ПЕДАГОГИК ТЕХНОЛОГИЯНИНГ МАНБАЛАРИ, МЕТОДОЛОГИК АСОСЛАРИ ВА ТУРЛАРИ

Аннотация

This article discusses the reforms being implemented in the field of sports in our country and new pedagogical technologies in physical education and sports. Keywords: Physical education, sports and tourism, Resolution "On measures to further improve the system of training personnel and scientific research in the field of physical education and sports." ИСТОЧНИКИ И МЕТОДИЧЕСКИЕ ОСНОВЫ ПЕДАГОГИЧЕСКОЙ ТЕХНОЛОГИИ И ТИПЫ Аннотация. В данной статье рассматриваются реформы, реализуемые в сфере спорта в нашей стране, а также новые педагогические технологии в физическом воспитании и спорте. Ключевые слова: Физическая культура, спорт и туризм, Постановление «О мерах по дальнейшему совершенствованию системы подготовки кадров и научных исследований в области физической культуры и спорта». Таълим мазмунини ўзлаштиришда ўқувчиларнинг билим савияси, ўзлаштириш қобилияти, таълим манбаи, дидактик вазифаларига қараб, муносиб равишда оғзаки, 2 75 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2025 VOLUME 4 / ISSUE 2 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ кўргазмали ва амалий каби уч гуруҳга бўлинадиган методларнинг қуйидаги вариантлари қўлланилади: ўқитишнинг маъруза (суҳбат) методи; ўқитишнинг амалий ишлар методи; лаборатория ишлари методи; мустақил ишлар методи; муаммоли-эвристик моделлаштириш методи; илмий-тадқиқот методлари; ўқитишнинг муаммоли-изланиш ва репродуктив методи; ўқитишнинг индуктив ва дедуктив методи; ўқитишнинг назорат ва ўз-ўзини назорат қилиш методи. Юқоридагиларга асосланган ҳолда шуни айтиш мумкинки, таълим муассасаларида янги педагогик технологиялар, замонавий ўқитиш услубларидан фойдаланиб, жаҳон талаблари даражасида ўқувчи ва талабаларни ўқитиш мумкин.Педагогик мулоқот деганда, одатда, ўқитувчининг ўқувчи билан дарс мобайнида ва дарсдан ташқари бўладиган аниқ педагогик функцияларга эга ва қулай психологик муҳитни яратиш, шунинг билан бирга, бошқа хилдаги психологик оптимал илмий фаолият ва педагог билан ўқувчилар учун ўртасидаги муносабатлар учун йуналтирилган профессионал мулоқот шакли тушунилади (А.А. Леонтьев). Бошқарув услублари бўйича биринчи экспериментал психологик изланишлар 1938 йилда немис психологи Курт Левин томонидан АҚШда эмиграцияланган нацистларнинг Германия ҳудудига қайтиши давомида ўтказилган. Бу изланишда бошқарув услубларининг кенгайтирилган классификацияси сифатида авторитар, демократик ва эътиборсизлик ёки лаёқатсизлик услублари киритилган эди.Шу ўринда айтиб ўтиш жоизки, К. Левин келтирилаётган бошқарув услублари бўйича ўзининг буюк тадқиқотини муаллимларнинг мактаб ўқувчилари устидан олиб борадиган бошчилигини ўрганган ҳолда ўтказган эди.Ўзининг экспериментида К.Левин ўн ёшга тўлган мактаб ўқув чиларини бир неча гуруҳларга бўлди. Бу гуруҳлардаги болалар бир хил машғулот билан, яъни қўнғироқ ясаш билан шуғулландилар. Экспериментнинг ҳаққоний ўтказилиши мақсадида гуруҳлар умумий ва хусусий белгилари бўйича, ёши,жисмоний ва интеллектуал кўрсаткичлари, ўзаро шахсий муносабатлар тизими ва бошқаларнинг айнан мос келишига қараб ташкил этилди. Ундан ташқари барча гуруҳлар бир хил шарт- 2 76 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2025 VOLUME 4 / ISSUE 2 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ шароитларда умумий дастур бўйича ишладилар, бир хил вазифани бажардилар.Фақатгина инструкторлар ёки бизга яқин термин билан айтганда,муаллимлар ўзларининг бошқарув услублари бўлмиш демократик, авторитар ва эътиборсизлик ёки лаёқатсизлик каби услубларда гуруҳлар фаолиятини олиб бориши билан фарқланадилар. Ҳар бир муаллим ўзига бириктирилган гуруҳ билан олти ҳафта ишлади. Ундан сўнг ўзаро гуруҳлар алмашинуви амалга оширилди. Бу гуруҳлар билан яна олти ҳафталик иш кунлари йўлга қўйилди ва яна янги гуруҳ билан алмашиш амалга оширилди. Бундай жараён экспериментни имкон қадар тўғри йўлга қўйилишига катта ёрдам берди. Ундан ташқари,юқорида келтирилиб ўтилганидек, гуруҳлар умумий ва хусусий белгиларга кўра,айнан мос келишига қараб ташкил этилган эди, шунинг билан бирга, ҳар бир муаллим ҳар қайси гуруҳ билан яна қўшимча равишда иш олиб борди. Натижада гуруҳ омилининг таъсири эмас, балки айнан бошқарув услубларининг гуруҳда ги ўзаро муносабатларг а таъсири, фаолият мотивацияси,меҳнат натижалари ва бошқаларнинг таъсири кузатилади. К.Левин томонидан ўтказилган экспериментда аниқланган ўқувчилар билан бўладиган мулоқотнинг у ёки бу хус усиятларини қисқача келтириб ўтамиз. Авторитар услубнинг характерли томони сифатида ундаги қаттиққўл бошқарув ва умумий назорат кўпроқ муаллимнинг бошқаларга нисбатан буйруқ овозида муносабатларга киришишига ва тез огоҳлантиришлар беришига олиб келишида кўриш мумкин. Шунинг билан баъзи иштирокчиларга нисбатан сабабсиз огоҳлантиришлар ва бошқаларига эса асоссиз мақтовлар ёғдирилиши кузатилади. Авторитар муаллим фаолият ва вазифанинг умумий мақсадларинигина эмас, балки у кимнинг ким билан ишлашини кўрсатиб,унинг ечилиш йўлларини ҳам белгилаб берди. Вазифалар ва уларнинг ечилиш йўллари босқичма- босқич амалга оширилиши белгиланди.