi. Bu dasturlarning afzalliklari shundan iboratki: Kitoblarni elektron katalogga kiritish hamda yuritish.talabalarga kitob berish va qaytarish jarayonini tezlashtirish, kitoblarni onlayn qidirish, elektron resurslar va raqamli kutubxona xizmatlaridan foydalanish kabi qator vazifalarni bajarishga qaratilgan hisoblanadi. 44