RANGTASVIRDA REALISTIK YO‘NALISH VA UNING ZAMONAVIY BADIIY JARAYONDAGI MOHIYATI

Аннотация

This article examines the realistic trend in painting, its essence and significance in the modern artistic process. This article is devoted to the analysis of the creative path and styles of artists working in realistic painting directions. Keywords: painting, realism, modern art process. Yurtimizning mustaqillikka erishishi O‘zbekiston tarixida yangi sahifa ochdi desak mubolag‘a bo‘lmaydi. Qisqa tarixiy davr ichida mamlakatimizda davlat va jamiyat qurilishining yangi siyosiy va madaniy asoslari vujudga keldi va bugunga qadar yanada shakllanib bordi. Istiqlol natijasida falsafiy va estetik cheklovlardan xoli bir erkin ijod imkoniyati yuzaga keldi, barcha san’at turlarida bo‘lgani kabi milliy tasviriy san’at rivojida ham yangi bosqich boshlandi. Endilikda bu sohada tasviriy san’atiga xos realistik talqin va ijtimoiy mavzu badiiy 3 57 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2025 VOLUME 4 / ISSUE 2 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ asarning asosiy va talabgir unsuri hisoblanadi. Shu qatorda rassomning badiiy mahorati va olamni o‘z ichki kechinmalaridan kelib chiqqan holda badiiy idrok etish masalasi rangtasvir san’atida ilk o‘ringa chiqdi. Rangtasvirda realistik yo‘nalish va uning zamonaviy badiiy jarayondagi mohiyati mavzusini o‘rganar ekanmiz, bunda asosan realistik yo‘nalishlar va unda ijod etib kelayotgan rassomlar va bu yo‘nalishning zamonaviy badiiy jarayondagi ahamiyatini ko‘rib tahlil etamiz. Rangtasvirda realistik yo‘nalish, asosan, haqiqiy hayot va uning turli jabhalarini tasvirlashga ahamiyat qaratadi. Realizm badiiy ifodalashning bir shakli bo‘lib, uning asosiy maqsadi insonning kundalik hayoti, muammolari, ichki dunyosi va tabiiy muhitini aniq, haqqoniy va o‘zgarmagan shaklda tasvirlashdir. Bu yo‘nalish XIX asrning o‘rtalarida Fransiyada paydo bo‘lgan va tez orada butun dunyo bo‘ylab tarqaldi. Rangtasvirda realistik yo‘nalish, badiiy jarayonda o‘zgarishlar va yangilanishlar bilan bog‘liq bo‘lib, uning zamonaviy badiiy jarayondagi mohiyati esa shundaki, u obyektiv reallikni tushunish va ko‘rsatishga yo‘naltirilgandir. Realizm ko‘proq turli ijodiy va ijtimoiy holatlarni o‘z ichiga oladigan sanʼat yo‘nalishi bo‘lib, uning asosiy maqsadi inson hayotini va uning ijtimoiy muhitidagi haqiqatni haqqoniy, nafaqat chiroyli va romantik emas, balki kamchiliklar va muammolar bilan ham tasvirlashdir. Zamonaviy badiiy jarayonda realistik yo‘nalish o‘zgaradi va yangi forma va usullar bilan boyitiladi. U yangi konseptual yondoshuvlar, vizual hodisalar, psixologiya va ijtimoiy muammolarga qattiq eʼtibor qaratadi. Bu jarayonda ko‘pincha rassomlar avangard va eksperimental usullardan foydalanishadi, bu esa klassik realizmdan farq qilib, hozirgi kundagi ijodiy sohada yangi yo‘nalishlarning vujudga kelishiga olib keladi. Zamonaviy badiiy jarayonda realizm, shuningdek, ijtimoiy, siyosiy va madaniy voqelikni tahlil qilish, jamiyatdagi muammolarni ko‘rsatishda aniq va taʼsirli bo‘lib, odamlarning ichki dunyosiga ham diqqat qaratgan holda, realistik tasvirlar orqali bu muammolarni hal qilishga harakat qiladi. Realizm shunga o‘xshash yo‘nalishlarni kuzatishda yangi shakllar va ranglardan foydalangan holda inson hayotini chuqurroq tushunishga qaratilgan yo‘nalishlardandir. Zamonaviy badiiy jarayonda realistik yo‘nalishning mohiyatiga kelsak, bugungi kunda realistik rangtasvirda an’anaviy realizmga qo‘shimcha sifatida ko‘plab yangi yondoshuvlar va tasvir usullari mavjud. Bunday yo‘nalishlar zamonaviy jamiyatda ko‘plab o‘zgarishlar va murakkabliklarni ko‘rsatishda davom etadi. Badiiy ifodalashda bu yo‘nalish quyidagi jihatlar bilan ajralib turadi: 3 58 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2025 VOLUME 4 / ISSUE 2 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Haqqoniylik va tasvirning sadoqatligi: Realistik rangtasvir, o‘tmishdagi badiiy an’analarga sodiq qolgan holda, tabiat va insonni haqiqiy, ya’ni o‘zgarishsiz va tushunishga asoslangan tarzda tasvirlashga intiladi. Badiiy asarlarda tabiatning tasvirlanishida uning murakkabligi, hayotdagi nozik tafsilotlar va insonlar o‘rtasidagi munosabatlar haqiqiy va ochiq tarzda aks ettiriladi. Kundalik hayot va ijtimoiy muammolar: Zamonaviy realistik rangtasvir, nafaqat individual tajribalarga, balki ijtimoiy va siyosiy masalalarga ham e’tibor qaratadi. Rangtasvirda odamlarning kundalik hayotini va ijtimoiy qatlamlar o‘rtasidagi farqlarni ko‘rsatish orqali jamiyatdagi adolatsizliklar va muammolarni yorqin tarzda ochib beradi. Eksperimental usullar va innovatsiyalar: Zamonaviy rassomlar realistik yo‘nalish orqali yangi texnikalar va usullarni sinab ko‘rmoqda. Bu esa badiiy jarayonning yangi shakllarini yaratish imkonini beradi. Masalan, ranglar va kompozitsiyalarni yangi yondoshuvlar bilan ishlash, haqiqiylikni mukammal tarzda ifodalashga intilish bilan birga, ko‘proq abstrakt elementlarni ham qo‘shadi. Psixologik o‘lcham: Bugungi kunda zamonaviy realistik tasvirda, insonning ichki dunyosi va psixologiyasi o‘ta muhim ahamiyat kasb