“TASHABBUSLI BUDJET” ORQALI LOYIHALARNI MOLIYALASHTIRISH YO‘LLARI

Аннотация

Ushbu ilmiy tezisda "Tashabbusli budjet" orqali loyihalarni moliyalashtirish usullari, 2025 yilga mo‘ljallangan rejalar va istiqbollar, shuningdek, mavjud kamchiliklarni bartaraf etish choralariga e’tibor qaratilgan. Tadqiqotda davlat va xususiy sektor o‘rtasidagi hamkorlikni kuchaytirish, innovatsion va ijtimoiy loyihalarni moliyalashtirishda "Tashabbusli budjet" mexanizmining ahamiyati yoritiladi. Loyihalarni moliyalashtirishda ajratiladigan mablag‘lar, ko‘rsatkichlar va foizlar bilan bog‘liq iqtisodiy jarayonlar tahlil qilinadi. Shuningdek, moliyalashtirish samaradorligini oshirish, shaffoflikni ta’minlash va ijtimoiy loyihalarni qo‘llab-quvvatlashning muhimligi ko‘rsatilgan. 2025 yil uchun tavsiyalar va takliflar berilgan, ularning amalga oshirilishi "Tashabbusli budjet"ni yanada samarali qilishga yordam beradi. Kalit so‘zlar: Tashabbusli budjet, moliyalashtirish, davlat byudjeti, xususiy sektor, innovatsion loyihalar, ijtimoiy loyihalar, shaffoflik, samaradorlik, investitsiyalar, iqtisodiy rivojlanish, 2025 yil, moliyaviy qo‘llab-quvvatlash. O‘zbekiston Respublikasi iqtisodiyoti uchun yangi moliyaviy mexanizmlar va samarali moliyalashtirish tizimlarini yaratish, rivojlanishni ta’minlashda muhim ahamiyatga ega. Bu borada davlat tomonidan amalga oshirilayotgan tashabbusli budjet tizimi, iqtisodiy barqarorlikni mustahkamlash, ijtimoiy muammolarni hal etish va innovatsion loyihalarni qo‘llab-quvvatlashda samarali vosita sifatida e’tirof etilgan. Tashabbusli budjet — bu davlat byudjetidan ajratilgan mablag‘larni iqtisodiyotning turli sohalariga qo‘llash, shuningdek, xususiy sektorning resurslarini jalb qilish orqali ijtimoiy va iqtisodiy loyihalarni amalga oshirishni ta’minlashga yo‘naltirilgan moliyalashtirish modeli hisoblanadi. O‘zbekistonning 2025 yilga mo‘ljallangan iqtisodiy rejalarida tashabbusli budjetning roli kuchaytirilgan bo‘lib, yangi iqtisodiy mexanizmlarning samaradorligini oshirish, innovatsiyalarni rivojlantirish va aholi turmush darajasini yaxshilashga qaratilgan aniq chora- tadbirlar belgilangan. Biroq, mavjud tizimda ayrim kamchiliklar ham mavjud bo‘lib, bu moliyaviy resurslarning noaniq taqsimlanishi, loyihalarning samaradorligini baholashda muammolar va shaffoflikning yetishmasligi kabi omillarni o‘z ichiga oladi. Ushbu ilmiy tezisda, "Tashabbusli budjet" orqali loyihalarni moliyalashtirishning 2025 yilga mo‘ljallangan istiqbollarini, imkoniyatlarini va mavjud kamchiliklarni bartaraf etish choralari tahlil qilinadi. Yuqorida qayd etilgan maqsadlarni amalga oshirish uchun iqtisodiy jarayonlar va moliyaviy ko‘rsatkichlar, shuningdek, davlat va xususiy sektor o‘rtasidagi hamkorlikni mustahkamlash zarurligi hamda ularni amalga oshirishda yuzaga keladigan muammolarni bartaraf etish masalalari keng yoritiladi. Tezisning yakuniy qismlarida, tashabbusli budjetning samaradorligini oshirish va yangi loyihalar uchun moliyaviy qo‘llab-quvvatlash tizimini takomillashtirish bo‘yicha tavsiyalar keltiriladi. "Tashabbusli budjet" — bu davlatning byudjet mablag‘larini samarali ravishda sarflash va moliyalashtirish jarayonlarini tizimli ravishda 83 rejalashtirish orqali davlat tomonidan qo‘llab-quvvatlanadigan loyihalarni amalga oshirishni nazarda tutadi. Ushbu tamoyil: Ijtimoiy, iqtisodiy, ekologik va innovatsion loyihalar uchun byudjet mablag‘lari jalb qilinadi. Xususiy kompaniyalar, startaplar va tashkilotlar davlat byudjeti orqali moliyalashtirilgan loyihalarda ishtirok etishlari mumkin. Davlat resurslarini jalb qilib, xususiy sektorning o‘zini o‘zi moliyalashtirish qobiliyatini oshirish. 2025 yilda "Tashabbusli budjet" mexanizmini yanada takomillashtirish, innovatsion va ijtimoiy loyihalarni amalga oshirish uchun yangi imkoniyatlar yaratish rejalashtirilgan. Bunga quyidagi asosiy yondashuvlar kiradi: 2025 yilga qadar davlat tomonidan tasdiqlangan loyihalar uchun aniq mezonlar ishlab chiqilishi, shuningdek, loyihalarni tasdiqlash va moliyalashtirish jarayonini soddalashtirish rejalashtirilgan. Innovatsion texnologiyalarni rivojlantirish va ijtimoiy loyihalar uchun moliyaviy qo‘llab-quvvatlashni kengaytirish, jumladan davlat jamg‘armalari va xususiy sektordan mablag‘ jalb qilish. Tashabbusli budjet asosida yosh tadbirkorlar va innovatorlar uchun alohida imtiyozlar yaratish, shuningdek, yangi ish o‘rinlari yaratish orqali iqtisodiy barqarorlikni ta’minlash. Ekologik loyihalarni qo‘llab-quvvatlash, yangi energiya manbalarini rivojlantirish uchun davlat mablag‘larini ajratish. Aholining ijtimoiy himoyasini kuchaytirish, sog‘liqni saqlash va ta’lim sohalaridagi loyihalarni moliyalashtirish. 2025 yil uchun belgilangan budjet mablag‘lari va ulardan foydalanish tartibi quyidagi ko‘rsatkichlarga asoslanadi: 1. Davlat byudjeti hajmi: 2025 yilda O‘zbekiston davlat byudjeti hajmi 190 trln. so‘mga teng bo‘lib, bu 2024 yilga nisbatan 7% ga oshgan. 2. Loyihalarni moliyalashtirish uchun ajratilgan mablag‘lar: Yangi loyihalarni moliyalashtirish uchun davlat budjetidan 30 trln. so‘m ajratilishi rejalashtirilgan. 3. Xu