TOPISHMOQLARDA BADIIY TASVIR VOSITALARI (METAFORA, ISTIORA) (Fransuz topishmoqlari misolida)

Аннотация

Metaphor is an artistic expressive tool in which one thing or concept is directly compared to another, creating a figurative meaning through this comparison. Allegory, on the other hand, is a method of depicting an abstract idea or concept through symbolic images. Metaphors, transference, and allegory are widely used artistic devices in riddles; however, from a theoretical perspective, this topic has not been thoroughly studied by scholars. In fact, this oral folk genre itself has not been sufficiently explored from a scientific standpoint. At the beginning of this article, we will discuss French and Uzbek scholars who have conducted research on riddles and the artistic devices used in them. Keywords: metaphor, allegory, antithesis, symbolism, imagery, artistry, expression. ХУДОЖЕСТВЕННАЯ ИЛЛЮСТРАЦИЯ ОЗНАЧАЕТ ПРАВИЛА (МЕТАФОРА, ВЕРНОСТЬ) (На примере французских загадок) 3 73 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2025 VOLUME 4 / ISSUE 2 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Аннотация. Метафора – это инструмент художественного изображения, при котором одна вещь или понятие непосредственно сравнивается с другой вещью и посредством этого сравнения создается переносный смысл. Метафора – это способ описания абстрактной идеи или концепции посредством символических образов. В загадках широко используются такие средства художественного изображения, как метафора, сравнение, метафора, но теоретически они относятся к числу предметов, глубоко не изученных учеными. Даже сам этот жанр фольклора недостаточно научно раскрыт. В начале статьи мы поговорим о французских и узбекских учёных, проводивших научные исследования топшмаков и используемых в них средств художественного изображения. Ключевые слова: метафора, аллегория, антитеза, аллегория, образность, художественность, образ. Ishning dolzarbligi: Topishmoqlar xalq og‘zaki ijodi va tafakkurining muhim elementi sifatida madaniyat va tildagi ma’naviy qadriyatlarni aks ettiradi. Ular nafaqat madaniy merosni saqlash, balki inson tafakkurini rivojlantirish va yangi til vositalarini o‘rgatishda ham muhim o‘rin tutadi. -Ishda keltirilgan topishmoqlarda qo‘llanilgan badiiy tasvir vositalari xalqning madaniy, tarixiy va estetik qadriyatlari namunalarini o‘rganish imkonini beradi. -Topishmoqlardagi metafora va istioralar yosh avlod va til o’rganuvchilarining ijodiy va mantiqiy fikrlash qobiliyatini rivojlantirishga xizmat qiladi. -Fransuz tilida berilgan topishmoqlar tilning obrazlilik, badiiylik, leksik va semantik qirralarini o‘rganishga imkon beradi. Ilmiy yangiligi: Metafora va istioralar yordamida fransuz va o’zbek tilidagi topishmoqlarni tahlil qilish xalq ijodiyotida ramzlar tizimini o‘rganish uchun yangi ilmiy yo‘nalishlarni ochadi. Fransuz tilidagi topishmoqlarni o‘zbek tilida stilistik va badiiy jihatdan tahlil qilinganligi bu mavzuga doir tadqiqotlar bazasiga yangi ma’lumotlarni qo‘shadi. Fransuz va o‘zbek topishmoqlaridagi badiiy tasvir vositalarini qiyoslash orqali ikki xalqning madaniy va lingvistik xususiyatlarini aniqlash ilmiy yangilik bo‘ladi. Ishning tadqiqot metodlari: Topishmoqlarda badiiy tasvir vositalarini yoritish: 3 74 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2025 VOLUME 4 / ISSUE 2 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ 1. Metafora (métaphore): Metafora – biror narsani boshqa narsaga o‘xshatib, yashirin tarzda qiyoslash. Fransuz topishmoqlarida metaforalar keng qo‘llanilib, ular murakkab hodisalarni oddiy tasvirlarda ifodalashda yordam beradi. Exemple: Qu’est-ce qui ne peut pas parler mais il répond quand on lui parle ? Réponse: Un écho. 2. Istiora (allégorie): Istiora – tushunchani simvolik yoki ramziy ma’noda tasvirlashdir. Bu vosita topishmoqlarni she’riy va badiiy qiladi. Masalan: “Il ne fait pas de bruit en se levant mais réveille tout le monde” – quyoshning chiqishi inson uyg‘onishiga o‘xshatib ifodalangan. 3. Simvolizm (symbolisme): Ayrim topishmoqlardagi elementlar (ranglar, qavatlar, shakllar) ramziy ma’nolar orqali yoritiladi Kirish: Metafora – bu badiiy tasvir vositasi bo’lib, unda biror narsa yoki tushuncha boshqa bir narsa bilan bevosita qiyoslanadi va bu qiyoslash orqali obrazli ma’no yaratiladi. Istiora esa — bu biror mavhum g’oyani yoki tushunchani ramziy obrazlar orqali tasvirlash usuli hisoblanadi. Topishmoqlarda metafora -ko’chim, istiora, allegoriya kabi badiiy tasvir vositalari juda keng qo’llangan ammo nazariy jihatdan olimlar tomonidan chuqur o’rganilmagan mavzulardan biri hisoblanadi. Hattoki ushbu xalq og’zaki janrining o’zi ham yetarlicha ilmiy jihatdan ochib berilmagan. Ushbu maqola avvalida topshmoq va ularda qo’llanilgan badiiy tasvir vositalari yuzasidan ilmiy izlanishlar olib borgan fransuz va o’zbek olimlari haqida so’z yuritamiz. Asosiy qism: Metafora – muayyan bir narsa yoki hodisaning tashqi ko’rinishi jihatidan boshqa bir narsaga o’xshashligi asosida ma’no ko’chish turi hisoblanib, u topishmoqlarda tasvirdagi obrazlilikni ta’minlashga xizmat qiladi. Metaforada